SÁNG KI N KINH NGHI M
T ch c m t s trò ch i toán h c nh m gây h ng thú h c t p cho h c ơ
sinh l p 5.
I. PH N M ĐU
1. 1. Lý do ch n đ tài.
Nh chúng ta đã bi t: H c sinh ti u h c có trí thông minh khá nh y bén, s cư ế
s o, có óc t ng t ng phong phú. Đó là ti n đ t t cho vi c phát tri n t duy ưở ượ ư
toán h c. Nh ng các em cũng r t d b phân tán, r i trí n u b áp đt, căng th ng ư ế
hay quá t i. H n n a, h c sinh b c ti u h c c th các em còn đang trong th i ơ ơ
k phát tri n hay nói c th h n là các h c quan còn ch a hoàn thi n vì th ơ ơ ư ế
s c d o dai c a c th còn th p, tâm lý ch a n đnh nên tr không th ng i lâu ơ ư
trong phòng h c cũng nh làm m t vi c gì đó trong th i gian dài. Vì v y mu n ư
gi h c có hi u qu thì đòi h i ng i giáo viên ph i đi m i ph ng pháp d y ư ươ
h c: L y h c sinh làm trung tâm ”, h ng t p trung vào h c sinh, trên c sướ ơ
ho t đng c a các em.
Đi v i môn Toán ti u h c, n u m i giáo viên ch truy n đt, gi ng ế
gi i theo các tài li u đã có s n trong sách giáo khoa, trong các sách h ng d n và ướ
thi t k bài d y m t cách r p khuôn, máy móc thì s làm cho h c sinh h c t pế ế
m t cách th đng. Đi u đó s khi n cho vi c h c t p c a h c sinh di n ra th t ế
đn đi u, t nh t và k t qu h c t p không cao. Nó là m t trong nh ng nguyênơ ế
nhân gây c n tr vi c đào t o các em thành nh ng con ng i năng đng, t tin, ư
sáng t o s n sàng thích ng v i nh ng đi m i di n ra hàng ngày.
Yêu c u c a giáo d c hi n nay đòi h i ph i đi m i ph ng pháp d y h c ươ
môn toán b c ti u h c theo h ng phát huy tính tích c c, ch đng sáng t o ướ
c a h c sinh. Vì v y ng i giáo viên ph i gây đc h ng thú h c t p cho các ườ ượ
em b ng cách lôi cu n các em tham gia vào các ho t đng h c t p. Trò ch i h c ơ
t p là m t ho t đng mà các em h ng thú nh t. Các trò ch i có n i dung toán ơ
h c lí thú và b ích phù h p v i nh n th c c a các em. Thông qua các trò ch i, ơ
các em s lĩnh h i nh ng tri th c toán h c m t cách d dàng; ki n th c s đc ế ượ
c ng c , kh c sâu m t cách v ng ch c, t o cho các em ni m say mê, h ng thú
trong h c t p, trong vi c làm. Khi chúng ta đa ra đc các trò ch i toán h c ư ượ ơ
m t cách th ng xuyên, khoa h c thì ch c ch n ch t l ng d y h c môn toán ườ ượ
s ngày càng đc nâng cao. ượ
Chính vì nh ng lý do nêu trên, c ng v i nh ng kinh nghi m gi ng d y c a
b n thân trong nh ng năm qua. Nh m giúp h c sinh kh c sâu đc nh ng ki n ượ ế
th c đã h c, bi t v n d ng vào trong đi s ng th c t hàng ngày tôi m nh d n ế ế
ch n vi t sáng ki n kinh nghi m v : ế ế T ch c m t s trò ch i toán h c ơ
nh m gây h ng thú h c t p cho h c sinh l p 5 ”.
1
+ Đi m m i c a đ tài:
Góp ph n đi m i ph ng pháp d y h c môn Toán Ti u h c theo ươ
ph ng h ng phát huy tính tích c c, ch đng và sáng t o c a h c sinh, tăngươ ướ
c ng ho t đng cá th ph i h p v i h c t p giao l u. Hình thành và rèn luy nườ ư
k năng v n d ng ki n th c vào th c ti n. ế
Góp ph n gây h ng thú h c t p môn Toán cho h c sinh, m t môn h c
đc coi là khô khan và khó khăn, thì vi c đa ra trò ch i toán h c nh m đ cácượ ư ơ
em h c mà ch i, ch i mà h c. Trò ch i toán h c không nh ng ch giúp các em ơ ơ ơ
lĩnh h i đc tri th c mà còn giúp các em c ng c và kh c sâu các tri th c đó. ượ
Tôi ch n đ tài nghiên c u này nh m giúp h c sinh n m ki n th c môn ế
Toán ngày càng v ng vàng h n, hăng say trong các gi h c toán, nâng cao ch t ơ
l ng gi ng d y và làm n n t ng v ng ch c cho các l p trên.ượ
Đi m m i trong vi c nghiên c u và áp d ng đ tài này là s l a ch n các
trò ch i d y h c toán phù h p v i đi t ng h c sinh c a l p qua t ng d ng bài,ơ ượ
m t sáng ki n mang tính m i m mà t tr c t i nay ít đc v n d ng ho c có ế ướ ượ
v n d ng thì cũng đang d ng l i mang tính hình th c, ch a th c s mang l i ư
hi u qu cao.
1. 2. Ph m vi áp d ng c a sáng ki n: ế
Sáng ki n kinh nghi m: ế T ch c m t s trò ch i toán h c nh m gây ơ
h ng thú h c t p cho h c sinh l p 5 đc nghiên c u và áp d ngượ cho h c
sinh l p 5A, l p tôi đang tr c ti p ch nhi m trong năm h c 2013 - 2014. ế
II. PH N N I DUNG
2.1 Th c tr ng v n đ mà đ tài c n gi i quy t: ế
Trong quá trình th c hi n n i dung và ch ng trình sách giáo khoa m i đã ươ
nhi u năm, song vi c hình thành các ph ng pháp gi ng d y phù h p v i n i ươ
dung ch ng trình sách giáo khoa, phù h p v i các đi t ng h c sinh v n cònươ ượ
nhi u khó khăn, h c sinh còn th đng, ch a th c s đáp ng đc các yêu c u ư ượ
mà sách giáo khoa m i đã đnh ra, ch a thích ng cách h c theo sách giáo khoa ư
m i.
Trên th c t , trong các gi toán h c, h c sinh ti p thu còn th đng, nh t ế ế
là nh ng h c sinh ng i phát bi u, ti p thu ch m. Cu i ti t h c, h c sinh th ng ế ế ườ
u o i, ít t p trung chú ý vào bài vì đc đi m c a h c sinh ti u h c là: “D nh ,
mau quên, chóng chán”. H c sinh th ng hi u đng h n khi ho t đng b ng tay, ườ ế ơ
thích đc s d ng đ dùng tr c quan.ượ
Qua tìm hi u m t s đng nghi p tr ng, tìm hi u h c sinh, tài li u ư
tham kh o. Tôi nh n th y đa s giáo viên ch a v n d ng đc vi c đa các trò ư ượ ư
ch i h c toán vào gi ng d y ho c có đa trò ch i h c toán vào gi h c cũng chơ ư ơ
2
trong nh ng gi thao gi ng. S dĩ có tình tr ng trên là do giáo viên ch a hi u h t ư ế
đc tác d ng c a trò ch i trong gi h c toán. M t s giáo viên thì nghĩ vi c tượ ơ
ch c các trò ch t s m t th i gian... vì v y mà gi h c toán còn khô khan, h c ơ
sinh còn th đng trong h c t p, m t s h c sinh y u kém còn ng i h c toán, ế
đn gi h c toán các em không h ng thú d n đn k t qu h c t p không cao. ế ế ế
M c dù đã đc ti p thu các chuyên đ v đi m i ph ng pháp d y h c do ượ ế ươ
Phòng, S GD - ĐT t ch c. Song đ t ch c trò ch i trong các gi d y h c sao ơ
cho mang l i hi u qu nh giáo viên mong mu n qu là m t đi u không đn ư ơ
gi n. Nó c n nhi u th i gian đ đu t suy nghĩ, tìm tòi, chu n b nguyên v t ư
li u...M t khác t ch c trò ch i sao cho h c sinh ti p xúc c m th y h p d n và ơ ế
thích thú thì ph thu c hoàn toàn vào công tác t ch c c a ng i giáo viên. Đc ườ
đi m v t duy c a h c sinh ti u h c ch y u là t duy tr c quan, v t th t hay ư ế ư
thông q a nh ng hành đng c th đ hình thành khái ni m, ki n th c, k năng. ế
H c sinh ti u h c r t d xúc đng và thích ti p xúc v i m i s v t, hi n t ng ế ượ
nào đó nh t là nh ng s v t, hi n t ng gây c m xúc m nh. ượ
Năm h c 2013 - 2014 tôi đc phân công gi ng d y l p 5A. T ng s h c sinh ượ
c a l p là 31 em, có 18 em n . Ngay t đu năm h c m i, sau khi nh n l p tôi
đã b t tay ngay vào kh o sát, tìm hi u v tình hình và ch t l ng h c t p h c ượ
sinh.
K t qu kh o sát môn Toán đu năm h c nh sau:ế ư
Th i đi m
KS TSHS
Gi i
(Đi m 9
-10)
Khá
(Đi m 7- 8)Trung bình
(Đi m 5- 6)Y uế
(Đi m 1- 4)
SL % SL % SL % SL %
Đu năm h c
(Tháng
9/2013)
31 8 25,8% 10 32,3% 9 29,0% 4 12,9%
Qua k t qu trên, tôi nh n th y r ng: Ch t l ng h c t p c a các em cònế ượ
th p, s l ng h c sinh khá gi i ít, s h c sinh y u còn chi m t l khá cao. ượ ế ế
Trong gi h c các em h c còn u o i, n m ki n th c còn ch m khi n giáo viên ế ế
ph i m t nhi u th i gian.
T th c tr ng trên, đ công vi c đt hi u qu t t h n, giúp các em có ơ
h ng thú trong h c t p, nâng cao ch t l ng giáo d c trong nhà tr ng. Tôi đã ượ ườ
m nh d n c i ti n n i dung, ph ng pháp trong gi ng d y, đa nh ng ki n ế ươ ư ế
th c đc coi là khô khan c a môn toán thành nh ng trò ch i h c t p nh m m c ượ ơ
đích giúp các em h c mà ch i, ch i mà h c. Trò ch i toán h c không nh ng ch ơ ơ ơ
giúp các em lĩnh h i đc tri th c mà còn giúp các em c ng c và kh c sâu các ượ
tri th c đó. Vì v y tôi nh n th y r ng đa trò ch i vào gi h c toán ti u h c là ư ơ
c n thi t, nh t là trong gi h c toán c a l p 5. ế
3
2. 2. Nh ng gi i pháp:
2.2.1 Nh n th c v tác d ng c a trò ch i Toán h c: ơ
Ho t đng vui ch i là ho t đng mà đng c c a nó n m trong chính quá ơ ơ
trình ho t đng b n thân trò ch i ch không n m k t qu ch i. ơ ế ơ
Trò ch i là lo i ph bi n c a ho t đng vui ch i là ch i theo lu t, lu tơ ế ơ ơ
c a
trò ch i chính là các quy t c đnh rõ m c đích, k t qu và yêu c u c a hành đngơ ế
trò ch i, lu t c a trò ch i có th t ng minh có th không.ơ ơ ườ
Trò ch i h c t p là trò ch i mà lu t c a nó bao g m các quy t c g n v iơ ơ
ki n th c k năng có đc trong ho t đng h c t p, g n v i n i dung bài h c,ế ượ
giúp h c sinh khai thác v n kinh nghi m c a b n thân đ ch i, thông qua ch i ơ ơ
h c sinh đc v n d ng các ki n th c k năng đã h c vào các tình hu ng c a ượ ế
trò ch i. Do đó h c sinh đc th c hành luy n t p c ng c m r ng ki n th cơ ượ ế
k năng đã h c. Nh v y trong trò ch i h c t p các k năng môn toán đc đa ư ơ ượ ư
vào trò ch i.ơ
Ch i là m t nhu c u c n thi t đi v i h c sinh Ti u h c, có th nói nóơ ế
quan tr ng nh ăn, ng , h c t p trong đi s ng các em. Chính vì v y các em luôn ư
tìm m i cách và tranh th th i gian trong m i đi u ki n đ ch i. Đc ch i các ơ ượ ơ
em s tham gia h t s c t giác và ch đng. Khi ch i các em bi u l tình c m ế ơ
r t rõ ràng nh ni m vui khi th ng l i và bu n bã khi th t b i. Vui m ng khi ư
th y đng đi hoàn thành nhi m v , b n thân các em th y có l i khi không làm
t t đc nhi m v c a mình. Vì t p th mà các em kh c ph c khó khăn, ph n ượ
đu h t kh năng đ mang l i th ng l i cho t , nhóm trong đó có mình. Đây ế
chính là đc tính thi đua r t cao c a các trò ch i. Vì v y khi đã tham gia trò ch i, ơ ơ
h c sinh th ng v n d ng h t kh năng v s c l c, t p trung s chú ý, trí thông ườ ế
minh và s sáng t o c a mình.
Trò ch i h c t p làm thay đi hình th c ho t đng c a h c sinh, giúp h cơ
sinh ti p thu ki n th c m t cách t giác tích c c. Giúp h c sinh rèn luy n c ngế ế
c ki n th c đng th i phát tri n v n kinh nghi m đc tích lu qua ho t đng ế ượ
ch i.ơ
Trò ch i h c t p rèn luy n k năng, k x o, thúc đy ho t đng trí tu ,ơ
nh s d ng trò ch i h c t p mà quá trình d y h c tr thành m t ho t đng vui ơ
và h p d n h n, c h i h c t p đa d ng h n. ơ ơ ơ
Trò ch i không ch là ph ng ti n mà còn là ph ng pháp giáo d c.ơ ươ ươ
2.2.2. Cách t ch c trò ch i trong môn Toán l p 5: ơ
Đ trò ch i góp ph n mang l i hi u qu cao trong gi h c, khi t ch c và ơ
thi t k trò ch i ph i đm b o nh ng nguyên t c sau:ế ế ơ
a. Thi t k trò ch i toán h c sao cho phù h p v i n i dung t ng bài h c:ế ế ơ
4
T ch c trò ch i h c t p đ d y môn toán nói chung và môn toán l p 5 ơ
nói riêng, chúng ta ph i d a vào n i dung bài h c, đi u ki n th i gian trong m i
ti t h c c th đ đa ra các trò ch i cho phù h p. Song mu n t ch c đc tròế ư ơ ượ
ch i trong d y toán có hi u qu cao thì đòi h i ng i giáo viên ph i có k ho chơ ườ ế
chu n b chu đáo, t m , c n k và đm b o các yêu c u sau:
+ Trò ch i mang ý nghĩa giáo d cơ
+ Trò ch i ph i nh m m c đích c ng c , kh c sâu n i dung bài h c.ơ
+ Trò ch i ph i phù h p v i tâm sinh lí h c sinh l p 5, phù h p v i kh năngơ
ng i h ng d n, s chu n b c a GV và c s v t ch t c a nhà tr ng.ườ ướ ơ ườ
+ Hình th c t ch c trò ch i ph i đa d ng, phong phú. ơ
+ Trò ch i ph i đc chu n b chu đáo.ơ ượ
+ Trò ch i ph i gây đc h ng thú đi v i h c sinh.ơ ượ
* C u trúc c a trò ch i h c t p ơ :
+ Tên trò ch iơ
+ M c đích: Nêu rõ m c đích c a trò ch i nh m ôn luy n, c ng c ki n th c, ơ ế
k năng nào. M c đích trò ch i s quy đnh hành đng trò ch i đc thi t k ơ ơ ượ ế ế
trong trò ch i.ơ
+ Đ dùng, trò ch i: Mô t đ dùng, đ ch i đc s d ng trong Trò ch i ơ ơ ượ ơ
h c t p.
+ Nêu lên lu t ch i: Ch rõ quy t c c a hành đng ch i quy đnh đi v i ơ ơ
ng i ch i, quy đnh th ng thua c a trò ch i.ườ ơ ơ
+ S ng i tham gia ch i: C n ch rõ s ng i tham gia trò ch i. ườ ơ ườ ơ
+ Nêu lên cách ch iơ
+ N u c n thi t cho HS ch i th .ế ế ơ
+ Ph n th ng cho đi th ng, ph t đi thua nh th nào?... ưở ư ế
b. Cách t ch c trò ch i. ơ
Th i gian ti n hành: th ng t 3 - 5 phút ế ườ
- Đu tiên là gi i thi u trò ch i: ơ
+ Nêu tên trò ch iơ
+ H ng d n cách ch i b ng cách v a mô t v a th c hành, nêu rõ lu t ch i.ướ ơ ơ
- Nh n xét k t qu ch i, thái đ c a ng i tham d , giáo viên có th nêu ế ơ ườ
thêm nh ng tri th c đc h c t p qua trò ch i, nh ng sai l m c n tránh. ượ ơ
- Th ng - ph t: Phân minh, đúng lu t ch i, sao cho ng i ch i ch p nh nưở ơ ườ ơ
tho i mái và t giác làm trò ch i thêm h p d n, kích thích h c t p c a h c sinh. ơ
Ph t nh ng h c sinh ph m lu t ch i b ng nh ng hình th c đn gi n, vui (nh ơ ơ ư
chào các b n th ng cu c, hát m t bài, nh y lò cò...tuy t đi GV không đc phê ượ
bình ho c nói n ng l i mà ph i luôn đng viên các em.
2.2.3. Gi i thi u m t s trò ch i nh m gây h ng thú h c t p trong môn ơ
Toán l p 5:
5