
VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGUYỄN ANH DŨNG
THU HÚT ODA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH MỚI
Ngành: Kinh tế quốc tế
Mã số: 9 31 01 06
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ
Hà Nội - 2025

Công trình hoàn thành tại Học viện Khoa học xã hội
Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Cù Chí Lợi
2. TS. Nguyễn Thị Thu Hà
Phản biện 1: PGS.TS. Nguyễn Duy Lợi
Phản biện 2: PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng
Phản biện 3: TS. Nguyễn Tiến Minh
Luận án được bảo vệ tại Hội đồng đánh giá Luận án tiến sĩ cấp
Học viện, họp tại Học viện Khoa học xã hội
Vào hồi: 15 giờ 00phút, ngày 15 tháng 12 năm 2025
Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:
- Thư viện Học viện Khoa học xã hội
- Thư viện Quốc gia Việt Nam

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
1. Nguyễn, A. D. 2022. “Bẫy ODA tại Việt Nam: nguyên nhân và giải pháp”,
Tạp chí Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương, (607).
2. Nguyen, A. D. 2023. “Thu hút và sử dụng vốn ODA ở Việt Nam trong bối
cảnh mới”, Tài Chính, tháng 8/2023.
3. Nguyễn, A. D. 2024. “Xu hướng thu hút ODA trên thế giới và dự báo triển
vọng thu hút ODA của Việt Nam trong bối cảnh mới”, Tạp chí Kinh tế và Dự báo,
(891), 13 - 16.
4. Nguyễn, A. D. 2025. “Động lực phân bổ viện trợ phát triển chính thức của
một số quốc gia thuộc Ủy ban Hỗ trợ phát triển đối với Việt Nam”, Tạp chí Kinh tế
và Dự báo, (5), 28 - 31.
5. Nguyen, A. D. 2025. “Experiences in Attracting ODA in Some Countries and
Lessons for Vietnam”. International Journal of Advanced Multidisciplinary
Research and Studies, 5(4):346-349.

1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong hơn ba thập kỷ qua, viện trợ phát triển chính thức (ODA) đã là nguồn lực
tài chính quan trọng, hỗ trợ mạnh mẽ cho phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.
ODA không chỉ cung cấp vốn đầu tư mà còn là kênh chuyển giao công nghệ, tri thức
quản lý và cải cách thể chế, góp phần vào các lĩnh vực then chốt như hạ tầng, y tế,
giáo dục, nông nghiệp, phát triển nông thôn và ứng phó biến đổi khí hậu, qua đó cải
thiện đời sống và thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Tuy nhiên, kể từ khi Việt Nam chính thức được xếp vào nhóm các quốc gia có
thu nhập trung bình thấp vào năm 2010, tình hình thu hút ODA đã có nhiều thay đổi
quan trọng. Những biến động trong bối cảnh quốc tế giai đoạn 2010-2024 chẳng hạn
như khủng hoảng nợ công châu Âu, những bất ổn kinh tế vĩ mô tại nhiều nền kinh tế
lớn, xu hướng cắt giảm ngân sách viện trợ phát triển ở các nước phát triển, cùng với
sự gia tăng cạnh tranh tiếp nhận vốn giữa các quốc gia nghèo hơn... đã ảnh hưởng
mạnh mẽ đến khả năng tiếp cận ODA của Việt Nam. Song song đó, sự nổi lên của
các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, an ninh phi truyền thống và dịch
chuyển ưu tiên viện trợ sang lĩnh vực nhân đạo càng làm thay đổi định hướng phân
bổ vốn của các nhà tài trợ. Trong bối cảnh này, nhiều đối tác phát triển đã điều chỉnh
chính sách ưu đãi, ưu tiên nguồn lực cho các quốc gia nghèo nhất, khiến lượng ODA
cam kết cho Việt Nam giảm sút rõ rệt trong những năm gần đây. Bên cạnh những
yếu tố khách quan từ phía nhà tài trợ, quá trình thu hút ODA của Việt Nam cũng còn
tồn tại nhiều hạn chế. Cơ cấu thu hút ODA phụ thuộc lớn vào vốn vay ưu đãi, cơ cấu
thu hút ODA theo ngành chưa thật sự hợp lý, thu hút ODA dựa chủ yếu vào một số
đối tác truyền thống, trong khi năng lực tiếp cận và vận hành các nguồn vốn mới còn
hạn chế. Đặc biệt, tiến độ giải ngân các chương trình, dự án ODA chậm; tình trạng
“đội vốn” diễn ra thường xuyên làm suy giảm niềm tin của nhà tài trợ. Ngoài ra, tình
trạng tham nhũng, thất thoát và lãng phí trong quản lý, sử dụng vốn ODA vẫn còn
hiện hữu, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả đầu tư công.
Trong thời gian tới, thu hút ODA của Việt Nam đứng trước nhiều thay đổi lớn
trong bối cảnh toàn cầu nhiều thách thức và biến động mới. Xu hướng toàn cầu hóa
đang dịch chuyển sang mô hình “toàn cầu hóa chọn lọc”, gắn với việc tái cấu trúc
chuỗi cung ứng và gia tăng khu vực hóa. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư,
với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, GIS và các nền tảng số đang thay đổi căn bản cách
tiếp cận, quản lý và đánh giá hiệu quả ODA, đòi hỏi Việt Nam phải nâng cao năng
lực số và tăng cường minh bạch. Những thay đổi trong chính sách viện trợ và thuế
của Hoa Kỳ, cùng với xung đột và bất ổn chính trị toàn cầu (Nga-Ukraine, Israel-
Hamas, Myanmar...), cũng đang tác động mạnh đến xu hướng phân bổ viện trợ quốc
tế. Đặc biệt, yêu cầu chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và thực hiện cam kết phát
thải ròng bằng “0” (Net Zero) đã trở thành tiêu chí trọng tâm trong chính sách viện
trợ của nhiều quốc gia phát triển. Ở trong nước, Việt Nam đang đứng trước bước

2
ngoặt mới. Với triển vọng tăng trưởng tích cực, nhiều khả năng Việt Nam sẽ sớm
bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao trong giai đoạn 2025-2026, đồng
nghĩa với việc điều kiện tiếp cận ODA sẽ ngày càng khắt khe hơn. Đồng thời, yêu
cầu cải cách thể chế và nâng cao năng lực quản lý vốn ODA trở nên cấp thiết để đáp
ứng chuẩn mực quốc tế về minh bạch và hiệu quả.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào
năm 2045, Việt Nam cần chuẩn bị sẵn sàng cho việc từng bước giảm phụ thuộc vào
ODA, tiến tới tự chủ trong huy động nguồn lực phát triển. Điều này đặt ra hàng loạt
câu hỏi mang tính chiến lược: Khi nào là thời điểm thích hợp để chấm dứt thu hút
ODA? Việt Nam sẽ thay thế nguồn lực này bằng những nguồn tài chính nào? Cần
chuẩn bị năng lực gì để đảm bảo phát triển không bị gián đoạn? Trả lời những câu
hỏi này không chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận, mà còn mang giá trị thực tiễn cao đối
với hoạch định chính sách phát triển quốc gia.
Trên cơ sở nhận thức được tầm quan trọng và tính cấp thiết của vấn đề, Nghiên
cứu sinh lựa chọn đề tài: “Thu hút ODA của Việt Nam trong bối cảnh mới” làm
hướng nghiên cứu cho luận án của mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Mục đích nghiên cứu:
Mục đích nghiên cứu của Luận án là phân tích, đánh giá việc thu hút ODA của
Việt Nam trước bối cảnh các yếu tố mới phát sinh trong giai đoạn 2010-2024, từ đó,
đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm đẩy mạnh thu hút ODA của Việt Nam trong
những giai đoạn tiếp theo.
+ Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Làm rõ cơ sở lý luận liên quan đến ODA, thu hút ODA, ngừng thu hút ODA và
thu hút ODA trong bối cảnh mới;
- Phân tích, đánh giá kinh nghiệm thu hút ODA ở một số nước và rút ra bài học
cho Việt Nam;
- Phân tích, đánh giá thực trạng thu hút ODA của Việt Nam trong bối cảnh mới
giai đoạn 2010-2024;
- Phân tích định lượng và phân tích định tính các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút
ODA của Việt Nam trong bối cảnh mới;
- Dự báo triển vọng thu hút ODA của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới
2025-2035, tầm nhìn 2045;
- Đề xuất một số giải pháp cải thiện thu hút ODA và thay thế dần ODA thời gian tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: các vấn đề liên quan đến lý luận và thực tiễn về thu hút
ODA của Việt Nam trong bối cảnh mới.
- Phạm vi nghiên cứu:

