Câu h i 1: Tôi hay b h i h p đánh tr ng ng c, đó có ph i là b b nh tim m ch không?
Xin cho bi t nh ng bi u hi n th ng g p c a b nh tim m ch?ế ườ
Tr l i:
H i h p đánh tr ng ng c m t tri u ch ng không đ c hi u xu t hi n khi b t th ng v nh p đ p ườ
c a qu tim. Các b t th ng v nh p đ p c a qu tim nh ngo i tâm thu, b nh p, nh p tim nhanh ho c ườ ư
nh p tim không đ u. Đ ch n đoán chính xác li u có b t th ng v nh p tim hay không, ng i b nh c n ườ ườ
đ c làm đi n tim đ ho c đi n tim đ ghi trong th i gian 24 gi . M t s nguyên nhân có th gây ra tìnhượ
tr ng h i h p đánh tr ng ng c nh : căng th ng tâm lý, c ng tuy n giáp, tác d ng ph c a m t s lo i ư ườ ế
thu c, b nh lý đ ng m ch vành, b nh lý c tim ho c b nh lý van tim. Đôi khi th y thu c không tìm đ c ơ ượ
nguyên nhân y ra h i h p đánh tr ng ng c, lúc đó c n h i xem ng i b nh có dùng ch t cafein nh ườ ư
coffee, chè, cacao, chocolate, soda hay không, m t khác c n h i v ti n s s d ng thu c nh thu c ư
nh mũi…
M t s bi u hi n th ng g p c a b nh tim m ch đ c mô t sau đây: ườ ượ
- Khó th : là c m giác khó khăn khi ti n hành đ ng tác th . N u b n th y xu t hi n khó th không ế ế
t ng x c v i m c đ ho t đ ng th l c, khó th xu t hi n đ t ng t b n c n ph i đi khámc s . ươ
- Đau th t ng c: b t c n đau o nh bóp ngh t gi a ng c kéo dài h n hai phút đ u th ơ ư ơ
bi u hi n c a b nh lý tim m ch. Ban c n g i đi n cho bác s và đi khám b nh ngay l p t c.
- Ng t: m t s r i lo n nh p tim ho c b nh lý m ch c nh… có th gây ra ng t. C n c p c u ng i ườ
b nh b ng t t i ch tr c khi chuy n ng i b nh t i b nh vi n. ướ ườ
- Phù: th ng g p phù m t chân do các b nh tim m ch. C n đ a ng i b nh đi khám đ xácườ ư ườ
đ nh nguyên nn gây ra phù chân.
- Tím tái: là hi n t ng đ i màu ph t xanh c a da và niêm m c do máu không đ c bão hòa oxy đ y ượ ượ
đ . Tím tái th ng th y đ u các ngón tay và quanh môi. T ng t nh phù, tími là m t d u hi u h n ườ ươ ư ơ
là m t tri u ch ng c a b nh tim m ch.
- Đau cách h i: m t d u hi u khá đ c hi u c a b nh đ ng m ch chi d i. Ng i b nh bi u ướ ườ
hi n m i chân và đau ho c chu t rút khi đi l i, sau khi ngh thì đ đau chân. Đ dài, quãng đ ng đi ho c ườ
m c đ đau, th i gian h i ph c ph n ánh m c đ n ng nh c a b nh t c đ ng m ch chi d i. C n đ a ướ ư
ng i b nh đi khám đ đi u tr k p th i.ườ
Câu h i 2: Các bi u hi n c nh báo b nh tim m ch c n c p c u là gì? Xin cho bi t ế
cách phát hi n và đ i phó khi g p tình hu ng đó?
Tr l i:
M t s bi u hi n c nh báo b nh lý tim m ch c n c p c u nh sau: ư
- Đau th t ng c: b nh nhân đau ng c d d i, c m giác b bóp ngh t trong l ng ng c, v trí c n đau ơ
th ng phía sau x ng c, đau lan lên vai trái, m t trong cánh tay trái ho c lan ra sau l ng… Đây ườ ươ ư
bi u hi n nghi ng b nh nh i máy c tim. Khi g p ng i b nh bi u hi n tri u ch ng nh trên, b n ơ ườ ư
c n g i ng i giúp đ đ ng th i g i c p c u 115 đ h x trí ban đ u đ a ng i b nh t i b nh ườ ư ườ
vi n, n u không g i đ c c p c u 115, b n c n đ a ng i b nh t i b nh vi n ngay l p t c, không đ ế ượ ư ườ
ng i b nh t đi khám. ườ
- c bi u hi n ng ng tu n hoàn: ng i b nh đ t ng t ng t x u, m t ph n ng xung quanh, g i h i ư
không bi t, ng ng th , tím tái toàn thân, đôi khi bi u hi n co gi t ho c m m nhũn, th xu t hi nế
đ i ti u ti n không t ch . B n c n g i ng i h tr g i c p c u 115 ngay l p t c. Đ ng th i b n ườ
c n ép tim th i ng t cho ng i b nh ngay. T th ép tim nh sau: ng i c p c u quỳ bên c nh n n ườ ư ế ư ườ
nhân. Đ t hai tay c a ng i c p c u (bàn tay ph i trên mu bàn tay trái) lên 1/3 d i x ng c c a n n ườ ướ ươ
nhân, n m nh đ ng th i c hai tay cho l ng ng c n n nhân x p xu ng. B n c n ép tim liên t c th m c
không c n đ ng tác hà h i th i ng t n u b n m t mình c p c u n n nhân. ơ ế
- Các d u hi u đ t qu nh đ t ng tho c y u n a ng i (m t bên tay chân), ng t ho c hôn mê, ư ế ườ
m t ho c r i lo n kh năng nói, r i lo n th giác, đ t ng t m t thăng b ng và ph i h p các đ ng tác, đau
đ u d d i, nôn không nguyên nhân. N u ng i b nh m t trong c tri u ch ng trên, c n đ a ế ườ ư
ng i b nh t i ngay b nh vi n ho c phòng c p c u g n nh t.ườ
- Khó th : ng i b nh đ t ng t khó th d d i, vã m hôi. C n g i ng i c p c u và g i c p c u ườ ườ
115 ngay l p t c. Đ ng th i, b n cho ng i b nh n m đ u cao, cho ng i b nh th oxy n u có. ư ườ ế
- Đau đ t ng t chân ho c tay: Ng i b nh đi đau đ t ng t chân ho c tay, đau d d i. Chân ho c tay ườ
đau l nh, nh t h n so v i bên đ i di n. Đây có th bi u hi n t c đ ng m ch c p tính c a chân ho c ơ
tay. Khi g p ng i b nh bi u hi n này, b n c n đ a ng i b nh đi c p c u ngay l p t c đ ph u ườ ư ườ
thu t l y c c huy t kh i trong lòng m ch chân ho c tay c a ng i b nh. ế ườ
Câu h i 3: B nh tim có di truy n không? Ch ng m i c i c a em gái tôi b b nh h ướ
van hai lá do th p tim, v y cháu tôi có th b b nh tim không?
Tr l i:
H u h t các b nh tim đ u không ph i b nh di truy n. M t s b nh tim nh ế ư
b nh c tim giãn, b nh c tim phì đ i ho c h i ch ng Brugada tính ch t gia ơ ơ
đình.
Th p tim hay còn g i Th p kh p c p ho c S t th p (Rheumatic Fever) m t trong
nh ng b nh c a h mi n d ch liên k t, nguyên nhân gây b nh do nhi m vi ế
khu n liên c u kh năng gây tan máu nhóm A (Streptocucus A) t i đ ng h p ườ
trên. Bi n ch ng th ng g p c a Th p tim t n th ng van tim trong đó hay g pế ườ ươ
nh t t n th ng van hai t n th ng van đ ng m ch ch . T n th ng trên van ươ ươ ươ
tim th g p h van tim ho c h p van tim ho c v a h p v a h van tim. T n
th ng van tim h u qu c a b nh th p tim th b nh này không di truy nươ ế
cho con cái. Đ phòng tránh b nh th p tim c n gi v sinh môi tr ng s ch s , tránh ườ
s ng n i m th p, không đ nhi m l nh cho tr em. M t khi tr có d u hi u c a ơ
viêm đ ng h p trên, tr c n đ c đi u tr tri t đ s m. N u tr các bi uườ ượ ế
hi n đau kh p thì c n đ a ngay tr đ n khám các c s y t . ư ế ơ ế
Câu h i 4: Đ ng m ch vành là gì? Ch c năng c a nó ra sao?
Tr l i:
Đ ng m ch vành là h th ng m ch máu có ch c năng nuôi d ng qu tim. Tu n hn đ ng m ch vành là ưỡ
tu n hoàn dinh d ng tim. M i qu tim c a chúng ta hai đ ng m ch vành: đ ng m ch vành ph i ư
đ ng m ch vành trái, các đ ng m ch vành y xu t phát t g c đ ng m ch ch qua các trung gian là các
xoang Valsalva và ch y trên b m t qu tim. Đ ng m ch vành trái ch y m t đo n ng n (1 – 3cm) sau đó
chia thành 2 nhánh l n đ ng m ch liên th t tr c đ ng mach mũ, đo n ng n đó đ c g i thân ướ ượ
chung đ ng m ch vành. Nh v y, h th ng đ ng m ch vành có ba nhánh l n làm nhi m v nuôi d ng ư ưỡ
tim là: đ ng m ch liên th t tr c, đ ng mach đ ng m ch nh ph i. T ba nhánh l n y cho ra ướ
r t nhi u các nhánh đ ng m ch nh h n nh c nhánh vách, nhánh chéo, nhánh b s nhi m v ơ ư
mang máu giàu oxy t đ ng m ch ch đi nuôi d ng t t c các c u trúc trong qu tim. Khi b b nh ưỡ
đ ng m ch nh, dòng máu t đ ng m ch vành t i c tim gi m sút, khi đó c tim không nh n đ oxy và ơ ơ
xu t hi n tri u ch ng c n đau th t ng c. ơ
Câu h i 5: Tôi 30 tu i, nh p tim th ng xuyên 90 nh p/phút, v y có làm sao không? ườ
Tr l i:
Trong cu c đ i c a m i ng i, trung bình trái tim đ p kho ng hai nghìn t l n (10 12). ng i l n, m i ườ ườ
phút tim đ p trung bình t 60 đ n 100 nh p. Khi trái tim đ p trên 100 nh p/phút g i là nh p tim nhanh, khi ế
trái tim đ p d i 50 nh p/phút g inh p tim ch m. Trong lúc ng , nh p tim trung bình c a ng i l n ướ ườ
t 50 đ n 90 nh p/phút. ế
ng i cho r ng nh p tim khi ngh càng ch m ( t n s cho phép) thì càng kh e m nh. M t s ng iườ ườ
khác cho r ng th c đo s c kh e c a trái tim th i gian trái tim đ p tr l i bình th ng sau khi g ng ướ ườ
s c, tim càng nhanh chóng đ p ch m tr l i sau g ng s c, trái tim c a b n càng kh e m nh.
B n 30 tu i, nh p tim90 nh p/phút là bình th ng. ườ
Câu h i 6: Nh ng nguyên nhân nào gây ra b nh tim m ch?
Tr l i:
Có nhi u y u t trong cu c s ng đ c ch ng minh làm tăng kh năng xu t hi n và ti n tri n b nh lý tim ế ượ ế
m ch. Nh ng y u t này đ c g i là y u t nguy c c a b nh lý tim m ch. Các y u t đó là: ế ượ ế ơ ế
- Hút thu c: hút thu c là ho c hút thu c lào đ u là nh ng y u t làm tăng nguy c m c b nh lý đ ng ế ơ
m ch vành, tăng huy t áp, b nh đ ng m ch ngo i biên… ế
- Ít ho t đ ng th l c: l i ho t đ ng th l c làm tăng kh năng xu t hi n b nh tăng huy t áp, ườ ế
b nh đ ng m ch vành…
- Th a cân: th a cân y u t nguy c m c b nh đái tháo đ ng, tăng huy t áp, b nh đ ng m ch ế ơ ườ ế
vành. B n c n duy trì cân năng m c h p lý.
- Căng th ng (stress): c căng th ng trong cu c s ng, các stress tâm đ u đ c ch ng minh m ượ
tăng nguy c m c các b nh lý tim m ch. ơ
- Tăng cholesterol máu: tăng cholesterol máu làm thúc đ y quá trình x v a đ ng m ch, nó là y u t ơ ế
làm tăng kh năng m c b nh tăng huy t áp, b nh lý đ ng m ch c nh, đ ng m ch ch , đ ng m ch vành, ế
đ ng m ch chi d i. ướ
- Tăng huy t áp: tăng huy t áp k gi t ng i th m l ng, y u t nguy c làm xu t hi n ế ế ế ườ ế ơ
ti n tri n b nh đ ng m ch vành, b nh đ ng m ch ch , b nh đ ng m ch ngo i biên… B n c n đi uế
tr tăng huy t áp theo pc đ c a bác s tim m ch đ làm gi m nguy c ti n tri n b nh lý tim m ch. ế ơ ế
- Đái tháo đ ng: b nh này y u t nguy c r t m nh m c các b nh tim m ch nh b nh ườ ế ơ ư
đ ng m ch vành, b nh đ ng m ch c nh, b nh đ ng m ch ch b nh đ ng m ch ngo i biên N u ế
b n b đái tháo đ ng, b n c n tuân th đi u tr b nh này nghiêm ng t đ tránh bi n ch ng tim m ch. ườ ế
- Y u t gia đình: m t s b nh lý tim m ch nh tăng huy t áp, b nh lý c tim giãn, b nh c tim phìế ư ế ơ ơ
đ i, h i ch ng Brugada có tính ch t gia đình.
- Tu i: nam gi i trên 55 tu i ho c n gi i trên 65 tu i có nguy c m c b nh tăng huy t áp. ơ ế
- Gi i tính nam
Câu h i 7: Tôi năm nay 50 tu i, ti n s kh e m nh, hút thu c lá, huy t áp 150/60 ế
mmHg. Kh năng tôi b b nh tim nh th nào? Làm sao c tính đ c nguy c b ư ế ướ ượ ơ
b nh tim m ch?
Tr l i:
B n có hai y u t nguy c làm tăng kh năng xu t hi n b nh lý tim m ch đó là hút thu c là và ế ơ
tăng huy t áp.ế
Hút thu c lá là y u t nguy c hàng đ u d n đ n làm tăng nguy c m c và t vong do b nh lý ế ơ ế ơ
tim m ch, các nguy c này tăng lên t l thu n v i kh i l ng b n hút thu c và th i gian b n hút ơ ượ
thu c. Đ làm gi m nguy c tim m ch, b n c n kiên quy t b hút thu c ngay l p t c. ơ ế
Tăng huy t áp là y u t làm tăng nguy c m c các b nh lý tim m ch nh b nh đ ng m chế ế ơ ư
vành, b nh đ ng m ch ch , b nh đ ng m ch ngo i biên… Đi u tr tăng huy t áp h p lý làm ế
gi m nguy c m c b nh và t vong do b nh lý tim m ch. ơ
Đ c tính nguy c m c b nh lý tim m ch trong vòng 10 năm, ng i ta s d ng thang đi m ướ ơ ườ
Framingham. Thang đi m Framingham đ c tính riêng cho nam gi i và n gi i, các thông s ượ
trong thang đi m bao g m: tu i, tình tr ng hút thu c, huy t áp tâm thu, n ng đ cholesterol và ế
n ng đ HDL. Sau khi tính t ng đi m ta d dàng quy ra ph n trăm nguy c m c b nh lý tim ơ
m ch trong vòng 10 năm t i cho ng i b nh. ườ
Tr ng h p c a b n, đ tính nguy c tim m ch b n c n đi khám bác s chuyên khoa tim m ch,ườ ơ
làm xét nghi m cholesterol và HDL máu đ c tính nguy c m c b nh lý tim m ch. ướ ơ
THANG ĐI M FRAMINGHAM CHO NAM GI I
Tu iĐi m
20-34 -9
35-39 -4
40-44 0
45-49 3
50-54 6
55-59 8
60-64 10
65-69 11
70-74 12
75-79 13
CT
(mmol/l)
Đi m
(20-39 tu i)Đi m
(40-49 tu i)Đi m
(50-59 tu i)Đi m
(60-69 tu i)Đi m
(70-79 tu i
<4,1 0 0 0 0 0
4,1-5,1 4 3 2 1 0
5,2-6,2 7 5 3 1 0
6,3-7,2 9 6 4 2 1
>7,3 11 8 5 3 1
Hút thu cĐi m
20-39 tu iĐi m
40-49 tu iĐi m
50-59 tu iĐi m
60-69 tu iĐi m
70-79 tu i
Không 0000 0
8531 1
Huy t áp tâm thu ( mmHg)ếKhông đi u tr Có đi u tr
< 120 0 0
120-129 0 1
130-139 1 2
140-159 1 2
>160 2 3
Đi m t ng c ng Nguy c 10 nămơĐi m t ng c ng Nguy c 10 nămơ
<0 <1% 9 5%
0 1% 10 6%
1 1% 11 8%
2 1% 12 10%
3 1% 13 12%
4 1% 14 16%
5 2% 15 20%
6 2% 16 25%
7 3% ³ 17 ³ 30%
8 4%
THANG ĐI M FRAMINGHAM CHO N GI I
Tu iĐi m
20-34 -7
35-39 -3
40-44 0
45-49 3
50-54 6
55-59 8
60-64 10
65-69 12
70-74 14
75-79 16
HDL-C mg/dl (mmol/l) Đi m
³ 60 mg/dl (1,6 mmol/l) -1
50-59 mg/dl (1,3-1,5 mmol/l) 0
40-49 mg/dl (1,0-1,2 mmol/l) 1
< 40 mg/dl (1,0 mmol/l) 2