Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính ức chế sản sinh NO in vitro của hai loài Cryptolepis buchananii và Ailanthus triphysa

Việt Nam, với khí hậu đặc trưng và sự đa dạng sinh học phong phú, là quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên cây thuốc truyền thống khổng lồ, mang lại tiềm năng to lớn cho việc nghiên cứu và phát triển dược liệu mới. Trong bối cảnh khoa học hiện đại, việc khám phá thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của các loài thực vật có tiềm năng trị liệu là hết sức cần thiết để kiểm chứng và phát huy giá trị của y học cổ truyền. Mặc dù các nghiên cứu ban đầu đã chỉ ra khả năng ức chế sản sinh NO ấn tượng từ chiết xuất của Cryptolepis buchananii và Ailanthus triphysa, nhưng thông tin chi tiết về các hợp chất hoạt tính và cơ chế kháng viêm của chúng ở Việt Nam còn hạn chế. Luận án này được thực hiện nhằm mục đích lấp đầy khoảng trống kiến thức này, tạo cơ sở khoa học vững chắc cho việc khai thác ứng dụng các loài cây quý này.

Các nhà khoa học, nghiên cứu sinh, và chuyên gia trong lĩnh vực hóa học các hợp chất tự nhiên, dược liệu, dược học, và y học cổ truyền.

Luận án tiến sĩ này trình bày kết quả nghiên cứu toàn diện về thành phần hóa học và hoạt tính ức chế sản sinh NO in vitro của hai loài cây thuốc truyền thống là Cryptolepis buchananii và Ailanthus triphysa. Mục tiêu chính là xác định các hợp chất hóa học đặc trưng và đánh giá khả năng kháng viêm của chúng. Để đạt được mục tiêu này, các mẫu lá và quả của C. buchananii cùng lá của A. triphysa đã được thu hái và tiến hành chiết tách. Các phương pháp sắc ký hiện đại như sắc ký cột, sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) đã được ứng dụng để phân lập các hợp chất tinh khiết. Cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập sau đó được xác định chi tiết bằng các kỹ thuật phổ tiên tiến bao gồm HR-ESI-MS, NMR (1D, 2D), UV và IR. Bước quan trọng tiếp theo là đánh giá hoạt tính sinh học của các hợp chất này thông qua khả năng ức chế sản sinh NO trên dòng tế bào đại thực bào RAW 264.7 được kích hoạt bởi LPS, sử dụng xét nghiệm Griess. Kết quả nghiên cứu đã phân lập thành công nhiều hợp chất từ cả hai loài, và một số trong số chúng thể hiện khả năng ức chế sản sinh NO mạnh mẽ, với giá trị IC50 cạnh tranh so với đối chứng dương Dexamethasone. Những phát hiện này không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng truyền thống của Cryptolepis buchananii và Ailanthus triphysa mà còn mở ra hướng đi đầy hứa hẹn cho việc phát triển các hoạt chất kháng viêm mới từ nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá của Việt Nam, góp phần vào ngành dược liệu và y học.