1
1
thc ăn (2)
kthut
chăn nuôi
(6, 7, 8, 9)
năng sut
ging
(1)
sc khosinh sn
chung tri
(3)
Li nhun
qun lí sinh
sn (4, 5) +
+
+
NI DUNG MÔN HC CHĂN NUÔI TRÂU BÒ
Dinh d
Dinh dì
ìng v
ng vμ
μth
thø
øc
c ¨
¨n
n
§Æc ®iÓm tiªu ho¸ cña GSNL
Nhu cÇu dinh dìng cña tr©u bß
nguån thøc ¨n cho tr©u
KhÈu phÇn nu«i dìng tr©u bß
3
3
Đặc đim đường tiêu hoá
Hvi sinh vt dc
Đặc thù ca các quá trình
tiêu hoá
contents
ĐẶC ĐIM TIÊU HOÁ
CA GSNL
4
4
®
®êng ti
êng tiª
ªu ho
u ho¸
¸GSNL
GSNL
Rut già
Rut non
Tuyến nước
bt
Dtong
Dc
Dmúi khế
D sách
5
5
¾Nhai li làm gim kích thước các mu thc ănto thun li cho vic
tn công xơ ca vi sinh vt và enzym ca chúng.
Ming
Ming có chc năng ly thc ăn,
tiếtnước bt và nhai li:
¾Dung dch đệm trong nước bt (cacbonat và pht phát) trung hoà c
AXBH to thun li cho sphát trin ca các vi sinh vt tiêu hoá xơ nh
duy trì độ axít trung tính trong dc
¾ Nước bt đóng vai trò quan trng trong vic làm mm, to miếng
thc ăn và cung cp các yếu tcn thiết cho VSV dc(N, khoáng.
6
6
nh hư
nh hư
ng c
ng c
a lo
a lo
i h
i hì
ình th
nh th
c ăn
c ăn
đ
đế
ến lư
n lư
ng nư
ng nư
c b
c b
t ti
t tiế
ết ra
t ra
Lp Hc Phn VNUA - Khoa Chăn nuôi- Hc Vin Nông Nghip Vit Nam
https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/
18
7
7
D
D
d
dà
ày k
y ké
ép
p
8
8
S
Sù
ùph
ph¸
¸t tri
t triÓ
Ón c
n cñ
ña d
a d¹
¹d
dµ
µy kÐp
y kÐp
9
9
D
D
c
c
v
và
à
d
d
t
t
ong
ong
ong
s¸ch
mói khÕ 10
10
¾VSV lên men thc ăn sinh ra axít béo bay hơi và sinh khôi VSV giàu
protéin
¾Thùng để lên men (130 đến 180 lít) phn trước ca ng tiêu hoá.
Chc năng ca
dc dtong
Các phn tdài chng cht
Các phn tnh lơ lng
khí
¾Gilicác mu thc ăn có si dài kích thích nhai li và tiết nước bt
¾Hp thaxít béo bay hơi để sdng như mt ngun năng lượng trong
cơ thcũng như tng hp lactoza, các protéin và cht béo trong sa
Ct ngang
11
11
D
D¹
¹l
l¸
¸s
s¸
¸ch
ch
D sách có chc năng hp th nước, natri, pht
pho và các axít béo bay hơi.
12
12
¾Tiết axít clohydric và nhiu enzym tiêu hoá tiêu hoá các
protéin thoát qua.
¾Tiêu hoá các protéin VSV sinh ra trong dc(0,5-
2,5kg/ ngày)
Dmúi khế chc năng tiêu hoá bng dch v:
Dmúi khế
Lp Hc Phn VNUA - Khoa Chăn nuôi- Hc Vin Nông Nghip Vit Nam
https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/
19
13
13
¾Tiết các enzym tiêu hoá qua thành rut và tuyến tu
¾Tiêu hoá các hydrát cácbon, protéin và lipít nhcác enzym
¾Hp th nước, khoáng và các sn phm tiêu hoá rut
(glucoza, axít amin và axít béo)
Rut non có chc năng tiêu hoá hp thu:
Rut non
14
14
Ru
Ru
t gi
t già
à
¾VSV lên men các sn phm đưa ttrên xung
¾Hp th ABBH, nước và to phân
¾Xác VSV không được tiêu hoá thi ra ngoài qua
phân
Manh tràng có chc năng lên
men và trc tràng có chc năng
to phân
@
15
15
H
H
VI SINH V
VI SINH V
T D
T D
C
C
¾
¾C
Cá
ác nh
c nhó
óm VSV d
m VSV d
c
c
¾
¾Môi trường dccn cho VSV
¾Hot động ca VSV dc
¾Vai trò ca VSV dc đối vi vt ch
<< 16
16
Vi khu
Vi khuÈ
Èn (Bacteria)
n (Bacteria)
-
-S
Sè
èl
lî
îng
ng: 10
: 109
9-
-10
1010
10 tÕ b
tÕ bµ
µo/g chÊt
o/g chÊt
ch
chø
øa d
a d¹
¹c
cá
á
-
-Ho
Ho¹
¹t
t ®é
®éng
ng:
:
+ Ph
+ Ph©
©n gi
n gi
i x
i x¬
¬(xenluloza
(xenluloza
v
vµ
µhemixenluloza)
hemixenluloza)
+ Ph
+ Ph©
©n gi
n gi
i tinh b
i tinh bé
ét v
t vµ
µd
d
êng
êng
+ S
+ Sö
ödông c
dông c¸
¸c axit h
c axit h÷
÷u c
u c¬
¬
+ Ph
+ Ph©
©n gi
n gi
i v
i vµ
µt
tæ
æng h
ng hî
îp protein
p protein
+ T
+ T¹
¹o m
o mª
ªtan
tan
+ T
+ Tæ
æng h
ng hî
îp vitamin nhãm B v
p vitamin nhãm B vµ
µ
vitamin K
vitamin K
-
-
17
17
Vi khu
Vi khuÈ
Èn d
n d¹
¹c
cá
ácã th
cã thÓ
Óchia th
chia thμ
μnh 10 nhãm
nh 10 nhãm
d
dù
ùa theo c
a theo c¬
¬chÊt/s
chÊt/s
n ph
n phÈ
Èm c
m cñ
ña ch
a chó
óng (1)
ng (1)
¾
¾VK ph
VK ph©
©n gi
n gi
i xeluloza v
i xeluloza vµ
µhemixenluloza
hemixenluloza
Bacteroides, Ruminococcus, Butyrivibrio
Bacteroides, Ruminococcus, Butyrivibrio
¾
¾VK ph
VK ph©
©n gi
n gi
i pectin
i pectin
Butyrivibrio, Bacteroides, Lacnospira, Succinivibrio,
Butyrivibrio, Bacteroides, Lacnospira, Succinivibrio,
Treponema, Strptococcus Bovis
Treponema, Strptococcus Bovis
¾
¾VK ph
VK ph©
©n gi
n gi
i tinh b
i tinh bé
ét
t
Bacteroides, Strp..bovis, Succinamonas, Bacteroides
Bacteroides, Strp..bovis, Succinamonas, Bacteroides
¾
¾VK ph
VK ph©
©n gi
n gi
i ur
i urª
ª
Succinivibrio, Selenamonas, Bacteroides, Ruminococcus,
Succinivibrio, Selenamonas, Bacteroides, Ruminococcus,
Buyryvibrio, Treponem
Buyryvibrio, Treponem
¾
¾VK sinh m
VK sinh mª
ªtan
tan
Methanobrevibacter, Methanobacterium,
Methanobrevibacter, Methanobacterium,
Methanomicobium
Methanomicobium
18
18
Vi khu
Vi khuÈ
Èn d
n d¹
¹c
cá
ácã th
cã thÓ
Óchia th
chia thμ
μnh 10 nhãm d
nh 10 nhãm dù
ùa
a
theo c
theo c¬
¬chÊt/s
chÊt/s
n ph
n phÈ
Èm c
m cñ
ña ch
a chó
óng (2)
ng (2)
¾
¾VK s
VK sö
ödông
dông ®
®êng
êng
Treponema, Lactobacillus, Streptococcus
Treponema, Lactobacillus, Streptococcus
¾
¾VK s
VK sö
ödông axit
dông axit
Megasphera, Selenamonas
Megasphera, Selenamonas
¾
¾VK ph
VK ph©
©n gi
n gi
i protein
i protein
Bacteroides, Butrivibrio, Streptococcus
Bacteroides, Butrivibrio, Streptococcus
¾
¾VK sinh am
VK sinh am«
«niac
niac
Bacteroides, Megaspera, Selenomonas
Bacteroides, Megaspera, Selenomonas
¾
¾VK ph
VK ph©
©n gi
n gi
i m
i mì
ì
Anaerovigrio, Butrivibrio, Treponema, Eubacterium,
Anaerovigrio, Butrivibrio, Treponema, Eubacterium,
Fusocillus, Micrococcus
Fusocillus, Micrococcus
Lp Hc Phn VNUA - Khoa Chăn nuôi- Hc Vin Nông Nghip Vit Nam
https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/
20
19
19
§
§é
éng v
ng vË
Ët nguy
t nguyª
ªn sinh (Protozoa)
n sinh (Protozoa)
¾
¾S
Sè
èl
lî
îng
ng: 10
: 105
5-
-10
106
6tÕ b
tÕ bµ
µo/g chÊt
o/g chÊt
ch
chø
øa d
a d¹
¹c
cá
á
¾
¾Ho
Ho¹
¹t
t ®é
®éng:
ng:
+ Ti
+ Tiª
ªu ho
u ho¸
¸tinh b
tinh bé
ét v
t vµ
µ®
®êng.
êng.
+ XÐ r
+ XÐ r¸
¸ch m
ch mµ
µng m
ng mµ
µng tÕ b
ng tÕ bµ
µo th
o thù
ùc
c
v
vË
Ët.
t.
+ TÝch lu
+ TÝch luü
üpolysaccarit.
polysaccarit.
+ B
+ B
o t
o tå
ån m
n m¹
¹ch n
ch nè
èi
i ®«
®«i c
i cñ
ña c
a c¸
¸c
c
axit bÐo kh
axit bÐo kh«
«ng no.
ng no.
+ S
+ Sö
ödung protein c
dung protein cñ
ña VK
a VK
+ S
+ Sö
ödông vitamin tõ th
dông vitamin tõ thø
øc
c ¨
¨n hay
n hay
do vi khu
do vi khuÈ
Èn t
n t¹
¹o
o n
nª
ªn.
n.
20
20
NÊm (Fungi)
NÊm (Fungi)
¾
¾NÊm trong d
NÊm trong d¹
¹c
cá
áthu
thué
éc lo
c lo¹
¹i yÕm khÝ.
i yÕm khÝ.
¾
¾Cã kho
Cã kho
ng tr
ng trª
ªn 100 tÕ b
n 100 tÕ bµ
µo n
o nÇ
Çm/g chÊt
m/g chÊt
ch
chø
øa d
a d¹
¹c
cá
á.
.
¾
¾Nh
Nh÷
÷ng lo
ng loµ
µi nÊm
i nÊm ®î
®îc ph
c ph©
©n l
n lË
Ëp tõ d
p tõ d¹
¹c
cá
á
cõu g
cõu gå
åm:
m: Neocallimastix frontalis
Neocallimastix frontalis,
,
Piramonas communis v
Piramonas communis vμ
μSphaeromonas
Sphaeromonas
communis
communis.
.
¾
¾Ho
Ho
t đ
t đ
ng:
ng:
NÊm l
NÊm lµ
µvi sinh v
vi sinh vË
Ët
t ®Ç
®Çu ti
u tiª
ªn x
n x©
©m nh
m nhË
Ëp v
p vµ
µ
ti
tiª
ªu ho
u ho¸
¸th
thµ
µnh ph
nh phÇ
Çn cÊu tr
n cÊu tró
óc th
c thù
ùc v
c vË
Ët b
t b¾
¾t
t
®Ç
®Çu tõ b
u tõ bª
ªn trong:
n trong:
-
-M
Mä
äc ch
c chå
åi ph
i ph¸
¸v
vì
ìcÊu tr
cÊu tró
óc th
c thµ
µnh tÕ b
nh tÕ bµ
µo
o
th
thù
ùc v
c vË
Ët
t
-
-TiÕt men ti
TiÕt men tiª
ªu ho
u ho¸
¸x
x¬
¬
<
21
21
Dinh dưỡng (năng lượng, N, khoáng,…)
•Nhit độ (39,5 °C)
•Yếm khí
Độ m (80 – 85%)
•pH
6 – 7
Vi sinh vt đòi hi cân bng dinh dưỡng
tt nht cũng như các điu kin nht định
v môi trường cho chính nó:
Nếu thiếu các yếu ttrên xy ra “ri lon vi sinh vt” => ri lon
tiêu hoá hoc chuyn hoá và/hoc vi sinh vt gây bnh
Môi trường dccn cho VSV
<22
22
Dinh d
Dinh dư
ư
ng c
ng c
n cho t
n cho tæ
æng h
ng hî
îp
p
VSV d
VSV d¹
¹c
cá
á
¾
¾Vi khu
Vi khuÈ
Èn d
n d¹
¹c
cá
ácã th
cã thÓ
Ós
sö
ö
dung amoniac
dung amoniac ®Ó
®Ó t
tæ
æng h
ng hî
îp
p
protein
protein
¾
¾Amoniac trong d
Amoniac trong d¹
¹c
cá
á®î
®îc
c
hÊp thu rÊt nhanh
hÊp thu rÊt nhanh
¾
¾Amoniac c
Amoniac cÇ
Çn cã
n cã ë
ëm
mø
øc t
c tè
èi
i
thÝch c
thÝch cï
ïng v
ng ví
íi gluxit
i gluxit ®î
®îc
c
ph
ph©
©n gi
n gi
i (
i (®Ó
®Ó cung cÊp
cung cÊp ®å
®ång
ng
thêi N v
thêi N vµ
µn
n¨
¨ng l
ng lî
îng
ng)
)
¾
¾VSV d
VSV d¹
¹c
cá
ácã nhu c
cã nhu cÇ
Çu vÒ
u vÒ
kho
kho¸
¸ng (S, P)
ng (S, P)
¾
¾VSV d
VSV d¹
¹c
cá
ác
cÇ
Çn m
n mé
ét s
t sè
èaxit
axit
amin (m
amin (m¹
¹ch nh
ch nh¸
¸nh) nh
nh) nh
l
lµ
µ
nh
nh÷
÷ng yÕu t
ng yÕu tè
èsinh tr
sinh trë
ëng c
ng cÇ
Çn
n
thiÕt.
thiÕt.
N
Gluxit & Lipit
N¨ng lîng
Vi sinh vËt
NPN Protein
Protein
Kho¸ng
Kho¸ng
back
23
23
Cung cp gluxít có thlên men và
protéin dphân gii cn phi:
Đủ cho tng hp và hot động ca VSV để động vt nhai li thu được
nhiu năng lượng và protéin.
Cân bng theo quy lut chung vyếu thn chế–mc năng lượng
hoc protéin thiếu squyết định hiu qusdng và phn cung cp lãng
phí.
Đồng thi các vi khun cn đồng thi năng lượng và N vì chúng không
kh năng dtr.
Liên tc–hot động vi khun mc cao, đều đặn và thường xuyên – rt
hiu qu. Phân bthc ăn dn dn theo tng ba nh.
24
24
Ph
Ph
i h
i h
p c
p cá
ác lo
c lo
i th
i th
c ăn đ
c ăn đ
cung cÊp
cung cÊp
®å
®ång thêi N v
ng thêi N vμ
μn
n¨
¨ng l
ng lî
îng cho VSV d
ng cho VSV d¹
¹c
cá
á
@@
Thc ăn giàu N Thc ăn giàu gluxit
Lp Hc Phn VNUA - Khoa Chăn nuôi- Hc Vin Nông Nghip Vit Nam
https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/
21
25
25
nh h
nh hë
ëng c
ng cñ
ña pH d
a pH d¹
¹c
cá
á®
®Õn ho
Õn ho¹
¹t
t
l
lù
ùc c
c cñ
ña c
a c¸
¸c nhãm VSV
c nhãm VSV
Ho¹t lùc
VSV
VSV
ph©n gi¶i x¬
VSV ph©n
gi¶i tinh bét
5 6 7 pH
26
26
Thay
Thay ®æ
®æi pH d
i pH d¹
¹c
cá
áphô thu
phô thué
éc v
c vμ
μo t
o tÇ
Çn suÊt
n suÊt
cung cÊp th
cung cÊp thø
øc
c ¨
¨n tinh
n tinh
pH
6
Cho ¨n nhiÒu lÇn/ngµy
Cho ¨n 2 lÇn/ngµy
back
27
27
Ho
Ho
t đ
t đ
ng c
ng c
a VSV d
a VSV d
c
c
CHC tiªu ho¸
VSV ChÊt trung gian
Sinh khèi
VSV
(Axetat, Propionat
Butyrat)
ATP
ATP
§êng ph©n
CO2
Methane
NH3
S2-
Lªn men Tæng hîp
ABBH
Duy tr×
Glucoza
ADP
NH3
Na, K, P, etc
S-
(A) (B)
<28
28
Mªtan
Thøc ¨n
Gluxit Protein
(N) Kho¸ng:
S, P, Co, Cu, ...
C¸c chÊt lªn
men trung gian Tæng hîp
VSV
TÕ bµo VSV
Axit bÐo bay h¬i:
acetic, propionic & butyric
ATP
NhiÖt
NhiÖt
Amoniac
HÊp thu
qua v¸ch d¹
Tiªu ho¸
trong ruét
Lipit
Ho
Ho
t đ
t đ
ng c
ng c
a VSV d
a VSV d
c
c
29
29
Vai tr
Vai trß
ßc
cñ
ña vi sinh v
a vi sinh vË
Ët d
t d¹
¹c
cá
á®è
®èi
i
v
ví
íi v
i vË
Ët ch
t chñ
ñ
1. Cung cÊp n
1. Cung cÊp n¨
¨ng l
ng lî
îng
ng
C
C¸
¸c axit bÐo bay h
c axit bÐo bay h¬
¬i (
i (axetic, propionic, butiric v
axetic, propionic, butiric vµ
µm
mé
ét
t
l
lî
îng nh
ng nhá
áizobytyric, valeric, izovaleric) cung cÊp
izobytyric, valeric, izovaleric) cung cÊp
kho
kho
ng 70
ng 70-
-80% t
80% tæ
æng s
ng sè
ènhu c
nhu cÇ
Çu n
u n¨
¨ng l
ng lî
îng.
ng.
2. Cung cÊp protein
2. Cung cÊp protein
C
C¸
¸c h
c hî
îp chÊt ch
p chÊt chø
øa nit
a nit¬
¬(k
(kÓ
Óc
c
NPN)
NPN) ®î
®îc VSV s
c VSV sö
ö
dông
dông ®Ó
®Ó t
tæ
æng h
ng hî
îp n
p nª
ªn sinh kh
n sinh khè
èi protein cã chÊt l
i protein cã chÊt lî
îng
ng
cao v
cao vµ
µ®î
®îc ti
c tiª
ªu ho
u ho¸
¸hÊp thu
hÊp thu ë
ëru
rué
ét non.
t non.
3. Chuy
3. ChuyÓ
Ón ho
n ho¸
¸lipit
lipit
-
-Ph
Ph©
©n gi
n gi
i triaxylglycerol v
i triaxylglycerol vµ
µgalactolipit c
galactolipit cñ
ña th
a thø
øc
c ¨
¨n
n
-
-No ho
No ho¸
¸v
vµ
µ®å
®ång ph
ng ph©
©n ho
n ho¸
¸c
c¸
¸c axit bÐo kh
c axit bÐo kh«
«ng no.
ng no.
-
-T
Tæ
æng h
ng hî
îp lipit cã ch
p lipit cã chø
øa c
a c¸
¸c axit bÐo l
c axit bÐo l¹
¹.
.
4. Cung cÊp vitamin:
4. Cung cÊp vitamin: nhãm B v
nhãm B vµ
µK
K
5. Gi
5. Gi
i
i ®é
®éc
c
<< 30
30
Đ
Đ
C TH
C THÙ
ÙC
CÁ
ÁC QU
C QUÁ
ÁTRÌNH TIÊU
TRÌNH TIÊU
HO
HOÁ
ÁV
VÀ
À TRAO Đ
TRAO Đ
I CH
I CH
T
T
¾
¾S
S
nhai l
nhai l
i
i
¾
¾ Đ
Đ
ng th
ng thá
ái phân gi
i phân gi
i th
i th
c ăn trong d
c ăn trong d
c
c
¾
¾Tiêu ho
Tiêu hoá
ágluxit
gluxit
¾
¾Tiêu ho
Tiêu hoá
áprotein
protein
¾
¾Tiêu ho
Tiêu hoá
álipit
lipit
¾
¾Chuy
Chuy
n ho
n hoá
ác
cá
ác ch
c ch
t dinh dư
t dinh dư
ng
ng
<<
Lp Hc Phn VNUA - Khoa Chăn nuôi- Hc Vin Nông Nghip Vit Nam
https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/
22