Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Nghiên cứu xâm nhập mặn sông Vệ - Quảng Ngãi trong bối cảnh hiện tại và tương lai (biến đổi khí hậu)

Biến đổi khí hậu (BĐKH) và suy giảm tài nguyên thiên nhiên đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng cho Việt Nam, đặc biệt là tình trạng xâm nhập mặn ở các vùng ven biển. Với bờ biển dài và địa hình thấp, nhiều khu vực của Việt Nam dễ bị tổn thương bởi hiện tượng này, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống dân cư. Luận án này tập trung vào nghiên cứu xâm nhập mặn tại lưu vực sông Vệ, một điển hình của vùng duyên hải tỉnh Quảng Ngãi, nhằm làm rõ cơ chế diễn biến của hiện tượng này, đặc biệt trong bối cảnh BĐKH hiện tại và tương lai, từ đó đề xuất các giải pháp thích ứng hiệu quả.

Các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực thủy lợi, môi trường, biến đổi khí hậu; các nhà quản lý tài nguyên nước, hoạch định chính sách ở cấp địa phương và trung ương, đặc biệt là các tỉnh ven biển chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn.

Nghiên cứu này trình bày một phân tích toàn diện về xâm nhập mặn tại lưu vực sông Vệ, tỉnh Quảng Ngãi, tập trung vào việc làm sáng tỏ cơ chế truyền mặn và sự hình thành nêm mặn dưới tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH). Luận án đã tích hợp nhiều mô hình toán tiên tiến như SWAT, NAM cho thủy văn, MIKE 21, 3 HD cho thủy lực và MIKE 21, 3 AD cho truyền mặn, sau khi đã được hiệu chỉnh và kiểm định kỹ lưỡng. Dữ liệu khí tượng thủy văn thực đo và các kịch bản BĐKH đã được sử dụng để mô phỏng diễn biến xâm nhập mặn trong giai đoạn hiện trạng (2015-2019) và dự báo cho tương lai (2035). Kết quả nghiên cứu đã phân tích sâu sắc sự phụ thuộc của xâm nhập mặn vào các yếu tố khí tượng, thủy văn và địa hình, đồng thời làm rõ sự khác biệt trong diễn biến mặn giữa các kịch bản BĐKH. Các phát hiện này không chỉ đóng góp vào cơ sở lý luận về tác động của BĐKH đến xâm nhập mặn vùng cửa sông ven biển mà còn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Luận án đã đề xuất các giải pháp thích ứng cụ thể cho vùng cửa sông Vệ, cung cấp tài liệu tham khảo khoa học và đáng tin cậy cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và chính quyền địa phương trong việc hoạch định chính sách, quản lý tài nguyên nước và phát triển bền vững trong bối cảnh BĐKH.