BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
CỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP
Chuyên đề
VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
(Tài liệu dành cho đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực
cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa)
Biên soạn: PGS. TS. Nguyễn Mạnh Quân
HÀ NỘI - 2012
1
MỤC LỤC
CHƢƠNG I. VĂN HOÁ VÀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP .................................................. 1
I/ VĂN HOÁ LÀ GÌ? ............................................................................................................ 1
1. Tổng quan về văn hoá .......................................................................................................... 1
2. Vận dụng khái niệm văn hoá vào doanh nghiệp ............................................................. 4
II/ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP ............................................................................................ 4
1. Định nghĩa ........................................................................................................................... 4
2. Vai trò của văn hoá doanh nghiệp trong quản lý ................................................................. 5
III/ CÁC DẤU HIỆU ĐẶC TRƢNG CỦA VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP .......................... 7
1. Các biểu trưng trực quan ..................................................................................................... 7
2. Các biểu trưng phi-trực quan ............................................................................................. 17
CHƢƠNG II. TRIỂN KHAI VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP ................................................ 19
I/ QUÁ TRÌNH VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP ................................................................ 19
1. Quá trình phát triển Văn hoá doanh nghiệp ....................................................................... 19
2. Triển khai Văn hoá doanh nghiệp...................................................................................... 21
II/ MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP PHÂN TÍCH VỀVĂN HOÁ DOANH NGHIỆP ............. 22
1. Phương pháp phân tích những người hữu quan (stakeholders‘ approach) ........................ 22
2. Phương pháp phản hồi 3600 ............................................................................................... 29
CHƢƠNG III. XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ VÀ TRIẾT LÝ TRONG QUẢN LÝ ......................... 32
I/ TRIẾT LÝ LÀ GÌ ? ......................................................................................................... 32
1. Triết lý đạođức, triết lý kinh doanh, triết lý quản lý .......................................................... 32
2. Giá trị ................................................................................................................................. 33
3. Nguyên tắc vận dụng ......................................................................................................... 34
II/ LỰA CHỌN TRIẾT LÝ ĐỂ THEO ĐUỔI ..................................................................... 36
1. Triết lý Vị kỷ ..................................................................................................................... 36
2. Triết lý Vị lợi ..................................................................................................................... 37
3. Triết lý Đạo đức Hành vi ................................................................................................... 38
5. Triết lý Đạo đức Công lý ................................................................................................... 39
6. Triết lý Đạo đức Nhân cách ............................................................................................... 40
III/ TRIẾT LÝ TRONG MỘT SỐ MÔ HÌNH VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP ĐIỂN
HÌNH ................................................................................................................................ 41
1. Các dạng văn hoá tổ chức của Sethia và Klinow .............................................................. 41
2. Các dạng văn hoá tổ chức củaDaft .................................................................................... 43
3. Văn hoá quyền lực (power culture)- Harrison/Handy ....................................................... 44
4. Văn hoá vai trò (role culture)- Harrison/Handy ................................................................ 44
5. Văn hoá nam nhi (tough-guy, macho culture) - Deal và Kennedy ................................... 45
6. Văn hoá việc làm ra làm/chơi ra chơi (work-hard/play-hard culture) - Deal và
Kennedy ............................................................................................................................. 46
7. Văn hoá kinh tế hay văn hoá thị trường (rational hay market culture) - Quinn và
McGrath ............................................................................................................................. 46
8. Văn hoá triết lý hay văn hoá đặc thù (ideological hay adhocracy culture)- Quinn và
McGrath ............................................................................................................................. 47
CHƢƠNG IV. XÂY DỰNG PHONG CÁCH VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP .............. 49
I/ BẢN SẮC VÀ GIÁ TRỊ .................................................................................................. 49
1. Bản sắc là gì? ..................................................................................................................... 49
2. Bản sắc văn hoá doanh nghiệp .......................................................................................... 50
II/ XÂY DỰNG PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO MANG ĐẬM BẢN SẮC VĂN HOÁ
DOANH NGHIỆP ........................................................................................................... 50
1. Lãnh đạo và phong cách lãnh đạo ..................................................................................... 50
2. Phát triển tố chất doanh nhân và phong cách lãnh đạo ...................................................... 64
3. Phát huy vai trò lãnhđạo trong quản lý .............................................................................. 69
I/ QUẢN LÝ BẰNG VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP ........................................................ 84
1. Thế nào là Quản lý Bằng Văn hoá doanh nghiệp? ............................................................ 84
2. Các nội dung cơ bản của Quản lý Bằng Văn hoá doanh nghiệp ....................................... 85
3. Tập hợp thông tin để xây dựng tài liệu Văn hoá doanh nghiệp ......................................... 87
II/ XÂY DỰNG NỘI DUNG TÀI LIỆU VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP .......................... 89
1. Tầm nhìn ............................................................................................................................ 89
2. Sứ mệnh ............................................................................................................................. 90
3. Giá trị cốt lõi ...................................................................................................................... 91
4. Nguyên tắc hành động, phong cách lãnhđạo ..................................................................... 92
5. Chuẩn mực hành vi, Bộ quy tắc ứng xử (COC – Code Of Conduct) ...................................... 94
6. Các tiêu chuẩn giao ước .................................................................................................... 95
7. Khuôn mẫu hành vi ........................................................................................................... 96
8. Phương châm điều hành .................................................................................................... 96
9. Biện pháp quản lý .............................................................................................................. 97
III/ XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH ĐẠO ĐỨC VÀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP ...... 99
1. Vai trò của chương trình đạo đức và văn hoá doanh nghiệp ............................................. 99
2. Xây dựng chương trình đạo đức và văn hoá doanh nghiệp ............................................. 100
3. Hiệu lực của chương trình đạo đức và văn hoá doanh nghiệp ........................................ 101
1
CHƢƠNG I. VĂN HOÁ VÀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
I/ VĂN HOÁ LÀ GÌ?
1. Tổng quan về văn hoá
Văn hoá là một phạm trù rất rộng, phản ánh mọi mặt của đời sống con người. Văn
hóa vừa là sản phẩm sáng tạo của loài người, vừa là giá trị tạo nên cuộc sống của con
người và sự tiến bộ của nhân loại. Biểu hiện của văn hoá trong cuộc sống rất phong phú;
Tuy nhiên, có thể nhận ra và phân biệt thông qua những dấu hiệu điển hình, đặc điểm bản
sắc đặc trưng về lịch sử, địa lý, tôn giáo, truyền thống phong tục nghi lễ, biểu tượng, linh
vật, truyền thuyết, huyền thoại, sự tích, nhân vật anh hùng, ngôn ngữ, chữ viết, văn hoá
phẩm, ấn phẩm lưu truyền. Văn hoá là một chủ đề được nghiên cứu rất nhiều và từ rất lâu.
Có nhiều cách tiếp cận khi nghiên cứu về văn hoá và về vai trò của văn hoá đối với
đời sống con người. Chính vì lẽ đó, có rất nhiều định nghĩa về văn hoá, phản ánh cách tiếp
cận khác nhau, mục đích nghiên cứu khác nhau, phạm vi, đối tượng nghiên cứu xác định
và phương pháp nghiên cứu khác nhau. Theo đó, văn hoá doanh nghiệp là cách nghiên
cứu phản ánh cách tiếp cận từ góc độ quản lý thực hành trong doanh nghiệp với tư cách
một công cụ quản lý vận dụng để điều hành doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế thị
trường toàn cầu hoá ngày nay.
Quan niệm của người phương Tây và người phương Đông về văn hoá có những
điềm chung nhưng cũng có những điểm khác nhau, Hình 1.2. Điểm chung giữa hai quan
điểm thể hiện ở chỗ văn hoá bao gồm nhiều tầng, lớp thể hiện những giá trị khác nhau
được biểu hiện bằng những dấu hiệu khác nhau về khả năng nhận biết.
Hình 1.1: Dấu hiệu nhận diện văn hoá
B¶n s¾c v¨n hãa thÓ hiÖn qua...
•LÞch sö, ®Þa lý
•T«n gi¸o
•TruyÒn thèng,
phong tôc, nghi lÔ
•BiÓu tƣîng, linh vËt
•TruyÒn thuyÕt,
huyÒn tho¹i, sù
tÝch, anh hïng,
•Ng«n ng÷
•V¨n hãa phẩm, chữ
viết, Ên phÈm
