Nh ng bi n pháp d y h c th lo i văn miêu t trong phân môn T p làm văn ữ ệ ạ ọ ể ạ ả ậ
l p 4, l p 5 theo đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ớ ớ ị ướ ể ự ọ
Ph n Iầ: PH NẦ M ĐUỞ Ầ
1. LÝ DO CH N Đ TÀIỌ Ề :
1.1. Lí do ch n đ tàiọ ề
b c ti u h c, môn Ti ng Vi t là môn h c ch đo.Ti ng Vi t là ph ngỞ ậ ể ọ ế ệ ọ ủ ạ ế ệ ươ
ti n giao ti p, là công c trao đi thông tin và chi m lĩnh tri th c. Trong Ti ngệ ế ụ ổ ế ứ ế
Vi t có nhi u phân môn, m i phân môn ch a đng m t b ph n ki n th c nh tệ ề ỗ ứ ự ộ ộ ậ ế ứ ấ
đnh, chúng h tr cho nhau đ ng i h c h c t t Ti ng Vi t.ị ỗ ợ ể ườ ọ ọ ố ế ệ Vi c d y h cệ ạ ọ
T p làm văn Ti u h c có v trí, t m quan tr ng r t l n. Nó góp ph n rèn luy nậ ở ể ọ ị ầ ọ ấ ớ ầ ệ
cho h c sinh năng l c s d ng ti ng m đ, t o đi u ki n thu n l i cho các emọ ự ử ụ ế ẹ ẻ ạ ề ệ ậ ợ
giao ti p trong cu c s ng hàng ngày và h c t p t t các môn h c khác. N u nhế ộ ố ọ ậ ố ọ ế ư
các môn h c và phân môn khác c a các môn Ti ng Vi t cung c p cho các emọ ủ ế ệ ấ
m t h th ng các ki n th c kĩ năng thì phân môn T p làm văn t o đi u ki n choộ ệ ố ế ứ ậ ạ ề ệ
các em th hi n các ki n th c, rèn luy n cácể ệ ế ứ ệ kĩ năng đó m t cách linh ho t, th cộ ạ ự
t và có h th ng h n.ế ệ ố ơ
Chính nh ng văn b n nói, vi t mà các em có đc t phân môn T p làm văn,ữ ả ế ượ ừ ậ
theo các nghi th c nói ho c các đn th , các bài làm văn, các báo cáo, thuy tứ ặ ơ ư ế
trình, đó th hi n nh ng hi u bi t th c t , nh ng kĩ năng s d ng Ti ng Vi t vàể ệ ữ ể ế ự ế ữ ử ụ ế ệ
các môn h c khác. - Ki n th c t p làm văn ti u h c t p trung nhi u trongọ ế ứ ậ ở ể ọ ậ ề
ch ng trình Ti ng Vi t l p 4 & l p 5 v i các ki u bài nh : vi t th , trao đi ýươ ế ệ ớ ớ ớ ể ư ế ư ổ
ki n, gi i thi u ho t đng, k chuy n, miêu t ,…Trong đó khó nh t v i h cế ớ ệ ạ ộ ể ệ ả ấ ớ ọ
sinh là văn miêu t . T p vi t văn miêu t giúp các em có đi u ki n ti p c n v iả ậ ế ả ề ệ ế ậ ớ
v đp c a con ng i, thiênẻ ẹ ủ ườ nhiên. T p quan sát đ vi t văn miêu t , h c sinhậ ể ế ả ọ
rèn luy nệ cách nhìn đi t ng trong quan h g n gũi gi a nh ng ng i và v t,ố ượ ệ ầ ữ ữ ườ ậ
nh ng c h i đó làm cho tình c m yêu m n, g n bó v i thiên nhiên, v i conữ ơ ộ ả ế ắ ớ ớ
ng i và vi c xung quanh c a tr n y n , tâm h n, tình c m c a tr thêm phongườ ệ ủ ẻ ả ở ồ ả ủ ẻ
phú. Đó là nh ng nhân t quan tr ng góp ph n hình thành nhân cách t t đp c aữ ố ọ ầ ố ẹ ủ
1
Nh ng bi n pháp d y h c th lo i văn miêu t trong phân môn T p làm văn ữ ệ ạ ọ ể ạ ả ậ
l p 4, l p 5 theo đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ớ ớ ị ướ ể ự ọ
tr . Tuy nhiên ph i th a nh n r ng, th c t hi n nay vi c d y T p làm văn nóiẻ ả ừ ậ ằ ự ế ệ ệ ạ ậ
chung và vi c d y văn miêu t nói riêng có r t nhi u h n ch và ch a đt đcệ ạ ả ấ ề ạ ế ư ạ ượ
k t qu nh mong mu n.ế ả ư ố V y ph i làm th nào đ nâng cao ch t l ng d y vàậ ả ế ể ấ ượ ạ
h c Ti u h c?ọ ở ể ọ Đây là v n đ b c xúc đt ra cho b t c ai quan tâm đn ch tấ ề ứ ặ ấ ứ ế ấ
l ng giáo d c, đc bi t là đi v i giáo viên tr c ti p đng l p. Là m t giáoượ ụ ặ ệ ố ớ ự ế ứ ớ ộ
viên gi ng d y kh i 4 đã nhi u năm, tôi luôn trăn tr : “ Làm th nào đ h cả ạ ở ố ề ở ế ể ọ
sinh c a tôi không ch bi t cách làm văn mà còn yêu m n môn văn?”ủ ỉ ế ế
Chính vì l đó, tôi đã đi sâu nghiên c u và xin m nh d n đa ra m t s bi nẽ ứ ạ ạ ư ộ ố ệ
pháp d y h c th lo i văn miêu t trong phân môn T p làm văn l p 4, l p 5 theoạ ọ ể ạ ả ậ ớ ớ
đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ị ướ ể ự ọ
1.2. Đi m m i c a Đ tàiể ớ ủ ề
Đi m m i c a đ tài này là ể ớ ủ ề nh ng bi n pháp d y h c th lo i văn miêu tữ ệ ạ ọ ể ạ ả
trong phân môn T p làm văn l p 4, l p 5 ậ ớ ớ nh m giúp h c sinh ti n b h n trongằ ọ ế ộ ơ
vi c s d ng t ng , di n đt ý văn và đc bi t t o h ng thú h n cho các emệ ử ụ ừ ữ ễ ạ ặ ệ ạ ứ ơ
trong phân môn T p làm văn.ậ
1.3. Ph m vi nghiên c u áp d ng c a Đ tài.ạ ứ ụ ủ ề
V i Đ tài ớ ề “Nh ng bi n pháp d y h c th lo i văn miêu t trong phânữ ệ ạ ọ ể ạ ả
môn T p làm văn l p 4, l p5 theo đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ậ ớ ớ ị ướ ể ự ọ ”,
tôi đang th c hi n nghiên c u và áp d ng vào l p 5A tôi đang gi ng d y trongự ệ ứ ụ ớ ả ạ
năm h c 2019 -2020 ọvà có th áp d ng cho t t các các giáo viên d y môn Ti ngể ụ ấ ạ ế
Vi t các l p 4,5 trên toàn huy n.ệ ớ ệ
Ph n IIầ: PH N N I DUNG Ầ Ộ
1.TH C TR NG V KĨ NĂNG VI T VĂN MIÊU T C A H C SINH TR NGỰ Ạ Ề Ế Ả Ủ Ọ Ở ƯỜ
TI U H C N I TÔI CÔNG TÁC(E), HUY N L, T NH QU NG BÌNH:Ể Ọ Ơ Ệ Ỉ Ả
Trong th c t , qua quá trình gi ng d y b n thân tôi nh n th y khi d y choự ế ả ạ ả ậ ấ ạ
h c sinh vi t văn miêu t thì h n m t n a s h c sinh trong l p g p khó khănọ ế ả ơ ộ ử ố ọ ớ ặ
2
Nh ng bi n pháp d y h c th lo i văn miêu t trong phân môn T p làm văn ữ ệ ạ ọ ể ạ ả ậ
l p 4, l p 5 theo đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ớ ớ ị ướ ể ự ọ
trong vi c tìm ý cho bài văn, và s h c sinh còn l i thì th ng m c l i di n đtệ ố ọ ạ ườ ắ ỗ ễ ạ
ý. Khi ch m bài cho h c sinh ta th y nh ng bài vău miêu t c a h c sinh cònấ ọ ấ ữ ả ủ ọ
ng n ng n, kém hình nh, di n đt y u; các bài vi t th ng r i vào tình tr ngắ ủ ả ễ ạ ế ế ườ ơ ạ
li t kê, k l , khô c ng. Đi v i h c sinh Ti u h c, bi t nói cho đúng, cho đ,ệ ể ể ứ ố ớ ọ ể ọ ế ủ
cho rõ nghĩa là khó; đ nói hay, nói có c m xúc và c m nh n đc cái đp trongể ả ả ậ ượ ẹ
cu c s ng đ vi t thành nh ng bài văn thì l i khó h n nhi u. Do v y d n d nộ ố ể ế ữ ạ ơ ề ậ ầ ầ
các em th y m t m i, nhàm chán d n đn các em không còn yêu thích phân mônấ ệ ỏ ẫ ế
T p làm văn này. Đ c i thi n tình hình đó ậ ể ả ệ b n thân tôi đã tìm hi u và áp d ngả ể ụ
nhi u bi n pháp d y h c khác nhau nh m giúp h c sinh ti n b h n trong vi cề ệ ạ ọ ằ ọ ế ộ ơ ệ
s d ng t ng , di n đt ý văn và đc bi t t o h ng thú h n cho các em trongử ụ ừ ữ ễ ạ ặ ệ ạ ứ ơ
phân môn T p làm văn. ậ
2. NH NG BI N PHÁP D Y VĂN MIÊU T TRONG PHÂN MÔN T P LÀMỮ Ệ Ạ Ả Ậ
VĂN L P 5A THEO ĐNH H NG PHÁT TRI N NĂNG L C H C SINH Ớ Ị ƯỚ Ể Ự Ọ Ở
TR NG TI U H C E, HUY N L, T NH QU NG BÌNH.ƯỜ Ể Ọ Ệ Ỉ Ả
Gi i pháp 1. T ch c d y h c thông qua các ho t đng “Tr iả ổ ứ ạ ọ ạ ộ ả
nghi m”ệ
a) M c đích c a gi i phápụ ủ ả :
- D y cho h c sinh quan sát b ng cách s d ng các giác quan (m t nhìn, taiạ ọ ằ ử ụ ắ
nghe, tay s …) đ tìmờ ể ra các đc đi m c a s v t và bi t l a ch n chi ti t đcặ ể ủ ự ậ ế ự ọ ế ặ
đi m riêng c a con v t đ quan sát.ể ủ ậ ể
- D a theo k t qu quan sát đ l p dàn ý miêu t s v t.ự ế ả ể ậ ả ự ậ
b) N i dung c a gi i phápộ ủ ả
* Chu n b :ẩ ị
- Tùy t ng d ng bài miêu t mà giáo viên có th cho HS tham gia tr iừ ạ ả ể ả
nghi m nhi u cách khác nhau. Ví d :ệ ề ụ
3
Nh ng bi n pháp d y h c th lo i văn miêu t trong phân môn T p làm văn ữ ệ ạ ọ ể ạ ả ậ
l p 4, l p 5 theo đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ớ ớ ị ướ ể ự ọ
+ Đi v i bài miêu t đ v t: GV có th yêu c u HS mang theo đ ch iố ớ ả ồ ậ ể ầ ồ ơ
ho c đ dùng h c t p mà em yêu thích.ặ ồ ọ ậ
+ Đi v i d ng bài t con v t: tranh nh các con v t nuôi…ố ớ ạ ả ậ ả ậ
+ Đi v i d ng bài t cây c i: Có th cho các em ra sân ho c v nố ớ ạ ả ố ể ặ ườ
tr ng…ườ
* Cách t ch c:ổ ứ
- GV ti n hành chia nhóm HS d a vào đi t ng mà các em d đnh quanế ự ố ượ ự ị
sát.
- GV cho HS th c hành quan sát và yêu c u các em ghi l i nh ng đi uự ầ ạ ữ ề
quan sát đc.ượ
- GV cho HS trình bày ý t ng theo t ng nhóm đã phân lúc đu. Ai làưở ừ ầ
ng i quan sát t t và có nhi u ý t ng hay s đc tuyên d ng.ườ ố ề ưở ẽ ượ ươ
* Ví d : Đi v i bài: “Luy n t p quan sát cây c i” ụ ố ớ ệ ậ ố
- Giáo viên có th t ch c cho HS ra sân tr ng ho c v n tr ng đ HSể ổ ứ ườ ặ ườ ườ ể
quan sát và ghi l i nh ng đi u em quan sát đc.ạ ữ ề ượ
- Sau khi quan HS quan sát xong, GV có th phân nhóm (theo lo i cây) để ạ ể
HS cùng th o lu n v i các b n v nh ng đi u mà mình quan sát.ả ậ ớ ạ ề ữ ề
c) K t qu c a gi i phápế ả ủ ả
Thông qua các ho t đng th c t , h c sinh bi t đc đc đi m c a sạ ộ ự ế ọ ế ượ ặ ể ủ ự
v t và l a ch n đc chi ti t các đc đi m riêng c a đ v t hay con v t c nậ ự ọ ượ ế ặ ể ủ ồ ậ ậ ầ
miêu t . Và cũng thông qua đó h c sinh bi t ch n l a nh ng t ng phù h p v iả ọ ế ọ ự ữ ừ ữ ợ ớ
đc đi m riêng v ngo i hình, các ho t đng đc tr ng....c a s v t c n miêu tặ ể ề ạ ạ ộ ặ ư ủ ự ậ ầ ả
đ bài văn đt k t qu cao h n.ể ạ ế ả ơ
Gi i pháp 2. T ch c d y h c b ng ph ng pháp v s đ t duyả ổ ứ ạ ọ ằ ươ ẽ ơ ồ ư
a) M c đích c a gi i phápụ ủ ả :
4
Nh ng bi n pháp d y h c th lo i văn miêu t trong phân môn T p làm văn ữ ệ ạ ọ ể ạ ả ậ
l p 4, l p 5 theo đnh h ng phát tri n năng l c h c sinh.ớ ớ ị ướ ể ự ọ
S d ng b n đ t duy (m ng ý nghĩa ) là cách th c giáo viên t ch c choử ụ ả ồ ư ạ ứ ổ ứ
h c sinh suy nghĩ, di n đt m t cách ch đng và sáng t o trong d y T p làmọ ễ ạ ộ ủ ộ ạ ạ ậ
văn. Ph ng pháp này h ng đn vi c c th hoá t i đa ho t đng vi t và nóiươ ướ ế ệ ụ ể ố ạ ộ ế
c a h c sinh sao cho s n ph m làm văn c a m i em v a đm b o đc chu nủ ọ ả ẩ ủ ỗ ừ ả ả ượ ẩ
m c c b n c m t th lo i văn b n v a th hi n đc b n s c cái tôi c a m iự ơ ả ả ộ ể ạ ả ừ ể ệ ượ ả ắ ủ ỗ
em, trên c s khai thác kinh nghi m và hi u bi t c a các em, cũng nh nh ng ýơ ở ệ ể ế ủ ư ữ
t ng và ngôn t mà các em đã chi m lĩnh đc qua bài “t p đc – k chuy n”,ưở ừ ế ượ ậ ọ ể ệ
“luy n t và câu” và “T p làm văn”.ệ ừ ậ
b) N i dung c a gi i phápộ ủ ả
* Chu n b :ẩ ị
- Gi y A3 ho c A4.ấ ặ
- Bút màu
- Gi i thi u m t s d ng s đ t duy cho HS n m.ớ ệ ộ ố ạ ơ ồ ư ắ
* Cách t ch c:ổ ứ
- Giáo viên nêu yêu c u c a bài h c.ầ ủ ọ
- L p nhóm có cùng ch đ (VD: V i yêu c u t con v t em yêu thích, GVậ ủ ề ớ ầ ả ậ
có th cho nh ng b n t cùng m t con v t vào cùng nhóm)ể ữ ạ ả ộ ậ
- Yêu c u các em cùng th o lu n và v s đ.ầ ả ậ ẽ ơ ồ
* Ví d : Bài : “C u t o bài văn miêu t con v t” ụ ấ ạ ả ậ
- Khi yêu c u HS: L p dàn ý chi ti t t m t con v t nuôi trong nhà (gà,ầ ậ ế ả ộ ậ
chim, chó, l n, trâu, bò, …) thay vì h ng d n cho HS cách l p dàn ý nh bìnhơ ướ ẫ ậ ư
th ng hay làm thì GV có th t ch c cho HS l p dàn ý b ng cách v s đ tườ ể ổ ứ ậ ằ ẽ ơ ồ ư
duy.
5
