i
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHĂN VĂN
-----------------------------------------------------
Nguyễn Thị Thu Thủy
ĐẶC TRƢNG NGOẠI GIAO VĂN HÓA MỸ
Luận văn Thạc sĩ ngành Quốc tế học
Hà Nội - 2009
ii
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------------------------------------------
Nguyễn Thị Thu Thủy
Đặc trƣng ngoại giao văn hóa Mỹ
Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
Mã số: 60.31.40
Luận văn Thạc sĩ ngành Quốc tế học
Người hướng dẫn khoa học: T.S. Lê Thế Quế
Hà Nội - 2009
iii
Mục lục
Phần mở đầu 1
Chƣơng 1: Các vấn đề lí luận về ngoại giao văn hóa M 6
1.1 Các khái niệm 7
1.1.1 Ngoại giao và văn hóa 7
1.1.2 Đế quốc văn hóa 9
1.1.3 Ngoại giao văn hóa 10
1.2 Mục đích và nhiệm vụ của ngoại giao văn hóa M 15
Chƣơng 2: Đặc trƣng ngoại giao văn hóa M 18
2.1 Lƣợc sử chính sách ngoại giao văn hóa Mỹ và các 18
xu thế của ngoại giao văn hóa Mỹ trong lịch sử
2.1.1 Đặc tính phòng ngự của ngoại giao văn hóa 19
Mỹ trong thời kỳ thế chiến thứ nhất và thứ hai.
2.1.2 Ngoại giao văn hóa Mỹ đậm tính tấn công 24
trong thời kì chiến tranh lạnh
2.1.3 Ngoại giao văn hóa thời hậu chiến tranh lạnh 30
2.1.4 Sự hồi sinh của ngoại giao văn hóa sau sự kiện 11/9 31
2.2 Vai trò của ngoại giao văn hóa M 36
2.2.1 Phổ biến các giá trị Mỹ ra toàn thế giới 36
2.2.2. Ngoại giao văn hóa là công cụ để “thuần phục” 47
các quốc gia chống đối.
2.2.3 Ngoại giao văn hóa thực hiện tốt chức năng 55
xoa dịu và hòa giải giữa Mỹ và các quốc gia thù địch
2.3 Đánh giá sự phát triển của ngoại giao văn hóa và dự đoán xu 62
iv
hƣớng phát triển của ngoại giao văn hóa Mỹ trong
thời tổng thống Obama.
Chƣơng 3: Chính sách và các hoạt động ngoại giao 67
văn hoá của Mỹ đối với Việt Nam
3.1 Chính sách ngoại giao văn hoá của Mỹ đối với Việt Nam 67
3.1.1 Trước năm 1995 67
3.1.2. Sau khi bình thường hóa quan hệ vào năm 1995 76
3.2 Giải pháp cải thiện quan hệ hai nƣớc. 86
KẾT LUẬN 90
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Mục đích và ý nghĩa của đề tài
Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, Mỹ trở thành một siêu cường duy nhất trên thế
giới. Cho đến nay vẫn chưa có một quốc gia hay khu vực nào đủ khả năng
một cực ngang hàng với Mỹ. Tuy đã sự suy yếu tương đối sau Chiến tranh lạnh
nhưng vai trò tầm ảnh hưởng của Mỹ đối với các vấn đquốc tế vẫn vô cùng
lớn. Trong nhiều vấn đề quốc tế Mỹ đã đơn phương hành động và vẫn tràn đầy
tham vọng trở thành bá chủ thế giới. Mọi động thái của Mỹ trong quan hệ đối ngoại
đều thể ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế. Chính vậy, những điều chỉnh chính
sách của Mỹ trong quan hệ đối ngoại đều thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc
tế. Chính sách ngoại giao văn hoá là một mảng khá đặc bit trong chính sách ngoại
giao của Mỹ. Chính phủ Mỹ thành lập riêng một quan phụ trách về ngoại giao
văn hoá thuộc Bộ ngoại giao. Bên cạnh đó, Trung tâm Văn hoá Nghệ thuật rất
nhiều quan khác cùng hợp tác triển khai những chính sách ngoại giao văn hoá.
Thực hiện đề tài luận văn này, người viết hi vọng sẽ giúp người đọc hình dung một
cách bao quát về bức tranh ngoại giao văn hMỹ những đặc trưng bản của
ngoại giao văn hoá Mỹ được biểu hiện qua các giai đoạn lịch sử từ 1945 đến những
năm đầu thế kỉ 21.
Nghiên cứu này sẽ góp phần nhỏ vào hệ thống những nghiên cứu về Mỹ nói chung
ngoại giao văn hoá Mỹ nói riêng tại Việt Nam để tạo nên một bức tranh toàn
diện hơn về chính sách ngoại giao Mỹ và chân dung nước Mỹ nói chung. Luận văn
cũng thể một tài liệu tham khảo ích cho những nhà nghiên cứu, giảng dạy
về Mỹ cũng như chính sách ngoại giao của Mỹ.
Những nghiên cứu về chính sách ngoại giao văn hoá của Mỹ thể rất ích cho
những nhà hoạch định chính sách ngoại giao, đặc biệt khi sử dụng văn hoá như
một công cụ đắc lực cho ngoại giao- một lĩnh vực vẫn chưa thực sự được quan tâm
ở Việt Nam.
Hơn nữa, trong bối cảnh toàn cầu hoá, khi sự phụ thuộc giữa các quốc gia ngày
càng tăng lên, hội nhập quốc tế vừa yêu cầu vừa xu thế khách quan buộc mọi