ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT
ĐINH THỊ HOÀI THƯƠNG
PHÁP LUẬT VỀ
MUA BÁN ĐIỆN CẠNH TRANH QUA THỰC TIỄN
TỔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC MIỀN TRUNG
Ngành: Luật Kinh tế
Mã số: 838 0107
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ
THỪA THIÊN HUẾ - năm 2023
Công trình được hoàn thành tại:
Trường Đại học Luật, Đại học Huế
Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Thị Hằng
Phản biện 1: TS. Lê Thị Hải Ngọc
Phản biện 2: PGS.TS Hà Thị Mai Hiên
Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn
thạc sĩ họp tại: Trường Đại học Luật
Vào lúc...........giờ...........ngày...........tháng ........ năm...........
Trường Đại học Luật, Đại học Huế
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài .......................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ........................................................ 2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài .......................................................... 4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..................................................................... 4
5. Phương pháp lý luận và phương pháp nghiên cứu ............................................ 5
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn ......................................................... 5
7. Cơ cấu của luận văn .......................................................................................... 6
CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN
ĐIỆN CẠNH TRANH ......................................................................................... 6
1.1. Khái quát về mua bán điện cạnh tranh .................................................... 6
1.1.1. Khái niệm về mua bán điện cạnh tranh ....................................................... 6
1.1.2.Các đặc điểm và hình thức của mua bán điện cạnh tranh ............................ 6
1.1.2.1. Đặc điểm của mua bán điện cạnh tranh ................................................... 6
1.1.2.2. Hình thức của mua bán điện cạnh tranh ................................................... 7
1.2. Pháp luật về mua bán điện cạnh tranh ...................................................... 7
1.2.1. Khái niệm pháp luật về mua bán điện cạnh tranh ....................................... 7
1.2.2. Nội dung pháp luật về mua bán điện cạnh tranh ......................................... 7
1.2.2.1. Xác lập tư cách chủ thể tham gia mua bán điện cạnh tranh trong thị trường
điện Việt Nam : ..................................................................................................... 7
1.2.2.2. Các cơ quan quản lý hoạt động mua bán điện cạnh tranh ....................... 7
1.2.2.3. Nội dung pháp luật về mua bán điện cạnh tranh ...................................... 7
1.3. Yếu tố tác động đến pháp luật và thực hiện pháp luật về mua bán điện
cạnh tranh ............................................................................................................ 8
Kết luận Chương 1 ................................................................................................ 8
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN ĐIỆN CẠNH
TRANH VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI TỔNG CÔNG TY ĐIỆN LỰC
MIỀN TRUNG ..................................................................................................... 9
2.1. Thực trạng pháp luật về mua bán điện cạnh tranh ở Việt Nam hiện nay ..... 9
2.1.1. Kết quả xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật về mua bán điện cạnh tranh . 9
2.1.2. Hạn chế của pháp luật về mua bán điện cạnh tranh .................................... 9
2.2. Thực tiễn thực hiện pháp luật về mua bán điện cạnh tranh tại Tổng công
ty điện lực miền Trung ...................................................................................... 10
2.2.1. Giới thiệu về Tổng công ty Điện lực Miền Trung ................................... 10
2.2.2. Kết quả vận hành thị trường phát điện cạnh tranh và thị trường bán buôn
điện cạnh tranh .................................................................................................... 10
2.2.3. Kết quả triển khai vận hành thị trường điện cạnh tranh tại Tổng công ty
Điện lực Miền Trung ........................................................................................... 11
2.2.3.1. Công tác vận hành thị trường điện cạnh tranh tại Tổng công ty Điện lực
Miền Trung .......................................................................................................... 11
2.2.3.2. Đánh giá công tác hoạt động mua bán điện cạnh tranh tại Tổng công ty
Điện lực Miền Trung ........................................................................................... 11
2.2.3.3. Kết quả thực hiện pháp luật về mua bán điện cạnh tranh tại Tổng Công ty
Điện lực miền Trung ( EVNCPC ) ...................................................................... 12
2.2.3.4. Hạn chế trong hoạt động mua bán điện cạnh tranh của Tổng công ty điện
lực miền Trung. ................................................................................................... 12
Kết luận Chương 2 .............................................................................................. 12
CHƯƠNG 3. ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ
NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ MUA BÁN ĐIỆN
CẠNH TRANH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY ................................................... 13
3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về mua bán điện cạnh tranh ở Việt
Nam hiện nay ..................................................................................................... 13
3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về mua bán điện cạnh tranh ở Việt Nam
hiện nay ............................................................................................................... 14
3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về mua bán điện cạnh
tranh ở Việt Nam hiện nay ............................................................................... 16
Kết luận Chương 3 .............................................................................................. 18
KẾT LUẬN ........................................................................................................ 19
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Cạnh tranh là một trong những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường,
nhờ có cạnh tranh mà các nguồn lực trong xã hội được phân bổ hiệu quả từ đó
đem lại lợi ích chung cho toàn xã hội. Đối với nền kinh tế, cạnh tranh không chỉ
là môi trường và động lực để tăng năng suất lao động, thúc đẩy sản xuất kinh
doanh phát triển mà còn là yếu tố quan trọng giúp lành mạnh hoá các quan hệ xã
hội và là điều kiện giáo dục tính năng động của các doanh nghiệp. Vì vậy, cạnh
tranh chính là quy luật kinh tế của sản xuất hàng hoá và được coi là “linh hồn”
của nền kinh tế.
Điện năng là yếu tố đầu vào không thể thiếu được của mọi hoạt động sản
xuất, kinh doanh cũng như trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của chúng ta.
Điện năng với đặc thù có quá trình sản xuất - kinh doanh gồm 3 khâu liên hoàn:
Sản xuất - Truyền tải - Phân phối xảy ra đồng thời, không qua một khâu trung
gian thương mại nào, do đó yêu cầu về chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống điện
là rất lớn. Trong khi đó, hệ thống điện của các nước hầu hết đều được xây dựng
từ khi nền kinh tế trong nước còn chưa phát triển, do đó thị trường điện lực thường
là thị trường độc quyền do doanh nghiệp nhà nước đảm nhận vì lúc đó chỉ có
doanh nghiệp nhà nước, dưới sự bảo trợ của Nhà nước, mới có đủ tiềm lực về tài
chính và chuyên môn kỹ thuật để xây dựng hệ thống điện quốc gia đủ tiêu chuẩn
cũng như hoàn thành các nhiệm vụ an sinh – xã hội mà Nhà nước đặt ra cho ngành
Điện. Tuy nhiên, đến các giai đoạn phát triển tiếp theo, mọi thành phần trong nền
kinh tế đều có thể tham gia vào thị trường điện lực ở khâu sản xuất và phân phối,
vì đây là những khâu không đòi hỏi hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật và nguồn vốn
đầu tư ban đầu quá lớn. Do đó, cạnh tranh hoàn toàn có thể phát huy đầy đủ vai
trò của mình ở các khâu này từ đó tạo ra những thay đổi tích cực trong hoạt động
điện lực, chẳng hạn: nâng cao được tính minh bạch và hiệu quả trong sản xuất
kinh doanh điện năng, hạ giá thành, tạo cơ sở giảm giá bán điện... từ đó mang lại
lợi ích chung cho cả người cung cấp và người tiêu thụ điện.
Phát triển thị trường điện cạnh tranh đã trở thành xu hướng phát triển chung
của các nước trên thế giới, nhận thức được điều này, Nhà nước ta đã xây dựng lộ
trình phát triển của ngành Điện với nguyên tắc Nhà nước độc quyền trong hoạt
động truyền tải, điều độ hệ thống điện quốc gia, xây dựng và vận hành các nhà
máy điện lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an
ninh, còn các khâu sản xuất và phân phối sẽ có lộ trình để xây dựng thị trường
cạnh tranh. Định hướng này đã được nêu rõ tại khoản 2 Điều 4 Luật Điện lực số
28/2004/QH11 và cũng đã được Chính phủ cụ thể hóa lộ trình thực hiện trong
Quyết định số 26/2006/QĐ-TTg ngày 26/01/2006 và sau này được thay thế bằng
Quyết định số 63/QĐ-TTg/2013 ngày 8/11/2013. Thực hiện đúng chủ trương,
đường lối trên, thị trường phát điện cạnh tranh Việt Nam (VCGM) đã được chính
thức đưa vào vận hành từ ngày 01/07/2012, tiếp theo đó, thị trường mua bán điện
cạnh tranh Việt Nam (VWEM) theo chủ trương cũng được đưa vào vận hành thí
