Victor Hugo (1802-1885)
2
Giai đoạn sáng tác phong phú nhất của Victor Hugo là các năm từ 1829 tới 1843.
Năm 1831, cuốn truyện "Nhà Thờ Đức Bà" (Notre Dame de Paris, dịch sang tiếng
Anh là The Hunchback of Notre Dame = anh Gù của Nhà Thờ Đức Bà) là một tiểu
thuyết lịch sử, đề cập tới đời sống dưới thời Vua Louis 11. Cuốn truyện đã lên án
xã hội, đã chồng chất các đau khổ lên đầu các nạn nhân như anh gù Quasidomo và
người con gái "gypsy" tên là Esmeralda. Cuốn tiểu thuyết này đã làm xúc động
lương tâm của quần chúng hơn là cuốn truyện đã được xuất bản khi trước, với tên
là "Ngày Cuối Cùng của một Tử Tội" (Le Dernier Jour d'un condamné, 1829) qua
đó Victor Hugo đã phản kháng án tử hình.
Cuốn truyện "Nhà Thờ Đức Bà" đã được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác. Qua tác
phẩm này, Victor Hugo đã mô tả cuộc sống bi-hài của anh gù kéo chuông cũng
như vẻ rực rỡ của ngôi giáo đường và thành phố Paris thời trước. Victor Hugo
cũng xác định rằng một tác phẩm văn học phải là một công trình của trí tưởng
tượng, của các biến đổi và những điều dị thường. Tác phẩm văn chương "Nhà Thờ
Đức Bà" đã xác nhận Victor Hugo là nhà văn hàng đầu của nước Pháp.
Trong thời gian cuốn truyện "Nhà Thờ Đức Bà" đang được viết, Vua Louis
Philippe đã trở thành vị vua của thể chế quân chủ lập hiến sau cuộc Cách Mạng
Tháng 7 (the July Revolution). Nhân dịp này, Victor Hugo đã làm một tập thơ đề
cao sự kiện kể trên với tên là "Dicté après Juillet 1830" (Lời thơ sau cuộc Cách
Mạng Tháng 7- 1830) và đây là tập thơ đi trước của loại thơ mang tính chất chính
trị của ông.
Cũng vào thời đại quân chủ tháng 7 này, Victor Hugo còn cho xuất hiện tập thơ
"Lá Thu" (Le Feuilles d'automne, 1831) với các cảm hứng cá nhân và thân thương,
"Các bài ca Hoàng Hôn" (Les Chants du Crépuscule, 1835) mang tính chính trị,
"Các lời nội tâm" (Les Voix intérieures, 1837) chứa đựng các ý tưởng cá nhân và
triết học, "Tia sáng và bóng tối" (Les Rayons et les Ombres, 1840) qua đó tác giả
dùng tới nhiều chi tiết, màu sắc và hình ảnh. Victor Hugo không chỉ biểu lộ các
cảm tưởng cá nhân, các câu thơ của ông còn là tiếng nói đề cập tới các vấn đề
chính trị và triết học, mang nhiều băn khoăn của thời đại. Các bài thơ của Victor
Hugo gợi lên nỗi nghèo khó của người công nhân cùng các vấn đề của thế kỷ.
Victor Hugo cũng dùng thơ phú để ca ngợi sự rực rỡ của Napoléon và hô hào trở
lại các lý tưởng cộng hòa. Ông đã nói ra bằng các lời lẽ hùng hồn, làm xao động
tâm hồn của mọi người.
Khả năng sáng tạo của Victor Hugo rất lớn lao và đã thể hiện qua các vở kịch. Có
hai động lực thúc đẩy ông viết kịch: ông cần một diễn đàn để trình bày các tư
tưởng chính trị và xã hội, và lý do nữa là vì cô Juliette Drouet, một diễn viên trẻ,
đẹp, mà ông đã quen từ năm 1833. Juliette thực ra không có tài năng diễn xuất nên
không lâu, đã từ bỏ sân khấu và trở thành người tình trung thành và kín miệng,
một thư ký và một người bạn du lịch với nhà văn, cho tới năm 1883 khi cô ta qua
đời.
Vở kịch đầu tiên của Victor Hugo là một kịch thơ có tên là "Le Roi s' amuse" (Nhà
Vua tiêu khiển - 1832) mô tả các tình yêu nông nổi của Vua Francis I vào thời kỳ
Phục Hưng Pháp. Cũng giống như cuốn truyện "Nhà Thờ Đức Bà", kịch thơ kể
trên đã chỉ trích các bất công chính trị và xã hội tại nước Pháp. Đầu tiên vở kịch
"Nhà Vua tiêu khiển" đã bị chính quyền cấm đoán nhưng về sau được phép trình
diễn và lại được nhà soạn nhạc Giuseppe Verdi dùng làm lời cho nhạc kịch
Rigoletto. Bốn vở kịch thơ kế tiếp của Victor Hugo là "Lucrèce Borgia và Marie
Tudor" (1833), "Angelo, bạo chúa của thành Padoue" (Angelo, tyran de
Padoue,1835), "Ruy Blas" (1838) và "Les Burgraves" (1843)(được dịch qua tiếng
Anh là The Governors = các thống đốc) và vở kịch sau cùng này đã không thành
công.
Tháng 9 năm 1843, người con gái của Victor Hugo tên là Léopoldine mới kết hôn,
đã bị chết đuối cùng người chồng trong một tai nạn, sự việc này đã khiến cho
Victor Hugo rất đau buồn. Ông đã ngưng sáng tác trong vài năm, một phần cũng
vì các xáo trộn chính trị và xã hội của thời cuộc.
Xã hội của nước Pháp vào giai đoạn này gặp nhiều bất ổn chính trị và thay đổi.
Các nhà văn lãng mạn thấy rằng nhiệm vụ của họ không phải là chỉ viết ra các tác
phẩm ca ngợi vẻ đẹp, điều hay, mà tài năng của họ còn phải được dùng vào việc
nói lên các điều bất công trong xã hội và việc giúp đỡ các người nghèo, các người
bị áp bức. Nhận định này đã chấm dứt thời kỳ văn chương lãng mạn và bắt đầu
thời kỳ hiện thực và tự nhiên (realistic-naturalistic period).
Trong khi chính trị và xã hội của nước Pháp thay đổi, thì lập trường chính trị của
Victor Hugo cũng biến đổi theo thời gian. Từ khuynh hướng bảo hoàng của người
mẹ, Victor Hugo dần dần mở rộng quan điểm chính trị, dàn hòa với người cha vào
năm 1822 để rồi trở nên một người cộng hòa ôn hòa. Sau cuộc cách mạng năm
1848, Victor Hugo được bầu làm đại biểu của thành phố Paris vào Hội Nghị Lập
Hiến rồi về sau là Hội Nghị Lập Pháp. Ông đã ủng hộ ông hoàng Louis Napoléon
lúc đầu, nhưng vào tháng 2 năm 1851 đã xẩy ra một cuộc đảo chính và Louis
Napoléon đã hủy bỏ chế độ cộng hòa, thành lập Đế Chế Thứ Hai (the Second
Empire) và trở nên Vua Napoléon III. Do thất bại trong cuộc tập hợp các công
nhân của thành phố Paris biểu tình chống lại nhà vua mới, Victor Hugo phải cải
trang thành một công nhân và trốn qua đất Bỉ.
Giai đoạn lưu vong (1851-1870)
Ngày 17 tháng 7 năm 1851, Victor Hugo đã trình bày trước Quốc Hội Pháp một
bài đả kích ông hoàng Louis Napoléon. Ông đã giận dữ tuyên bố rằng "Chúng ta
đã có Napoléon Đại Đế, phải chăng chúng ta cần có Napoléon Bé Nhỏ "
(Napoléon le Petit). Lời nói "Napoléon Bé Nhỏ" đã là một câu hô hào chống lại
Vua Napoléon III trong 19 năm. Sau khi nhà vua này đã dẹp tan được mọi chống
đối, lệnh truy nã Victor Hugo được ký vào ngày 3 tháng 12-1851 khiến cho ông
phải chạy qua nước Bỉ rồi các hoạt động chính trị của ông đã khiến cho chính
quyền Bỉ đã phải yêu cầu ông ra đi. Victor Hugo chạy qua nước Anh, đầu tiên cư
ngụ trên đảo Jersey thuộc vùng biển Channel từ năm 1852 tới năm 1855. Victor
Hugo đã dùng các bài viết đầu tiên của thời kỳ lưu vong vào việc châm biếm và
kết tội Vua Napoléon Bé Nhỏ, mô tả nhà vua này là kẻ cắp, kẻ hèn nhát và bạo
chúa. Khi nước Anh và nước Pháp trở nên đồng minh chống lại nước Nga trong
trận chiến tranh Crimea, các chỉ trích của Victor Hugo đã làm cho chính quyền
Anh bối rối và ông bị trục xuất khỏi đảo Jersey. Ông dời sang hòn đảo Guernsey,
là nơi có thể nhìn thấy bờ biển của nước Pháp.