Đê ra: vai tro cua v chông trong hoat đông san xuât ơ
Gia đình là m t trong nh ng thi t ch xã h i c b n nh t, có ý nghĩa th t to l n đ i v i cu cộ ữ ế ế ộ ơ ả ấ ậ ớ ố ớ ộ
s ng c a m i cá nhân cũng nh s t n t i và phát tri n c a xã h i. Gia đình th c hi n các ch cố ủ ỗ ư ự ồ ạ ể ủ ộ ự ệ ứ
năng c a mình thông qua vi c th c hi n vai trò c a các thành viên, mà trong đó vai trò c aủ ệ ự ệ ủ ủ
ng i v và ng i ch ng là trung tâm.ườ ợ ườ ồ N n kinh t th tr ng đã t o đi u ki n đ gia đình trề ế ị ườ ạ ề ệ ể ở
thành m t đ n v kinh t t ch đ y tính năng đ ng, t o c h i cho ph n tham gia vào cácộ ơ ị ế ự ủ ầ ộ ạ ơ ộ ụ ữ
ho t đ ng và có kh năng c i thi n v th xã h i c a mình.Tuy nhiên trong gia đình hi n nayạ ộ ả ả ệ ị ế ộ ủ ệ
cũng ch a đ ng không ít nh ng hi n t ng đáng lo ng i nh : con cái h h ng, ph n làm vi cứ ự ữ ệ ượ ạ ư ư ỏ ụ ữ ệ
quá s c, b t bình đ ng nam, n .v.v... Nh ng bi n đ i tích c c và tiêu c c này có liên quan ch tứ ấ ẳ ữ ữ ế ổ ự ự ặ
ch đ n vai trò c a ng i v và ng i ch ng trong gia đình, ng i v và ng i ch ng đóng vaiẽ ế ủ ườ ợ ườ ồ ườ ợ ườ ồ
trò nh th nào trong gia đình hi n nay? Kh năng thích ng vai trò c a h nh th nào?ư ế ệ ả ứ ủ ọ ư ế
S thay đ i quan h gi i và tính t t y u c a nó làm cho c gi i nam và gi i n đ u ph i t nh nự ổ ệ ớ ấ ế ủ ả ớ ớ ữ ề ả ự ậ
di n l i b n thân mình, đi u ch nh và thích nghi v i nhau trong c suy nghĩ và hành đ ng. M tệ ạ ả ề ỉ ớ ả ộ ộ
trong nh ng hi n t ng quan sát đ c là trách nhi m đ i v i các công vi c trong gia đình giữ ệ ượ ượ ệ ố ớ ệ ờ
đây không còn là b n ph n ch dành riêng cho gi i n . Đ ng th i vi c ki m ti n nuôi s ng giaổ ậ ỉ ớ ữ ồ ờ ệ ế ề ố
đình cũng nh vi c tham gia các quan h xã h i bên ngoài gia đình không còn là kho ng tr iư ệ ệ ộ ả ờ
riêng c a nam gi i. Ng i v tham gia vào công vi c và quan h xã h i r ng l n h n. Ng c l i,ủ ớ ườ ợ ệ ệ ộ ộ ớ ơ ượ ạ
ng i ch ng đã ph i chia s b n ph n và trách nhi m đ i v i công vi c nhà, ngay c công vi cườ ồ ả ẻ ổ ậ ệ ố ớ ệ ả ệ
n i tr v n tr c đây là “quy n b t kh xâm ph m” c a n gi i.ộ ợ ố ướ ề ấ ả ạ ủ ữ ớ
T xa hôi nông nghiêp b c vao công nghiêp hoa, la b c vao s phân công lao đông m i, quaư & ươ ươ ư ơ
trinh phân công nay đa dân đên cac nghanh công nghiêp m i đoi hoi nam gi i phai lam viêc xa & & ơ ơ
nha trong khi phu n vân sông cac lang nho va phai đam nhân cac công viêc nha. Tuy nhiên ư& & ơ
hiên t ng nay ch a tôn tai lâu, th i ki công nghiêp hoa đoi hoi nh ng lao đông gian đ n, không ươ ư ơ ư& ơ
cân chuyên môn, ky thuât nh ng lai cân lao đông kheo leo, chiu kho, cân cu. Phu n đap ng & ư ư& ư
đ c nh ng phâm chât nay, va la nguôn cung câp lao đông dôi dao cho cac công x ng, nhaươ ư& ươ
may.
Môt điêm đang chu y la, cac ông chu khi thuê lao đông lai thich l a chon môt phu n co gia đinh ư ư&
h n phu n ch a co gia đinh – điêu ma nh ng ông chu hiên nay lam ng c lai. Ly do theo môtơ ư& ư ư& ươ
ông chu x ng cho biêt la: “ông ta chi toan dung nh ng phu n đê đ ng may dêt thôi, ông thich ươ ư& ư& ư
s dung đan ba co chông, nhât la nh ng ng i co gia đinh ho phai nuôi, ho chăm chi h n va dêư ư& ươ ơ &
bao đam h n phu n ch a chông va h n n a ho buôc phai lam viêc cât l c đê kiêm đ c nh ng ơ ư& ư ơ ư& ư ươ ư&
t liêu sinh hoat cân thiêt ”. Nh vây, nh ng đăc tinh, phâm chât đăc biêt cua ng i phu n laiư ư ư& ươ ư&
tr lai lam khô chinh ho, cung nh s diu dang nêt na trong ban chât ng i phu n đa tr thanhơ & ư ư ươ ư& & ơ
công cu đê biên ho thanh nô lê va lam cho cuôc sông cua ho cang đau khô d i s boc lôt cua ươ ư
chu nghia t ban. & ư
Phân công lao đông theo gi i đ c xem la môt thanh tô c ban trong câu truc xa hôi cua nhân ơ ươ ơ &
loai, la môt chu đê băt đâu đ c quan tâm t thê ki XIX. Nh ng quan tâm vê s phân công lao ươ ư ư ư
đông theo gi i thay đôi theo th i gian cung v i qua trinh tiên hoa, phat triên cua con ng i, cung ơ ơ ơ ươ &
nh anh h ng cua s phân công lao đông theo gi i đên môi quan hê gi a phu n va nam gi i.ư ươ ư ơ ư& ư& ơ
So v i giai đoan tr c, viêc bao đam quyên binh đăng cua phu n trong linh v c viêc lam Viêtơ ươ ư& & ư ơ
Nam đ c cai thiên thông qua Nha n c tiên hanh s a đôi môt sô điêu khoan phap luât va chinhươ ươ ư
sach cung nh triên khai cac biên phap tich c c đê hô tr cho lao đông n . & ư ư & ơ ư&
Xem xet c câu dân sô hoat đông kinh tê theo gi i tinh va đô tuôi cho thây s phan anh tinh ơ ơ ư
trangj nhân khâu hoc va kinh tê xa hôi. Nhin chung, ty suât hoat đông cua n c ta la 71%, con sô & ươ
nay n gi i co thâp h n nam nh ng vân m c kha cao (64,4% va 78,2%)(TCTK,2007:45). Đôi ơ ư& ơ ơ ư & ơ ư
v i ca hai gi i, ty lê cao nhât nhom tuôi 30-34 (nam: 98,2% va n 84,7%). M c chênh lêch gi aơ ơ ơ ư& ư ư&
nam va n vê ty suât hoat đông kinh tê tăng theo đô tuôi, đai c c đai nhom 55- 59 (nam: 76,9% ư& ư ơ
n 52,2%) va giam cac nhom tuôi tiêp theo. Điêu nay cho thây, không chi ty trong tham gia vaoư& ơ
l c l ng lao đông cua n thâp h n nam ma phu n con ra khoi l c l ng lao đông s m h nư ươ ư& ơ ư& ư ươ ơ ơ
nam.
Cung co s khac biêt vê ty suât lao đông kinh tê gi a nam va n theo cac vung. Hai vung co ty& ư ư& ư&
suât hoat đông kinh tê cua n thâp nhât la Đông Nam Bô va ĐB Sông C u Long(55% va 56%). ư& ư
S khac biêt theo gi i gi a cac nhom tuôi trong lao đông con co thê thây khi so sanh khu v cư ơ ư& ư
nông thôn v i đô thi, theo đo cac đô tuôi thanh thi tâp h n nông thôn,. Điêu nay do phu n nôngơ ơ ư&
thôn tham gia lao đông nhiêu h n so v i đô thi, thêm n a v i ca nam va n đô thi lam công ăn ơ ơ ư& ơ ư& ơ
l ng nên hêt tuôi lao đông(n 55, nam 60), ho nghi h u, con nông thôn nhiêu ng i sau đôươ ư& ư ơ ươ
tuôi nay vân lao đông. &
Viêt Nam cung t hao la môt trong nh ng n c co ty lê tham gia kinh tê cao nhât trên thê gi i: & ư ư& ươ ơ
85% nam gi i va 83% n gi i trong đô tuôi t 15 đên 60 tham gia vao l c l ng lao đông trongơ ư& ơ ư ư ươ
năm 2002(bao cao phat triên Viêt Nam)
Năm 2005, nam gi i chiêm 51%l c l ng lao đông va n gi i chiêm 49%, t ng đ ng v i 22,3ơ ư ươ ư& ơ ươ ươ ơ
triêu nam va 21,2 triêu n (Bô KH&ĐT – uy ban Quôc gia vi s tiên bô cua Phu n Viêt Nam, ư& ư ư&
2006).
Nhin chung, 26% sô phu n lam viêc co công viêc chinh thuôc linh v c lam công ăn l ng, ty lê ư& & ư ươ
nay nam gi i la 41%(WB,2006). ơ ơ
Phu n tâp trung kha nhiêu cac công ty ki thuaatj thâp, đăc biêt trong khu v c không chinh ư& ơ & ư
th c. Nh ng phu n lam công ăn l ng không co tay nghê, đăc biêt trong cac dây chuyên sanư ư& ư& ươ
xuât, it co c hôi nâng cao tay nghê va tiêp tuc phai lam cac công viêc đ c tra l ng thâp trong ơ ươ ươ
nha may ( Mekong Economics, 2004b).
Trong giai đôan 2001- 2005, khoang cach gi i trong l c l ng lao đông tăng lên theo h ng co ơ ư ươ ươ
l i chon am gi i, t 0,6% năm 2001 lên 2,8% năm 2005 (Bô &ĐT – uy ban Quôc gia vi s tiên bôơ ơ ư ư
cua Phu n Viêt Nam, 2006). ư&
Sô liêu điêu tra m c sông hô gia đinh năm 2004 cho thây th i gian trung binh môi ngay lam viêc ư ơ &
nha cua nam gi i la 1,6 gi so v i phu n lam 2,2 gi . Tuy vây, đong gop vê thu nhâp tiên măt ơ ơ ơ ư& ơ
cua phu n lai it h n, va ho cung co it quyên phap y đôi v i tai san la nh ng th co đ c nh nô ư& ơ & ơ ư& ư ươ ơ &
l c cua phu n .ư ư&
Cung cân thây răng, v i phu n thi nghia vu va trach nhiêm gia đinh cung la môt nhân tô tr ngai& ơ ư& & & ơ
đôi v i viêc tham gia vao thi tr ng lao đông. Nghiên c u cho thây, khi co gia đinh, m c đô tham ơ ươ ư ư
gia vao thi tr ng cua phu n găp kho khăn, nhât la ng i phu n co con d i 6 tuôi. ươ ư& ươ ư& ươ
Viêc tham gia thi tr ng lao đông cua n gi i đa kêt hôn giam h n so v i n ch a kêt hôn cho ươ ư& ơ & ơ ơ ư& ư
thây phu n phai ganh vac công viêc nôi tr gia đinh do vây th i gian danh cho hoat đông san ư& ơ ơ
xuât giam. Măt khac, nam đa kêt hôn co s tham gia vao cac hoat đông san xuât l n h n n đa & ư ơ ơ ư& &
kêt hôn rât nhiêu vi nam la ng i tru côt trong gia đinh đê kiêm tiên, đây co thê coi la s c ep đôi ươ ư
v i vai tro nam gi i trong gia đinh.ơ ơ
Khac biêt gi a phu n va nam gi i vê l ng, thu nhâp la môt hiên t ng phô biên trên toan thê ư& ư& ơ ươ ươ
gi i. Vieetj nam, nghiên c u cho thây, ph n thu nhâp thâp h n nam gi i trong moi nghanhơ Ơ ư ư& ơ ơ
nghê. Trung binh năm 2004, môt phu n Viêt Nam kiêm đ c 83%so v i l ng cua nam gi i ư& ươ ơ ươ ơ ơ
thanh thi va 85% so v i l ng cua nam gi i nông thôn. S bât binh đăng gi i vê thu nhâp trong ơ ươ ơ ơ ư ơ
lao đông co thê phan anh s kêt h p cua cac yêu tô trong đo co s khac biêt vê trinh đô văn hoa, ư ơ ư
chuyên môn, kinh nghiêm va nh ng nguyên nhân khac công v i s phân biêt đôi x . ư& ơ ư ư
Co thê giai thich bât binh đăng trong thu nhâp xuât phat t trinh đô băng câp, ch c vu, năng l c, ư ư ư
va sô gi lam thêm. Ng i lam công ăn l ng co thê v a gi môt ch c vu quan trong v a co môt ơ ươ ươ ư ư& ư ư
đia vi trong môt d an cu thê. Nh ng phu n đôc thân, không con co thê dê dang tân dung nh ng ư ư& ư& & ư&
c hôi nh vây h n nh ng phu n co con hoăc phai chăm soc cha me gia. H n n a tiên công ơ ư ơ ư& ư& ơ ư& ơ
cac khu v c đâu t tr c tiêp n c ngoai co khuynh h ng cao hôn v i khu v c đâu t trong ư ư ư ươ ươ ơ ư ư
n c, vi vây, nh ng ng i phu n l n tuôi co tay nghê va băng câp thâp la nh ng ng i đâu tiênươ ư& ươ ư& ơ ư& ươ
phai r i bo l c l ng lao đông co l ng. ơ ư ươ ươ
S phân chia gi i trong thi tr ng ng i lao đông tao s bât l i cho n gi i. Theo cac nha nghiênư ơ ươ ươ ư ơ ư& ơ
c u thi tr ng lao đông đ c chia lam hai loai:a) thi tr ng lao đông loai môt, đoi hoi chuyên mônư ươ ươ ươ
ki thuât cao, la nh ng nghê co uy tin xa hôi, l ng cao, ôn đinh va co môi tr ng lam viêc tôt, thi& ư& & ươ ươ
tr ng nay chu yêu la nam gi i; b) thi tr ng lao đông hai, nh ng nghanh nghê đoi hoi it chuyênươ ơ ươ ư&
môn ky thuât hoăc không vân chuyên môn ky thuât cao, it co uy tin trong xa hôi, l ng thâp, môi& & & ươ
tr ng lam viêc kem, thi tr ng nay chu yêu la lao đông n :ươ ươ ư&
Công viêcPhu n ư& Nam gi iơ
Lanh đao& 19 81
Chuyên môn ky thuât bâc cao& 41,5 58,5
Chuyên môn ky thuât bâc trung& 58,5 41,5
Nhân viên 53,1 46,9
Nghê t do, bao vê, buôn ban ư 68,7 31,3
Nông, lâm, ng nghiêpư 37,6 62,4
Th thu công va cac th khac co liên quanơ ơ 34,7 65,3
Lăp may/ vân hanh 26,9 73,1
Nghê đ n gian ơ 49,8 50,2
Tông48,4 51,6
V i thiên ch c cua minh, phu n th ng đam nhân vai tro chinh trong qua trinh xa hôi hoa tre em.ơ ư ư& ươ &
Điêu nay han chê c hôi l a chon nghê nghiêp cua ngh i phu n , va ho con phai l a chon công ơ ư ươ ư& ư
viêc thich h p đê đam nhân tôt hai vai tro “ gioi viêc n c, đam viêc nha”. ơ ươ
