1
CHCHƯƠƯƠNG 6NG 6
DỰ BÁO VỚI MÔ HÌNH DỰ BÁO VỚI MÔ HÌNH
NHÂNNHÂN
2
ThànhThành phầnphần trongtrong dữdữ liệuliệu chuỗichuỗi thờithời giangian baobao gồmgồm::
Tính khuynh hTính khuynh hưướng ớng
Dao Dao đđộng thời vụ ộng thời vụ
Dao Dao đđộng chu kỳ ộng chu kỳ
Dao Dao đđộng ngẫu nhiên.ộng ngẫu nhiên.
PhânPhân tíchtích thànhthành phầnphần dãydãy sốsố thờithời giangian dùngdùng đđểể xácxác đđịnhịnh rara
cáccác thànhthành phầnphần đđóó bằngbằng cáchcách táchtách rờirời dãydãy sốsố thànhthành nhữngnhững
thànhthành phầnphần riêngriêng biệtbiệt vàvà sausau đđóó tíchtích hợphợp lạilại đđểể dựdự báobáo..
PHÂN TÍCH THÀNH PHẦN PHÂN TÍCH THÀNH PHẦN
DÃY SỐ THỜI GIANDÃY SỐ THỜI GIAN
3
Đây là mô hình cổ Đây là mô hình cổ đđiển nhiển nhưưng rất phổ biến hiện nay vì:ng rất phổ biến hiện nay vì:
Cho ra kết quả dự báo rất tốt Cho ra kết quả dự báo rất tốt
Dễ hiểu và dễ giải thích cho ngDễ hiểu và dễ giải thích cho ngưười sử dụng các thông số ời sử dụng các thông số
dự báo.dự báo.
TTươươngng thíchthích vớivới khuynhkhuynh hhưướngớng chungchung củacủa cáccác giámgiám đđốcốc
khikhi nhìnnhìn vàovào sựsự chuyểnchuyển vậnvận củacủa dữdữ liệuliệu vàvà vìvì thếthế giúpgiúp họhọ
đđềề rara cáccác đđốiối sáchsách phùphù hợphợp chocho từngtừng yếuyếu tốtố chchưưaa phùphù
hợphợp..
CóCó nhiềunhiều cáchcách đđểể phânphân tíchtích mộtmột dãydãy sốsố thờithời giangian.. TrongTrong
chchươươngng trình,trình, chúngchúng tata sẽsẽ sửsử dụngdụng phphươươngng pháppháp cổcổ đđiểniển trongtrong
đđóó liênliên quanquan đđếnến trungtrung bìnhbình đđộng,ộng, tínhtính khuynhkhuynh hhưướng,ớng, tínhtính thờithời
vụvụ..
PHÂN TÍCH THÀNH PHẦN PHÂN TÍCH THÀNH PHẦN
DÃY SỐ THỜI GIANDÃY SỐ THỜI GIAN (tt)(tt)
4
Mô hình Mô hình đưđược viết: ợc viết:
Y = T x S x C x IY = T x S x C x I
Trong Trong đđó:ó:
Y Y = biến dự báo = biến dự báo
T T = tính khuynh h= tính khuynh hưướngớng
S S = tính thời vụ = tính thời vụ
CC = tính chu kỳ= tính chu kỳ
II = tính ngẫu nhiên.= tính ngẫu nhiên.
MÔ HÌNH PHÂN TÍCH MÔ HÌNH PHÂN TÍCH
DÃY SỐ THỜI GIAN CĂN BẢN DÃY SỐ THỜI GIAN CĂN BẢN
5
Loại trừ những dao Loại trừ những dao đđộng ngắn hạn bằng cách tính trung bình ộng ngắn hạn bằng cách tính trung bình
đđộng (MA) cho dãy số. ộng (MA) cho dãy số.
CCơơ số tính trung bình số tính trung bình đđộng phải chứa bằng số quan sát trong ộng phải chứa bằng số quan sát trong
chu kỳ thời vụ (chu kỳ thời vụ (đđộ dài của thời vụ).ộ dài của thời vụ).
Ví dụ: dữ liệu Ví dụ: dữ liệu đưđược cho theo quý, khi tính trung bình ợc cho theo quý, khi tính trung bình đđộng ộng
phải dựa trên cphải dựa trên cơơ sở 04 quý. sở 04 quý.
Tổng quát: trung bình Tổng quát: trung bình đđộng ộng đưđược tính nhợc tính nhưư sau:sau:
+ Đối với dữ liệu theo quy:ù+ Đối với dữ liệu theo quy:ù
MAMAtt = (Y= (Ytt--22 + Y+ Ytt--1 1 + Y+ Ytt + Y+ Yt+1t+1)/4)/4
+ Đối với dữ liệu theo tháng:+ Đối với dữ liệu theo tháng:
MAMAtt = (Y= (Ytt--66 + Y+ Ytt--55 + … + Y+ … + Ytt + Y+ Yt+1t+1+ Y+ Yt+5t+5)/12 )/12
Ví dụ minh họa cách tính trung bình Ví dụ minh họa cách tính trung bình đđộng. ộng.
PHÂN TÍCH LOẠI BỎ TÍNH THỜI VỤ PHÂN TÍCH LOẠI BỎ TÍNH THỜI VỤ
TÌM CHỈ SỐ THỜI VỤTÌM CHỈ SỐ THỜI VỤ