ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC
--*--
LIÊU THỊ THANH NHÀN
TỪ NGỮ CHỈ BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI
TRONG TỤC NGỮ, CA DAO TIẾNG HÁN VÀ TIẾNG VIỆT
DƯỚI GÓC NHÌN NGÔN NGỮ HỌC TRI NHẬN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC
Huế - 2018
LIÊU THỊ THANH NHÀN * LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC * Huế - 2018
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC
--*--
LIÊU THỊ THANH NHÀN
TỪ NGỮ CHỈ BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI
TRONG TỤC NGỮ, CA DAO TIẾNG HÁN VÀ TIẾNG VIỆT
DƯỚI GÓC NHÌN NGÔN NGỮ HỌC TRI NHẬN
Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
Mã số: 62220240
LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS.TS. Trương Thị Nhàn
2. TS. Nguyễn Phước Lộc
Huế - 2018
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình của riêng tôi. Các số liệu, kết quả được
nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình
khoa học nào.
Tác giả luận án
Liêu Thị Thanh Nhàn
Lời Cảm Ơn
Luận án này được hoàn thành tại trường Đại học Khoa học – Đại học Huế với sự giúp đỡ quý báu của nhiều
tập thể và cá nhân.
Trước tiên, tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc nhất tới PGS.TS. Trương Thị Nhàn, và TS. Nguyễn Phước Lộc,
hai giảng viên đã luôn quan tâm khích lệ, tận tình hướng dẫn, truyền nhiệt huyết cho tôi trong suốt quá trình học tập và
nghiên cứu.
Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Khoa học, Đại học Sư phạm, Đại học Huế, Viện
Ngôn ngữ học, Viện Từ điển học và Bách khoa thư và các nhà khoa học đã trang bị kiến thức, chỉ bảo cho tôi trong quá
trình học tập, nâng cao chất lượng đề tài nghiên cứu.
Tôi đặc biệt biết ơn Ban Giám hiệu – Lãnh đạo trường Đại học Ngoại ngữ, các Phòng ban, Khoa – Bộ môn
và đồng nghiệp đã động viên, giúp đỡ và chia sẻ với tôi về mọi mặt trong suốt chương trình học tập Nghiên cứu sinh.
Tôi xin cảm ơn Khoa Ngữ văn, Phòng Sau Đại học trường Đại học Khoa học đã tạo điều kiện thuận lợi để tôi
hoàn thành luận án.
Tôi ghi nhớ và trân trọng tình cảm, sự nhiệt tình của anh chị em Nghiên cứu sinh, bạn bè đã cùng tôi vượt
qua nhiều thử thách, góp ý cho tôi để tôi có thể đạt kết quả nghiên cứu trọn vẹn.
Trân trọng!
Huế, tháng 10 năm 2017
Tác giả luận án
Liêu Thị Thanh Nhàn
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................. 1
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................... 2
2.1. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 2
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 3
3.1. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................... 3
3.2. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................... 3
4. Ngữ liệu nghiên cứu ............................................................................................ 4
5. Phương pháp nghiên cứu ..................................................................................... 4
6. Đóng góp của luận án .......................................................................................... 7
6.1. Về lí luận ....................................................................................................... 7
6.2. Về thực tiễn ................................................................................................... 7
7. Cấu trúc luận án ................................................................................................... 7
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÍ
THUYẾT .................................................................................................................... 9
1.1. Dẫn nhập ........................................................................................................... 9
1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài .............................. 9
1.2.1. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến ẩn dụ tri nhận về
BPCTN ................................................................................................................. 9
1.2.2. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến hoán dụ ý niệm
về từ ngữ chỉ bộ phận cơ thể người ................................................................... 15
1.3. Cơ sở lí thuyết cho việc nghiên cứu ............................................................... 17
1.3.1. Khái niệm cơ thể người ............................................................................ 17
1.3.2. Khái quát về nhóm từ ngữ chỉ bộ phận cơ thể người ............................... 19
1.3.3. Khái quát về tục ngữ, ca dao của tiếng Hán và tiếng Việt ....................... 23
1.3.4. Tính nghiệm thân (embodiment) .............................................................. 27
1.3.5. Phạm trù (category) và phạm trù hoá (categorization) ............................. 28
1.3.6. Ẩn dụ ý niệm (cognitive metaphor) ......................................................... 29
1.3.7. Hoán dụ ý niệm (conceptual metonymy) ................................................. 32
1.3.8. Sơ đồ hình ảnh (Lược đồ hình ảnh) .......................................................... 38
