CHUYÊN Đ BÁO CHÍ V I KINH TỀ Ớ Ế
L I NÓI Đ UỜ Ầ
Chúng ta đang b c vào th i kỳ h i nh p kinh t qu c t đ t ra và đòiướ ờ ộ ậ ế ố ế ặ
h i không ít thách th c đ i v i các c p lãnh đ o, các nhà qu n lý, các c quanỏ ứ ố ớ ấ ạ ả ơ
ch c năng… Trong đó có c lĩnh v c báo chí c a chúng ta.ứ ả ự ủ
So v i nh ng dòng báo chí khác nh : ớ ữ ư Báo chí chính tr ; Báo chí vănị
hóa – xã h i,…ộ báo chí kinh t n c ta là m t trong nh ng m ng còn h tế ở ướ ộ ữ ả ế
s c m i m trog làng báo Vi t Nan. Đ n nay, ch a có m t công trình nghiênứ ớ ẻ ệ ế ư ộ
c u t ng th bào v lĩnh v c này.ứ ổ ể ề ự
Khác v i phóng viên trong các lĩnh v c khác, đ tr thành m t nhà báoớ ự ể ở ộ
kinh t chuyên nghi p, đi u đ u tiên c n là: chúng ta ph i có m t cái n nế ệ ề ầ ầ ả ộ ề
nh ng ki n th c kinh t s đ ng nh t, sau đó m i là nh ng k năng báo chí.ữ ế ứ ế ơ ẳ ấ ớ ữ ỹ
V i đ tài ti u lu n các Chuyên đ báo chí, ph n Chuyên đ Báo chíớ ề ể ậ ề ầ ề
v i kinh t là: “Nh ng yêu c u đ i v i nhà báo vi t v kinh t trong quá trìnhớ ế ữ ầ ố ớ ế ề ế
h i nh p toàn c u” chúng tôi s làm rõ m t s v n đ mà ng i phóng viênộ ậ ầ ẽ ộ ố ấ ề ườ
kinh t c n ph i có đ tác nghi p trong quá trình h i nh p kinh t qu c t .ế ầ ả ể ệ ộ ậ ế ố ế
Tuy nhiên, trong khuôn kh bài ti u lu n v chuyên đ báo chí v i kinhổ ể ậ ề ề ớ
t này, chúng tôi cũng không th nói h t đ c nh ng ý ki n, nh ng bài phânế ể ế ượ ữ ế ữ
tích c a các chuyên gia đ u ngành trong lĩnh v c báo chí và kinh t .ủ ầ ự ế
1
CHUYÊN Đ BÁO CHÍ V I KINH TỀ Ớ Ế
N I DUNGỘ
I. TOÀN C U HÓA VÀ B C TRANH C A KINH T HI N NAY:Ầ Ứ Ủ Ế Ệ
Chúng ta b t đ u câu chuy n làm ăn qu c t b ng hình t ng v “Conắ ầ ệ ố ế ằ ượ ề
đ ng t l a”. Khi ng i Trung Qu c m con đ ng trao đ i hàng hóa v iườ ơ ụ ườ ố ở ườ ổ ớ
ng i R p thì trong l ch s c a loài ng i, đây là s ki n đ u tiên mườ Ả ậ ị ử ủ ườ ự ệ ầ ở
đ ng cho s giao th ng gi a các qu c gia v i nhau và t đó hình thành nênườ ự ươ ữ ố ớ ừ
m t n n th ng m i qu c t . Qua các quá trình phát tri n t o ra m t s l nộ ề ươ ạ ố ế ể ạ ộ ự ệ
thu c l n nhau gi a các qu c gia và khái ni m “Toàn c u hóa xu t hi n”.ộ ẫ ữ ố ệ ầ ấ ệ
Thu t ng Toàn c u hóa (Globalization) xu t hi n đ u tiên trong t đi n c aậ ữ ầ ấ ệ ầ ừ ể ủ
Anh vào năm 1961 và đ c s d ng ph bi n t kho ng cu i th p niên 1980ượ ử ụ ổ ế ừ ả ố ấ
tr l i đây đ di n đ t m t xu th m i trong quan h qu c t hi n đ i. Toànở ạ ể ễ ạ ộ ế ớ ệ ố ế ệ ạ
c u hóa là m t hi n t ng hay m t quá trình trong quan h qu c t làm tăngầ ộ ệ ượ ộ ệ ố ế
s tùy thu c l n nhau trên nhi u m t c a đ i s ng xã h i (t kinh t làm tăngự ộ ẫ ề ặ ủ ờ ố ộ ừ ế
s tùy thu c l n nhau trên nhi u m t c a đ i s ng xã h i (t kinh t , chínhự ộ ẫ ề ặ ủ ờ ố ộ ừ ế
tr , an ninh, văn hóa đ n môi tr ng…) gi a các qu c gia. Toàn c u hóa xét vị ế ườ ữ ố ầ ề
b n ch t là m t quá trình ph thu c, tác đ ng l n nhau c a t t c các khu vả ấ ộ ụ ộ ộ ẫ ủ ấ ả ự
đ i s ng chính tr , kinh t , xã h i c a các qu c gia, các dân t c trên th gi i.ờ ố ị ế ộ ủ ố ộ ế ớ
2
CHUYÊN Đ BÁO CHÍ V I KINH TỀ Ớ Ế
II. H I NH PỘ Ậ :
Vi t Nam, h i nh p (cách nói ng n g n c a c m t “h i nh p kinhỞ ệ ộ ậ ắ ọ ủ ụ ừ ộ ậ
t qu c t ”) còn là m t khái ni m khá m i m , đ c s d ng nhi u t th pế ố ế ộ ệ ớ ẻ ượ ự ụ ề ừ ậ
niên 1990 tr l i đây.ở ạ
H i nh p kinh t qu c t là quá trình ch đ ng g n k t n n kinh t vàộ ậ ế ố ế ủ ộ ắ ế ề ế
th tr ng c a t ng n c v i kinh t khu v c và th gi i qua các n l c t doị ườ ủ ừ ướ ớ ế ự ế ớ ỗ ự ự
hóa và m c a n n kinh t .ở ử ề ế
B c tranh chung c a kinh t th gi i hi n nay hình thành các kh i kinhứ ủ ế ế ớ ệ ố
t , các t ch c kinh t toàn c u: Cùng v i s phát tri n c a xã h i loài ng i,ế ổ ứ ế ầ ớ ự ể ủ ộ ườ
nhu c u giao l u kinh t gi a các qu c gia đ n m i th i đi m nào đó b t đ uầ ư ế ữ ố ế ỗ ờ ể ắ ầ
xu t hi n và hình thành nên m t h th ng quan h kinh t qu c t . Có th coiấ ệ ộ ệ ố ệ ế ố ế ể
“con đ ng t l a” gi a Trung Qu c và Trung Đông là đi m kh i đ u choườ ơ ụ ữ ố ể ở ầ
vi c buôn bán giao l u qu c t trong l ch s giao th ng gi a các qu c giaệ ư ố ế ị ử ươ ữ ố
trên th gi i.ế ớ
3
CHUYÊN Đ BÁO CHÍ V I KINH TỀ Ớ Ế
III. NH NG PH M CH T C N THI T C A NHÀ BÁO KINH T :Ữ Ẩ Ấ Ầ Ế Ủ Ế
M t trong nh ng y u t c n thi t đ tr thành nhà báo kinh t chính làộ ữ ế ố ầ ế ể ở ế
vi c trau d i nh ng ki n th c c b n và chuyên sâu v kinh tệ ồ ữ ế ứ ơ ả ề ế. B i sở ẽ
không th có nh ng s n ph m t t, tác ph m t t n u b n thân ng i vi tể ữ ả ẩ ố ẩ ố ế ả ườ ế
không n m đ c v n đ , tìm hi u v n đ .ắ ượ ấ ề ể ấ ề
T t nhiên, ph ng viên s không th vi t đ c nh ng bài chuyên sâuấ ỏ ẽ ể ế ượ ữ
trong lĩnh v c kinh t n u thi u ki n th c. Ch ng h n s không th vi tự ế ế ế ế ứ ả ạ ẽ ể ế
“hay”, vi t “trúng”, v t ch c th ng m i th gi i n u chính h không hi uế ề ổ ứ ươ ạ ế ớ ế ọ ể
v WTO, quan h c a Vi t nam v i t ch c này hay nh ng l i ích mà Vi tề ệ ủ ệ ớ ổ ứ ữ ợ ệ
nam có đ c khi gia nh p WTO. Ho c vi t v ODA , n u không hi u c chượ ậ ặ ế ề ế ể ơ ế
cho vay ODA các n c dành cho Vi t nam th nào có l cũng s khó vi t.ướ ệ ế ẽ ẽ ế
Ki n th c v chuyên môn kinh t , m t khác s t o cho ng i vi t s tế ứ ề ế ặ ẽ ạ ườ ế ự ự
tin khi ti p nh n v i các đ i t ng c n ph ng v n. Ch c ch n, ta không thế ậ ớ ố ượ ầ ỏ ấ ắ ắ ể
đ n g p chuyên gia kinh t Lê Đăng Doanh, Ph m Chi Lan, … mà không có gìế ặ ế ạ
trong đ u, hay cũng không th xin ph ng v n Tom Cannon (Giáo s hàng đ uầ ể ỏ ấ ư ầ
v ho ch đ nh Kinh t c a Anh m i sang Vi t Nam) khi b n thân ng iề ạ ị ế ủ ớ ệ ả ườ
phóng viên không gi i v kinh t , không am hi u v kinh t th gi i hay m iỏ ề ế ể ề ế ế ớ ố
t ng quan gi a kinh t Vi t Nam v i kinh t th gi i.ươ ữ ế ệ ớ ế ế ớ
Y u t th hai c n chú tr ng là v n đ c p nh t thông tin, ki nế ố ứ ầ ọ ấ ề ậ ậ ế
th cứ kinh t là ki n th c g c, n u không bám sát s ki n, theo dõi s ki n,ế ế ứ ố ế ự ệ ự ệ
các y u t th tr ng, thông tin t th tr ng toàn c u, phóng viên s b “cũ”,ế ố ị ườ ừ ị ườ ầ ẽ ị
l c h u và sai l ch khi vi t bài.ạ ậ ệ ế
M t ví d rõ nét là khi vi t v ch ng khoàn, ngoài ki n th c n n ng iộ ụ ế ề ứ ế ứ ề ườ
vi t ph i n m đ c ch s giao d ch, các bi n đ ng v ch ng khoán trongế ả ắ ượ ỉ ố ị ế ộ ề ứ
ngày. T t y u bài vi t ph i lý gi i đ c đ ng sau bi n đ ng y là “cái gìấ ế ế ả ả ượ ằ ế ộ ấ
đang x y ra?”, “Nó s tác đ ng đ n th tr ng ch ng khoán nh th nào” vàả ẽ ộ ế ị ườ ứ ư ế
li u ta có th “d báo” cho nh ng ngày t i. Ho c vi t v B t đ ng s n,ệ ể ự ữ ớ ặ ế ề ấ ộ ả
4
CHUYÊN Đ BÁO CHÍ V I KINH TỀ Ớ Ế
ng i vi t không ch ph i n m v ng lu t mà còn ph i c p nh t, có các ngu nườ ế ỉ ả ắ ữ ậ ả ậ ậ ồ
tin m i và nóng đ vi t. Tóm l i đã làm báo kinh t thì b n than ng i vi tớ ể ế ạ ế ả ườ ế
ph i là nh ng chuyên gia kinh t , th c s am hi u nh ng lĩnh v c mà h đangả ữ ế ự ự ể ữ ự ọ
ph trách.ụ
M t đi m đáng l u ý trong v n đ này là c p nh t thông tin không chộ ể ư ấ ề ậ ậ ỉ
t phía th tr ng mà phóng viên kinh t ph i có thêm các thông tin t đ i tác,ừ ị ườ ế ả ừ ố
t ng i c n ph ng v n hi u thêm v s tr ng c a h cũng có nghĩa làừ ườ ầ ỏ ấ ể ề ở ườ ủ ọ
phóng viên s có th ti p c n sâu h n, bài b n h n đ t đó có nh ng s nẽ ể ế ậ ơ ả ơ ể ừ ữ ả
ph m t t h n.ẩ ố ơ
* Theo tôi, ngoài nh ng v n đ đã nêu trên, m t nhà báo kinh tữ ấ ề ở ộ ế
c n chú tr ng các y u t sau:ầ ọ ế ố
V lý thuy t, c n n m v ng các nguyên lý tr ng y u có trong cu nề ế ấ ắ ữ ọ ế ố
“kinh t vĩ mô” và “kinh t vi mô”.ế ế T t nhiên, s có nh ng ý ki n ph n bác ýấ ẽ ữ ế ả
ki n này r ng t i sao ta v n c n ph i đ c sách, nh t là nh ng cu n sách mangế ằ ạ ẫ ầ ả ọ ấ ữ ố
n ng tính lý thuy t kinh t nh trên. Song, vì r ng, cái gì cũng c n có n nặ ế ế ư ằ ầ ề
t ng, anh không th có nh ng thông tin v chính sách v ch tr ng m i,ả ể ữ ề ề ủ ươ ớ
không th ch n l c nh ng thông tin đa chi u n u không có cái g c đ so sánh.ể ọ ọ ữ ề ế ố ể
Quan đi m c a tôi là, đ c sách s giúp ta khái quát thêm, só sánh đ c đi mể ủ ọ ẽ ượ ể
nào c n l u ý khi ti p c n v n đ . Ví d , cu n kinh t vĩ mô s giúp nhà báoầ ư ế ậ ấ ề ụ ố ế ẽ
kinh t khái quát 4 v n đ chính, 4 công c chính sách c a Nhà n c là: Chínhế ấ ề ụ ủ ướ
sách Tài khóa, chính sách ti n t , chính sách ngo i th ng và chính sách thuề ệ ạ ươ
nh p.ậ
Đi m th 2, ph i xây d ng m i quan h thân thi t v i các chuyên giaể ứ ả ự ố ệ ế ớ
kinh t , các Vip kinh t , các b ngành và các đ ng nghi p làm báo khác.ế ế ộ ồ ệ
T t nhiên, xây d ng m i quan h đây không ph i là c u c nh, xin xấ ự ố ệ ở ả ầ ạ ỏ
hay nh v , mà k t than đây c n hi u theo tinh th n xây d ng k t thân v iờ ả ế ở ầ ể ầ ự ế ớ
h , c n d a trên các m i quan h bình đ ng, tôn tr ng và giúp đ l n nhau.ọ ầ ự ố ệ ẳ ọ ỡ ầ
5
