intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Tiểu luận quản lý nhà nước về kinh tế

Chia sẻ: Phạm Vũ Linh Linh | Ngày: | Loại File: DOCX | Số trang:17

0
758
lượt xem
177
download

Tiểu luận quản lý nhà nước về kinh tế

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tài liệu Tiểu luận quản lý nhà nước về kinh tế gửi đến các bạn câu hỏi Trình bày các phương pháp và công cụ Quản lý Nhà nước (QLNN) về kinh tế. Lý luận và thực tiễn các phương pháp và công cụ QLNN về kinh tế mà anh/chị quan tâm? cùng đáp án trả lời. Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu để hiểu rõ hơn về nội dung tiểu luận.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tiểu luận quản lý nhà nước về kinh tế

  1. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế Đề  bài:  Trình bày các phương pháp và công cụ  Quản lý Nhà nước (QLNN) về  kinh tế. Lý luận và thực tiễn các phương pháp và công cụ  QLNN về  kinh tế  mà   anh/chị quan tâm? Bài làm Phần 1: Phương pháp Quản lý Nhà nước về kinh tế Phương pháp quản lý của Nhà nước về kinh tế là tổng thể những cách thức   tác động có chủ  đích và có thể  có của Nhà nước lên nền kinh tế  quốc dân và các   bộ  phận hợp thành của nó để  thực hiện các mục tiêu quản lý kinh tế  quốc dân   (tăng trưởng kinh tế, ổn định kinh tế và công bằng kinh tế). Nếu nguyên tắc quản lý nhà nước về  kinh tế  là cái phải thi hành và tương   đối ổn định thì phương pháp quản lý của nhà nước về kinh tế lại là cái có thể lựa  chọn và có tính linh hoạt cao. Qúa trình quản lý là quá trình thực hiện các chức năng quản lý theo đúng  những nguyên tắc đã định. Nhưng các nguyên tắc đó chỉ  được vận dụng và được  thể  hiện thông qua các phương pháp quản lý nhất định. Vì vậy, vận dụng các   phương pháp quản lý là một nội dung cơ  bản của quản lý kinh tế. Mục tiêu,   nhiệm vụ  của quản lý chỉ  được thực hiện thông qua tác động quan trọng đến sự  thành công hay thất bại các mục tiêu và nhiệm vụ  của quản lý kinh tế. Vai trò   quan trọng của phương pháp quản lý còn ở chỗ nó nhằm khơi dậy những động lực   kích thích tính năng động, sang tạo của con người và tiềm năng của hệ thống cũng  như các cơ hội có lợi bên ngoài. Phương pháp quản lý kinh tế  của nhà nước là biểu hiện cụ  thể  của mối   quan hệ qua lại giữa Nhà nước với các đối tượng quản lý kinh tế, tức là mối quan  hệ  giữa những con người cụ  thể, sinh động với tất cả  tính phong phú, phức tạp   của đời sống. Vì vậy, các phương pháp quản lý kinh tế mang tính chất đa dạng và  phong phú, dó là vấn đề  phải đặc biệt lưu ý trong quản lý kinh tế, vì nó chính là  bộ  phận năng động nhất của hệ  thống quản lý kinh tế. Phương pháp quản lý  thường xuyên thay đổi trong từng tình huống cụ  thể, tùy thuộc vào đặc điểm của  đối tượng cũng như năng lực và kinh nghiệm của Nhà nước và đội ngũ cán bộ viên   chức nhà nước. Tác động của các phương pháp quản lý kinh tế luôn luôn là tác động có mục   đích nhằm phối hợp hoạt động, đảm bảo sự thống nhất. Vì vậy, mục tiêu quản lý   kinh tế  quyết định việc lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế. Trong mọi quá   Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  2. trình quản lý kinh tế  phải luôn luôn điều chỉnh các phương pháp nhằm đạt được   mục đích tốt nhất. Nhà nước có quyền lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế  nhưng không có nghĩa là chủ  quan, tùy tiện muốn sử dụng phương pháp nào cũng  được. Mỗi phương pháp quản lý kinh tế  khi sử  dụng lại tạo ra một cơ  chế  tác   động mang tính khách quan vốn có của nó. Bên cạnh những yếu tố  tích cực phù  hợp với mục tiêu dự đoán của Nhà nước cũng có thể xuất hiện một số hiện tượng   nằm ngoài dự đoán ban đầu, thậm chí trái ngược với mục tiêu đặt ra. Điều đó đòi   hỏi Nhà nước phải tỉnh táo, sâu sát thực tế, kịp thời có biện pháp bổ sung để khắc  phục các mặt tiêu cực khi chúng xuất hiện.  Như vậy, việc sử dụng các phương pháp quản lý kinh tế  vừa là khoa học,   vừa là nghệ thuật. Tính khoa học đòi hỏi phải nắm vững đối tượng với những đặc  điểm vốn có của nó, để  tác động trên cơ  sở  nhận thức và vận dụng các quy luật   khách quan phù hợp với đối tượng. Tính nghệ thuật biểu hiện ở chỗ biết lựa chọn   và kết hợp các phương pháp trong thực tiễn để  sử  dụng tốt tiềm năng và cơ  hội  của đất nước, đạt mục tiêu quản lý đề  ra. Quản lý kinh tế  có hiệu quả  nhất khi   biết lựa chọn đúng đắn và kết hợp linh hoạt các phương pháp quản lý. Đó chính là  tài nghệ quản lý của Nhà nước nói riêng, của các viên chức quản lý nói chung. Các phương pháp quản lý chủ yếu của Nhà nước về kinh tế bao gồm :  1. Các phương pháp hành chính: Phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế là các cách tác động trực tiếp  bằng các quyết định dứt khoát mang tính bắt buộc của Nhà nước lên đối tượng và   khách thể  trong quản lý kinh tế  của Nhà nước nhằm đạt mục tiêu đặt ra trong  những tình huống nhất định.  Đặc điểm cơ  bản của phương pháp hành chính trong QLKT của Nhà nước  là tính bắt buộc, tính quyền lực. Tính bắt buộc đòi hỏi các đối tượng quản lý phải  chấp nhận nghiêm chỉnh các tác động hành chính, nếu vi phạm sẽ bị xử lý kịp thời   thích đáng. Tính quyền lực đòi hỏi các cơ quan QLNN chỉ được phép đưa ra các tác  động hành chính đúng với thẩm quyền của mình. Thực chất của phương pháp  hành chính trong QLKT là sử dụng quyền lực nhà nước để tạo ra sự phục tùng của  các cá nhân và tổ chức trong hoạt động và quản lý kinh tế. Vai trò của phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế rất to lớn. Nó xác   lập trật tự  kỷ  cương làm việc trong hệ  thống, kết nối các phương pháp khác lại  thành một hệ thống có thể giấu dược ý đồ hoạt dộng và giải quyết các vấn đề đặt   ra trong quản lý rất nhanh chóng. Phương pháp hành chính tác động về  mặt tổ  chức và tác động điều chỉnh   hành động của đối tượng quản lý kinh tế. Theo hướng tác động về  mặt tổ chức, Nhà nước xây dựng và không ngừng  hoàn thiện khung pháp luật tạo ra một hành lang pháp lý cho các chủ  thể  kinh tế  yên tâm hoạt động trong an toàn và trật tự. Những chủ  trương chính sách có tầm   vóc lớn và dài hạn của Nhà nước đều phải được thế chế hóa bằng các đạo luật do  
  3. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế Quốc hội thông qua nhằm bảo đảm được chấp hành nhất quán. Ban hành các văn  bản quy định về quy mô, cơ cấu, điều lệ hoạt động, tiêu chuẩn nhằm thiết lập tổ  chức và xác định những mối quan hệ hoạt động nội bộ theo hướng tác động điều   chỉnh hành động của đối tượng quản lý, quy định những thủ  tục hành chính bắt   buộc tất cả các chủ thể cơ quan nhà nước, các doanh nghiệp đến hộ  gia dình đều  phải tuân thủ. Những công cụ  này nhằm giúp Nhà nước cụ  thể  hóa khung luật   pháp và các kế  hoạch hướng dẫn thị  trường, tác động trực tiếp vào các chủ  thể,  như thủ tục xét duyệt cấp giấy phép đầu tư, thành lập doanh nghiệp, thủ tục dăng   ký kinh doanh, đăng ký chất lượng, đăng ký nhãn hiệu hàng hóa, thủ tục cấp giấy   phép xuất nhập khẩu. Phương pháp hành chính đòi hỏi chủ  thể  quản lý phảo có quyết định dứt  khoát, rõ ràng, dễ  hiểu, có địa chỉ  người thực hiện, loại trừ  khả  năng có sự  giải   thích khác nhau đối với nhiệm vụ được giao. Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ  khi ban hành quyết định. Vì vậy  phương pháp hành chính sức cần thiết trong những trường hợp hệ thống quản lý   rơi vào những tình huống khóa khăn, phức tạp. Tác động hành chính có hiệu lực ngay từ  khi ban hành quyết định. Vì vậy  phương pháp hành chính hết sức cần thiết trong những trường hợp hệ thống quản   lý rơi vào những tình huống khó khăn, phức tạp.          Đối với những quyết định hành chính thì cấp dưới bắt buộc phải thực hiện,   không được lựa chọn, chỉ có cấp thẩm quyền ra quyết định mới có quyền thay đổi   quyết định. Cần phân biệt phương pháp hành chính với kiểu quản lý hành chính quan   lieu do việc lạm dụng các kỷ  luật hành chính, sử  dụng mệnh lệnh hành chính  thiếu cơ sở khoa học, theo ý muốn chủ quan, thường những mệnh lệnh hành chính   thiếu cơ sở khoa học, theo ý muốn chủ quan, thường những mệnh lệnh kiểu đó dễ  gây ra các tổn thất cho quản lý, hạn chế  sức sang tạo của người lao động. Đó là  nhược điểm của phương pháp hành chính, cán bộ  quản lý và ác cơ  quan quản lý  nhà nước nếu thiếu tỉnh táo, say sưa với mệnh lệnh hành chính thì dễ  sa vào tình   trạng lạm dụng quyền hành, là môi trường tốt cho bệnh chủ quan, duy ý chí, bệnh  hành chính quan liêu, các tệ nạn tham nhũng, đặc quyền đặc lợi… Sử dụng phương pháp hành chính chỉ có hiệu quả  cao khi quyết định đó có  căn cứ  khoa học, được luật chứng đầy đủ  về  mặt kinh tế. Người ra quyết định  phải hiểu rõ tình hình thực tế, nắm vững tình huống cụ  thể. Cho nên, khi đưa ra   quyết định hành chính phải cố  gắng có đủ  thong tin cần thiết cho việc ra quyết  Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  4. định. Chủ thể quản lý chỉ  ra quyết định trên cơ  sở  đủ  đảm bảo về  thong tin. Tập  hợp đủ  thong tin, tính toán dầy đủ  đến các lợi ích và các khía cạnh có liên quan,   bảo dảm cho quyết định hành chính có căn cứ khoa học. Người quản lý giỏi, có nhiều kinh nghiệm không chỉ  ra quyết định khi có  thong tin mà còn dự  đoán được những nét phát triển chính, những mặt tích cực   cũng như những khía cạnh tiêu cực có thể diễn ra khi quyết định được thi hành, từ  đó sẵn sàng bổ sung các biện pháp phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực   nếu có. Hai là, khi sử  dụng phương pháp hành chính gắn chặt quyền hạn và trách  nhiệm của cấp ra quyết định, mỗi bộ  phận, mỗi cán bộ  khi sử  dụng các quyền  hạn đó. ở cấp càng cao, phạm vi ra quyết định càng rộng, nếu càng sai thì tổn thất   càng lớn. Người ra quyết định phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về  quyết định của  mình. Như vậy, phương pháp hành chính là hoàn toàn cần thiết, không có phương   pháp hành chính thì Nhà nước không thể quản lý kinh tế có hiệu quả. Hoàn chỉnh  hệ  thống pháp luật với các thể  chế  quản lý kinh tế  phù hợp là nội dung cơ  bản  của quán lý nhà nước về kinh tế ở nước ta hiện nay. 2. Phương pháp kinh tế: Phương pháp kinh tế  trong quản lý nhà nước về  kinh tế  là cách thức tác   động gián tiếp của Nhà nước, dựa trên những lợi ích kinh tế có tính hướng dẫn lên  đối tượng quản lý nhà nước về  kinh tế  nhằm làm cho họ  quan tâm tới hiệu quả  cuối cùng của sự hoạt động, từ đó mà tự giác, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ  được giao, không cần phải có sự  tác động thường xuyên của Nhà nước bằng  phương pháp hành chính. Mọi hoạt dộng của con người đều tuân theo yêu cầu của các quy luật khách   quan. Sự  chi phối của các quy luật đối với các hoạt động sản xuất ­ kinh doanh  của con người dều được thực hiện thong qua lợi ích kinh tế. Phương pháp kinh tế  trong quản lý nhà nước về  kinh tế  là cách thức tác động của nhà nước lên đối   tượng quản lý nhà nước về  kinh tế  là cách thức tác động của Nhà nước lên đối  tượng quản lý nhà nước về kinh tế dựa trên cơ sở vận dụng các phạm trù kinh tế,  các đòn bẩy kinh tế, các định mức kinh tế kỹ thuật. Tác động dựa trên lợi ích kinh tế chính là tạo ra động lự thúc đẩy con người   tích cực hoạt động. Động lực đó càng to lớn nếu nhận thức đầy đủ  và kết hợp   đúng đắn các lợi ích tồn tại khách quan trong hệ  thống. Mặt mạnh của phương   pháp kinh tế chính là ở chỗ nó tác động vào lợi ích kinh tế của đối tượng quản lý  (là cá nhân hoặc các doanh nghiệp) xuất phát từ  đó mà họ  lựa chọn phương án  hoạt động vừa đảm bảo lợi ích riêng, vừa đảm bảo lợi ích chung. Vì vậy, thực chất của các phương pháp kinh tế  là đặt mỗi người lao động,   mỗi tập thể lao động dựa vào những điều kiện kinh tế dể họ có khả năng kết hợp  
  5. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế với lợi ích của hệ  thống chung. Điều đó cho phép người lao động lựa chọn con   người có hiệu quả nhất dể thực hiện nhiệm vụ của mình. Đặc điểm của phương pháp kinh tế là tác động lên đối tượng quản lý không  bằng cưỡng chính mà bằng lợi ích, tức là chỉ đề ra mục tiêu nhiệm vụ phải đặt ra,  đưa ra những điều kiện khuyến khích về  kinh tế, những phương tiện vật chất có  thể  sử  dụng để  họ  tự  tổ  chức thực hiện nhiệm vụ. Chính các tập thể  lao động   (với tư  cách là dối tượng quản lý) vì lợi ích thiết thân, phải tự  xác định và lựa   chọn phương án giải quyết vấn đề. Phương pháp kinh tế cho phép có thể sử dụng   những giải pháp kinh tế khác nhau cho cùng một vấn đề. Đồng thời, khi sử  dụng   các phương pháp kinh tế, Nhà nước phải biết tạo ra những tình huống, những điều  kiện lợi ích cá nhân và của doanh nghiệp phù hợp với lợi ích của nhà nước. Phương pháp kinh tế  tạo ra sự  quan tâm vật chất thiết than của đối tượng   quản lý, chứa đựng nhiều yếu tố kích thích kinh tế cho nên tác động rất nhạy bén  linh hoạt, phát huy được tính chủ động sang tạo của người lao động và các tập thể  lao động. Với một biện pháp kinh tế  đúng đắn, các lợi ích được thực hiện thỏa   đáng thì tập thể  con người trong hệ  thống quan tâm hoàn thành nhiệm vụ, người   lao động hăng hái sản xuất và nhiệm vụ  chung được giải quyết nhanh chóng, có  hiệu quả. Phương pháp kinh tế là phương pháp quản lý tốt nhất để thực hành tiết  kiệm và nâng cao hiệu quả kinh tế. Thực tế quản lý chỉ rõ khoán là một biện pháp  tốt để giảm chi phí, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Phương pháp kinh tế  mở  rộng quyền hành động cho các cá nhân và các   doanh nghiệp, đồng thời cũng tăng trách nhiệm kinh tế của họ. Điều đó giúp Nhà  nươc giảm được nhiều việc điều hành, kiểm tra, dôn đốc những nhiệm vụ  vụn  vặt mang tính chất sự  vụ  hành chính, nâng cao ý thức kỷ  luật tự  giác của con   người và của mọi doanh nghiệp. Việc sử  dụng phương pháp kinh tế  luôn luôn   dược Nhà nước định hướng nhằm thực hiện các nhiệm vụ kế hoạch, các mục tiêu  kinh tế của từng thời kỳ của đất nước. Nhưng đây không phải là những nhiệm vụ  gò ép mệnh lệnh chủ quan mà là những mục tiệu,  nhiệm vụ có căn cứ  khoa học  và cơ sở chủ động. Nhà nước tác động lên đối tượng quản lý bằng phương pháp kinh tế  theo   những hướng sau: ­ Định hướng phát triển chung bằng các mục tiêu, nhiệm vụ phù hợp với điều   kiện thực tế  của hệ  thống, bằng những chỉ  tiêu cụ  thể  cho từng thời gian,  từn phân hệ, từn cá nhân của hệ thống. Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  6. ­ Sử  dụng các định mức kinh tế  ( mức thuế, mức lãi suất ngân hàng…), các   biện pháp đòn bẩy, kích thích kinh tế để lôi cuốn, thu hút, khuyến khích các  cá nhân và các doanh nghiệp phát triển sản xuất theo hướng vừa lợi nhà, vừa  ích nước. ­ Bằng chính sách  ưu đãi kinh tế  để  điều chỉnh hoạt động kinh tế  trong cả  nước và thu hút được tiềm năng của Việt kiều cũng như  các tổ  chức, cá  nhân người nước ngoài. Ngày nay, xu hướng chung của các nước là mở  rộng việc áp dụng phương   pháp kinh tế. Để làm việc đó cần chú ý một số vấn đề quan trọng sau đây: Phải hoàn thiện hệ thống các đòn bẩy kinh tế, nâng cao năng lực vận dụng   các quan hệ hang hóa ­ tiền tệ, quan hệ thị trường. Để áp dụng phương pháp kinh tế phải thực hiện sự phân cấp đúng đắn giữa   các cấp quản lý theo hướng mở rộng quyền hạn cho các cấp dưới. Sử  dung phương pháp kinh tế  đòi hỏi cán bộ  quản lý phải có trình độ  và  năng lực về nhiều mặt bời vì sử dụng phương pháp kinh tế đòi hỏi cán bộ quản lý  phải hiểu biết về thong thạo nhiều kiến thức và kinh nghiệm quản lý, đồng thời  phải có tác phong quản lý dân chủ. Phương pháp kinh tế  có độ  bão hòa nhanh, do đó phải thường xuyên hoàn   thiện nhất là hệ thống định mức, tiêu chuẩn… 3. Phương pháp tâm lý giáo dục: Phương pháp tâm lý giáo dục trong quản lý nhà nước về kinh tế là cách thức   tác động của Nhà nước vào nhận thức và tình cảm của những con người thuộc đối  tượng quản lý nhà nước về  kinh tế  nhằm nâng cao tính tự  giác, tích cực và nhiệt  tình lao động của họ trong việc thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Phương pháp tâm lý giáo dục có ý nghĩa to lớn trong quản lý kinh tế  vì đối  tượng của quản lý là con người ­ một thực thể năng động và là tổng hòa của nhiều  mối quan hệ xã hội. Do đó, để tác động lên con người không chỉ dùng các phương  pháp hành chính, kinh tế, mà còn có tác động tinh thần, tâm lý ­ xã hội… Phương pháp tâm lý giáo dục dựa trên cơ  sở  vận dụng các quy luật tâm lý.   Đặc trưng của phương pháp này là tính thuyết phục, tức là làm cho người lao động  phân biệt phải – trái, đúng – sai, lợi – hại, đẹp – xấu, thiện – ác, từ  đó nâng cao   tính tự giác làm việc và sự gắn bó với doanh nghiệp. Phương pháp tâm lý giáo dục thường được sử dụng kết hợp với các phương   pháp khác một cách uyển chuyển, linh hoạt, vừa nhẹ nhàng, vừa sâu sát đến từng   người lao động, có tác động giáo dục rộng rãi trong xã hội. Đây là một trong những   bí quyết thành công của nhiều công ty  ở  Nhật Bản,  ở  các nước Đông Nam Á và  Bắc Âu. Khuyến khích về tinh thần phải đi liền với khuyến khích về vật chất. Nội dung giáo dục:
  7. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế ­ Giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước để  mọi người dân  đều hiểu, đều  ủng hộ  và đều quyết tâm xây dựng đất nước, có ý chí làm   giàu ­ Giáo dục ý thức lao động sáng tạo, có năng suất, có hiệu quả, có tổ chức ­ Xóa bỏ  tâm lý và phong cách của người sản xuất nhỏ  mà biểu hiện là chủ  nghĩa cá nhân thu vén nhỏ mọn, tâm lý ích kỷ gia đinh đầu óc thiển cận, hẹp   hỏi, tư tưởng địa phương, cục bộ, phường hội, bình quân chủ  nghĩa, không  chịu để ai hơn mình, ghen ghét dố kỵ nhau, tác phong làm việc luộm thuộm,   tùy tiện, cửa quyền, không biết tiết kiemj thời giờ, thích hội họp ­ Xóa bỏ  tàn dư  tưởng phong kiến, thói đạo đức già, nói một đằng làm một  nẻo, thích đặc quyền, đặc lợi, thích hưởng thụ, kìm hãm thanh niên, coi  thường phụ nữ ­ Xóa bỏ  tàn dư tư tưởng tư sản, với các biểu hiện xấu như  chủ  nghĩa thực  dụng vô đạo đức, cái gì cũng chỉ cốt có lợi, bất kể đạo đức, tình người, chủ  nghĩa tự do vô Chính Phủ “ cá lớn nuốt cá bé” ­ Xây dựng tác phong hiện đại công nghiệp, tính hiệu quả, hiện thực, tính tổ  chức, tính kỷ luật, đảm nhận trách nhiệm khẩn trương, tiết kiệm. Các hình thức giáo dục: Sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng (sách   bảo, đài phát thanh, truyền hình…) sử dụng các đoàn thể, các hoạt động có tính xã   hội. Tiến hành giáo dục cá biệt, sử  dụng các hội nghị  tổng kết, hội thi tay nghề,   hội chợ triển lãm… sử dụng các doanh nghiệp nhà nước làm ăn có hiệu quả. Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  8. Phần 2: Công cụ Quản lý Nhà nước về kinh tế 1. Khái niệm công cụ quản lý nhà nước về kinh tế: Thực chất của Quản lý kinh tế  vĩ mô là quá trình thiết kế mục tiêu quản lý  và căn cứ vào đó mà sử  dụng công cụ  quản lý hiện hữu và phương pháp quản lý  thích hợp để  điều tiết sự  vận hành của nền kinh tế  quốc dân theo quỹ  đạo mục   tiêu đã định. Mục tiêu quản lý đề  ra dù có chính xác và khả  thi đến đâu đi nữa,  nhưng nếu không có công cụ quản lý tương ứng thì cũng không thể thực hiện, vẫn   chỉ là mục tiêu quản lý trên lý thuyết, chứ chưa phải là mục tiêu quản lý trong thực   hiện. Công cụ quản lý nói chung là tất cả mọi phương tiện mà chủ thể quản lý sử  dụng để  tác động lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đề  ra.   Công cụ quản lý nhà nước về kinh tế là tổng thể những phương tiện hữu hình và   vô hình mà Nhà nước sử  dụng để  tác động lên mọi chủ  thể  kinh tế  trong xã hội   nhằm thực hiện mục tiêu quản lý kinh tế  quốc dân. Nói một cách khác, có thể  hiểu hệ thống công cụ quản lý nhà nước về kinh tế là toàn bộ những phương tiện   cần thiết mà nhờ  đó các cơ  quan và các cán bộ  quản lý kinh tế  nhằm hướng tới  mục tiêu chung. Chính nhờ  có công cụ  qunar lý với tư  cách là vật truyền dẫn tác  động của quản lý Nhà nước mà Nhà nước chuyển tải được ý định và ý chí của  mình lên mọi tổ chức và cá nhân sinh sống và hoạt động trên toàn lãnh thổ quốc gia  và các khu vực phạm vi ảnh hưởng có thể ở bên ngoài.
  9. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế Trong hệ  thống công cụ  đó, việc sử  dụng chúng như  thế  nào lại tùy thuộc  vào trình độ  phát triển của bản than nền kinh tế, hoàn cảnh trong nước hay quốc   gia, tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và năng lực đội ngũ cán bộ,..v.v.v. Trong cơ  chế  kinh tế  kế  hoạch trước đây, chúng ta cũng có hệ  thống công  cụ  quản lý nhưng được tạo ra để  điều hành nền kinh tế  tập trung. Khi chuyển   sang nền kinh tế thị trường, hệ thống công cụ  quản lý mà nhà nước sử dụng cần   phải đổi mới, gạt bỏ những yếu tố lạc hậu cho phù hợp với điều kiện mới. Đặc   điểm chung của các phương tiện sử  dụng để  quản lý nền kinh tế  kế  hoạch hóa   tập trung là mang tính chất can thiệp trực tiếp áp đặt ý đồ  của ng quản lý lên đối   tượng quản lý. Trong điều kiện kinh tế  thị  trường định hướng phát triển XHCN,  các cơ quan quản lý nhà nước chỉ có thể can thiệp vào quá trình phát triển của nền   kinh tế  một cách gián tiếp thông qua cơ  chế  hoạt động của thị  trường. Như  vậy,   các chiến lược các kế  hoạch dài hạn, các dự  án phát triển… được vạch ra chỉ  mang tính chất định hướng. Trên cơ  sở  đó, Nhà nước sử  dụng công cụ  pháp luật   kinh tế và các hệ thống chính sách khuyến khích tác động vào quan hệ lợi ích của  chủ  thể  kinh tế, khuyến khích họ  vì theo đuổi lợi ích riêng mà hoạt động cho sự  nghiệp chung. 2.Các công cụ quản lý nhà nước về kinh tế: 2.1. Đường lối, chiến lược phát triển kinh tế xã hội: Đường lối, chiến lược phát triển kinh tế­ xã hội là khởi đầu của quá trình   xây dựng và phát triển kinh tế  ­ xã hội đất nước, được xem là công cụ  hàng đầu  xủa Nhà nước trong quản lý vĩ mô nền kinh tế. Về đường lối phát triển đất nước Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  10. Đường lối phát triển đất nước là định hướng lâu dài cần đạt được do chính  Đảng cầm quyền một quốc gia đặt ra nhằm hướng toàn bộ  các quá trình xã hội,   các hành vi hoạt động của công dân, các quan kệ  đối ngoại bên ngoài để  từng  bước đạt mục đích đó. Nó mang tính định tính, phản ánh bản chất của hệ  thống   chính trị ­ xã hội. Ở Việt Nam, đường lối phát triển kinh tế đất nước do Đảng Cộng sản Việt   Nam đề  ra và thực hiện. Đó là việc xây dựng nền kinh tế  thị  trường định hướng   XHCN. + Đường lối phát triển kinh tế phải giải đáp các nội dung cơ bản sau: ­ Đường lối đó phải dựa trên học thuyết chính trị nào? Giai cấp nào lãnh đạo  và quản lý xã hội? ­ Chế độ sở hữu trong xã hội ra sao? ­ Động lực phát triển kinh tế ­ Cơ chế kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế ­ Thái độ với con người, khoa học công nghệ, các truyền thống của dân tộc,   quan hệ đối ngoại … ­ Đường lối phát triển có ý nghĩa rất quan trọng bởi đường lối đúng đem lại  sự phát triển ổn định và thịnh vượng cho quốc gia, đường lối sai sẽ dẫn đến đổ vỡ  thất bại. + Chiến lược phát triển kinh tế ­ xã hội Chiến lược phát triển kinh tế  ­ xã hội là một hệ  thống các quan điểm cơ  bản, các mục tiêu lớn và các giải pháp chủ  yếu được lựa chọn một cách có căn  cứu khoa học trên cơ sở huy động và sử dụng tối ưu các nguồn lực và các lợi thế  phát triển của đất nước, các mối quan hệ phức tạp trong khu vực và trên thế giới   nhằm đạt được một bước phát triển kinh tế  của quốc gia trong một thời gian đủ  dài (thường là 10 ­:­ 20 năm)
  11. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế Thực chất chiến lược phát triển kinh tế ­ xã hội là sự cụ thể hóa đường lối   phát triển đất nước trong mỗi chặng đường và do Đảng cầm quyền xây dựng.   Chiến lược có ý nghĩa rất quan trọng bởi là nó biến đường lối thực hiện thực từng   bước. Nó có độ  dài đủ  lớn để  chuyến biến đất nước qua một ngưỡng nhất định,  tạo ra tiền đề thực tế để hình dung rõ thêm đường lối. 2.2. Hệ thống pháp luật: Nền kinh tế  nước ta là nền kinh tế  thị  trường, vận động dưới sự  chi phối  của các quy luật kinh tế  thị  trường trong môi trường cạnh tranh vì mục tiêu lợi   nhuận. Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền, thực hiện quản lý của mình đối với   xã hội nói chung và nền kinh tế  quốc dân nói riêng, chủ  yếu bằng pháp luật và  theo pháp luật.  Pháp luật thường được hiểu là hệ  thống cá quy tắc xử  sự  có tính chất bắt   buộc chung thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và cộng đồng xã hội, do Nhà nước  đặt ra, thực thi và bảo vệ, nhằm mục tiêu bảo toàn và phát triển xã hội theo các   đặc trưng đã định. Đây là loại công cụ  tác động mang tính chất bắt buộc. Pháp luật xác định   hành lang vận động cho đối tượng quản lý, dựa trên cơ sở chức năng quản lý và uy   quyền của Nhà nước. + Vai trò của pháp luật kinh tế trong quản lý nhà nước về kinh tế Pháp luật kinh tế bao gồm tổng thể những văn bản pháp luật liên quan trực  tiếp đến sự tồn tại, vận hành của nền kinh tế. Trong những văn bản pháp luật đó  quy định cụ thể các quy tắc xử sự bắt buộc do Nhà nước đặt ra hay thừa nhận mà  mỗi cá nhân hay tổ chức kinh tế buộc phải tuân theo để hành vi ứng xử của họ phù  hợp với những quan hệ kinh tế khách quan và lợi ích chung của xã hội. Đối tượng   Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  12. điều chỉnh của pháp luật kinh tế là các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực sản xuất,  phân phối, lưu thông, tiêu dùng và trong quá trình vận hành quản lý kinh tế. Quyền   và nghĩa vụ  của các bên tham gia những quan hệ  đó được Nhà nước quy định và   được đảm bảo thực hiện bằng pháp luật và việc xác định quyền và nghĩa vụ cũng   như  việc đảm bảo thực hiện quyền và nghĩa vụ  ấy của các bên tham gia vào các   hoạt động kinh tế. Bằng cách đo, pháp luật tác động chi phối hành vi kinh tế của   đối tượng quản lý cũng như  của chủ  thể  quản lý. Do vậy, pháp luật tồn tại với   tính cách là một công cụ quản lý đối với kinh tế và vai trò quan trọng thể hiện trên   các khía cạnh sau: ­ Xác lập cơ  sở  pháp lý, bảo vệ  và hỗ  trợ  cho việc hình thành, phát triển   đồng bộ cơ chế thị trường. Dựa trên nhận thực đúng đắn, khách quan và khoa học  các quy luật vận động của nền kinh tế theo cơ chế thị trường, Nhà nước ban hành  các văn bản pháp quy nhằm tổ  chức có tính chất nhà nước các quan hệ  kinh tế  khách quan phù hợp với cơ chế mới. Mặt khác, sự hỗ trợ và bảo vệ của pháp luật  mà ý thực tôn trọng, tuân thủ các quan hệ kinh tế khách quan của các bên tham gia   sẽ điều chỉnh hành vi kinh tế của họ, tạo điều kiện để phát triển các mối quan hệ  đã được pháp luật xác định, Như vậy, pháp luật giữ vai trò là yếu tố tạo dựng, hỗ  trợ  và bảo vệ  cho sự  hình thành và phát triển các quan hệ  kinh tế  theo mục tiêu  định hướng của Nhà nước. ­ Xác lập trật tự và môi trường kinh doanh lành mạnh cho các chủ thể kinh   tế. Bằng việc tổ  chức có tính chất nhà nước của các quan hệ  kinh tế  khách quan  dưới hình thức quyền và nghĩa vụ cơ bản, về thực chất pháp luật đã xác định trật   tự và môi trường kinh doanh lành mạnh cho mọi hoạt động kinh tế. Bởi vì những  quyền và nghĩa vụ  thể  hiện  ở  sự  phân cấp và thẩm quyền, điều kiện thực hiện,  phạm vi và trình tự  thực hiện, những điều được làm và không được làm… mà   pháp luật xác định luôn hàm chứa những yếu tố của một trật tự. ­ Bảo vệ  lợi ích chính đáng của các chủ  thể  tham gia vào các quan hệ  kinh  tế. Việc bảo vệ lợi ích nói trên của các chủ thể kinh tế chỉ có thể thực hiện bằng  
  13. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế cách ghi nhận, bảo vệ  quyền và nghĩa vụ  của các bên, ghi nhận hình thức và các   thủ tục giải quyết tranh chấp trong kinh doanh vào pháp luật. Nhờ vậy lợi ích của   các chủ thể kinh tế được tôn trọng và được giải quyết thỏa đáng. Nếu thiếu pháp  luật thì việc giải quyết, xử  lý các quan hệ  lợi ích sẽ  thiếu trật tự, gây lộn xộn  không cần thiết có thể ảnh hưởng tiêu cực tới các hoạt động kinh tế. + Đặc điểm của pháp luật kinh tế trong quản lý nhà nước đồi với kinh tế Công cụ pháp luật kinh tế có sức mạnh uy quyền. Sức mạnh quyền uy của   công cụ  pháp luật kinh tế  là sự  kế  hợp giữa sức mạnh quyền uy khách quan và  quyền uy nhà nước. Nội dung của pháp luật kinh tế chính là những mối quan hệ,   những lợi ích kinh tế  khách quan được xã hội thừa nhận và bảo vệ  dưới dạng ý  chí của Nhà nước. Sự thừa nhận và bảo vệ  được cụ  thể  hóa thành những chuẩn  mực về  quyền lợi và nghĩa vụ  để  điều chỉnh hành vi của cá nhân và tập thể  phù   hợp với những yếu cầu khách quan. Do vậy, sức mạnh quyền uy của pháp luật   kinh tế  nằm ngay trong nội dung của pháp luật và phụ  thuộc vào tính chính xác   của nội dung đò. Việc tuân thủ pháp luật, hành động theo yêu cầu của pháp luật là  yêu cầu đương nhiên của bản than pháp luật chứ không phải vì sự cưỡng chế của   Nhà nước. Sự cưỡng chế của Nhà nước mang tính quyền uy chỉ xuất phát từ  yêu  cầu bảo vệ pháp luật dưới dạng răn đe, do vậy có tác dụng nâng cao hiệu lực của  công cụ pháp luật kinh tế. Quản lý bằng pháp luật đảm bảo tính phổ  biến và công bằng. Pháp luật   kinh tế điều chỉnh các mối quan hệ kinh tế nhưng không phải tất cả mà chỉ những   quan hệ  kinh tế  cơ  bản nhất, quan trọng nhất và khái quát nhất. Hơn nữa, pháp   luật kinh tế cũng chỉ lien quan đến tất cả các đối tượng riêng lẻ. Trước pháp luật,  mọi chủ  thể  và mọi người đều bình đẳng và có cơ  hội ngang nhau để  phát triển   kinh tế. Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  14. Quản lý bằng pháp luật kinh tế  là sự  tác động điều chỉnh mang tính chất  gián tiếp. Tính chất gián tiếp nói trên thể hiện ở chỗ luật chỉ đưa ra các điều kiện   giả định để quy định quyền và nghĩa vụ cho các hoạt động kinh tế; đưa ra các quy  phạm được phép hay không được phép trong các hoạt động kinh tế trong lĩnh vực  kinh tế, còn các chủ  thể  kinh tế lựa chọn, tự quyết định hành động trong khuông  khổ của những điều kiện và phạm vi đã xác định của luật. Công cụ pháp luật về quản lý nhà nước chủ yếu là quản lý hành chính kinh   tế. Do vậy pháp luật là công cụ quan trọng nhất để Nhà nước điều hành nền kinh   tế. 2.3. Kế hoạch hóa: Kế  hoạch hóa là công cụ  mà Nhà nước sử  dụng nhằm định hướng cho sự  phát triển của các lĩnh vực, các vùng, các phân ngành cũng như toàn bộ nền kinh tế  quốc dân. Kinh tế phát triển phải được hướng theo những mục tiêu đã được lựa chọn,  hướng theo các chương trình có mục tiêu nhất định. Kinh tế  trong ngắn hạn, đầu  vào khó biến đổi lớn thì hiệu quả đầu ra có giới hạn. Nền kinh tế trong dài hạn có  sự biến đổi lớn ở đầu vào, đó là sự thay đổi lớn vè các yếu tố lao động, tay nghề,   trình độ học vấn, trình độ khoa học công nghệ… và kéo theo đó là trình độ quản lý  cũng không ngừng được hiện đại hóa và nâng cao. Kế hoạch hóa sự phát triển kinh tế bao gồm: Kế hoạch ngắn hạn, kế hoạch   dài hạn, kế  hoạch từng lĩnh vực, từng ngành, từng địa phuwowng lãnh thổ, kế  hoạch các yếu tố đầu vào, đầu ra… Kế  hoạch mang định hướng gián tiếp là chủ  yếu. Song kế  hoạch phản ánh  những quy luật, những tất yếu khách quan. Nó được thông qua bộ óc tinh vi­ thông  minh và nhạy cảm của Nhà nước đề chính kế hoạch phát hiện được các tồn tại… Cũng chính kế hoạch mà phát hiện các tiềm năng mới, nội lực mới, thủ đoạn, kỹ  năng mới để giải quyết những vấn đề  thực tiễn bị che lấp trong kinh tế mà chưa  được phát hiện để đẩy nhanh sự phát triển.
  15. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế Kế  hoạch là hành động một cách tự giác, không tự  phát, Hành động của nó  được tổ chức, phối hợp, có mục tiêu sát thực…. chống những kế hoạch chủ quan,   duy ý chí, phô trương, kém hiệu quả, không hợp lòng dân. Vai trò của công cụ  kế  hoạch trong quản lý nàh nước đôi với kinh tế  thể  hiện ở các mặt sau: ­ Kế hoạch cho phép chủ thể quản lý cũng như mọi bộ phận trong hệ thống  quản lý nhận thức thống nhất về đường đi, cách đi thích hợp nhanh chóng đạt tới   mục tiêu. Trên cơ  sở  thống nhất nhận thức mà hoạt động của mọi cấp, mọi bộ  phận, mọi tổ chức tự giác, chủ động và thống nhất trong hành động thực tiễn. ­ Kế hoạch còn giúp cho các nhà quản lý chủ động thích ứng với những thay   đổi trong quá trình phát triển của thực tiễn do có những dự đoán trước; chủ  động  tạo ra những biến đổi có lợi ích cho quá trình phát triển; hướng các nhà quản lý   tập trung vào những nhiệm vụ trọng yếu…. ­ Kế hoạch còn là một căn cứ để tổ chức bộ máy quản lý, kiểm tra và đánh  giá hiệu quả của các hoạt động quản lý ở các cấp, địa phường và toàn ngành. Những yêu cầu cơ bản đổi với công cụ kế hoạch phát triển kinh tế, trong cơ  chế thị trường: ­ Các kế  hoạch phải đảm bảo tính khoa học. Hiệu quả  tâm lý của công cụ  kế hoạch phụ thuộc rất lớn tính sát thực, tính hợp lý và khoa học của nó. Do vậy,  khi xây dựng kế hoạch phải chú trọng việc nghiên cứu và vận dụng các nguyên lý  về  kế  hoạch vào điều kiện cụ  thể  của nền kinh tế, phân tích rõ thực trạng cũng   như  tiềm năng về  tài nguyên đất đai cũng như  lao động, tiền vồn…Nghĩa là phải  gắn lý luận với thực tiễn trong quá trình xây dựng và thực hiện kế hoạch. Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B
  16. ­ Gắn kế hoạch với thị trường. Yêu cầu này đòi hỏi phải được đáp ứng cả  trong xây dựng và thực hiện kế hoạch. ­ Trong nền kinh tế thị trường, kế hoạch hướng dẫn và gián tiếp là chủ yếu. ­ Tăng cường chất lượng các hoạt động tiền kế hoạch. Để đảm bảo tính sát  thực của kế hoạch, chủ thể quản lý phải coi trọng và tăng cường chất lượng các  hoạt động tiền kế hoạch cũng như điều tra khảo sát, nghiên cứu… ­ Ngoài ra, trong quá trình xây dựng kế hoạch còn phân định rõ chức năng kế  hoạch của Nhà nước các cấp và kế  hoạch sản xuất kinh doah của các doanh   nghiệp kinh tế. 2.4. Chính sách kinh tế: Chính sách kinh tế  có vai trò quan trọng, giúp Nhà nước điều khiển hoạt  động của các chủ  thể  kinh tế. Nhờ  các chính sách kinh tế  dẫn dắt hoạt động mà   các chủ thể kinh tế đã hành động phù hợp với lợi ích chung của xã hội, các nguồn   lực tài nguyên được huy động một cách có hiệu quả  để  đạt đến mục tiêu và các   kế hoạch định hướng. Tùy theo cách tiếp cận khác nhau, người ta phân loại các chính sách kinh tế  như sau: ­ Chính sách tài khóa ­ Chính sách tiền tệ ­ Chính sách xóa đói giảm nghèo, cộng bằng xã hội ­ Chính sách kinh tế đối ngoại ­ Chính sách tạo việc làm ­ Chính sách phân phối thu nhập ­ Chính sách tích lũy, tích tụ và tiết kiệm ­ Chính sách khuyến khích đầu tư
  17. Trường Đại học Mỏ ­ Địa chất Tiểu luận Quản lý Nhà nước về  kinh tế Nền kinh tế thị trường tư bản phát triển theo chu kì kinh doanh, theo khủng  hoảng chu kỳ. Các nhà nước tư bản đã sử dụng nhiều chính sách kinh tế phối hợp   như  chính sách chống chu kỳ  bằng sự  phối hợp giữa các chính sách tài khóa và   chính sách tiền tệ  để  chống lại chu lỳ  kinh doanh. Nhà nước tư  sản có thể  dung   chính sách tài chính và chính sách tiền tệ thắt chặt để chống lại khủng hoảng. Tại Việt Nam, trong những năm gần đây, bằng các công cụ  và chính sách  đúng đắn về  tài khóa, tiền tệ, giá cả  và đầu tư, Nhà nước ta đã từng bước kiềm   chế được lạm phát, ngăn chặn đà suy giảm kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội. Học viên: Phạm Vũ Linh                                                          L ớp: Quản lý kinh tế  K30B

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản