Đề tài: “Học thuyết của Máct tuần hoàn và chu chuyển tư bản và sự vận dụng nó vào nền kinh tế nước ta”

Chia sẻ: Phan Thi Ngoc Giau | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:41

0
67
lượt xem
17
download

Đề tài: “Học thuyết của Máct tuần hoàn và chu chuyển tư bản và sự vận dụng nó vào nền kinh tế nước ta”

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo luận văn - đề án 'đề tài: “học thuyết của máct tuần hoàn và chu chuyển tư bản và sự vận dụng nó vào nền kinh tế nước ta”', luận văn - báo cáo phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề tài: “Học thuyết của Máct tuần hoàn và chu chuyển tư bản và sự vận dụng nó vào nền kinh tế nước ta”

  1.  TIỂU LUẬN “Học thuyết của Máct tuần hoàn và chu chuyển tư bản”
  2. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Môc lôc Trang I/ Lêi më ®Çu 1 II/ Néi dung chÝnh 2 A. C¬ së lý luËn 2 1. Kh¸i niÖm chung vÒ t­ b¶n 2 a. Sù chuyÓn ho¸ cña tiÒn thµnh t­ b¶n 2 b. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra GTTD 5 c. Kh¸i niÖm t­ b¶n 5 2. TuÇn hoµn vµ chu chuyÓn t­ b¶n 7 a. TuÇn hoµn t­ b¶n ba h×nh thøc vËn ®éng cña t­ b¶n 7 b. Chu chuyÓn cña t­ b¶n 12 B. ý nghÜa thùc tiÔn rót ra khi chuyÓn ...................................... 20 1. C¬ chÕ thÞ tr­êng 20 2. Vai trß qu¶n lý cña nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng 21 3. Sù ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam khi chuyÓn sang 24 nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng a. T×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp 24 b. VÊn ®Ò vÒ vèn ë doanh nghiÖp n­íc ta hiÖn nay 30 4. Thùc tr¹ng viÖc qu¶n lý doanh nghiÖp ë n­íc ta trong nÒn kinh tÕ 33 thÞ tr­êng 5. C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý doanh nghiÖp 36 III/ KÕt luËn 38 Tµi liÖu tham kh¶o 39 0
  3. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. I. Lêi më ®Çu §Ó hiÓu thªm vÒ t­ b¶n chóng ta t×m hiÓu lý thuyÕt tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn t­ b¶n. Lý thuyÕt nµy lµ lý thuyÕt vËn ®éng cña t­ b¶n. T­ b¶n lu«n vËn ®éng qua 3 giai ®o¹n kh¸c nhau vµ ë mçi mét giai ®o¹n ®ã th× nã thÓ hiÖn c¸c chøc n¨ng vµ h×nh thøc kh¸c nhau. Qu¸ tr×nh vËn ®éng cña t­ b¶n lµ qu¸ tr×nh vËn ®éng kh«ng ngõng diÔn ra th­êng xuyªn vµ lÆp ®i lÆp l¹i. Lý thuyÕt tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn cña t­ b¶n cã ý nghÜa rÊt to lín ®èi víi viÖc qu¶n lý doanh nghiÖp cña n­íc ta hiÖn nay. Chóng ta ®i tõ mét c¬ chÕ qu¶n lý quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ qu¶n lý míi ®ã lµ c¬ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng, chóng ta kh«ng tr¸nh khái nh÷ng v­íng m¾c, nh÷ng sai ph¹m. Do ®ã, chóng ta rÊt cÇn mét c¬ së lý luËn ®Ó ®Þnh h­íng. Lý thuyÕt tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn t­ b¶n rÊt cÇn thiÕt ®èi víi vÊn ®Ò qu¶n lý doanh nghiÖp cña n­íc ta hiÖn nay. V× vËy chóng ta ph¶i nghiªn cøu nã thËt kü, thËt tèt ®Ó øng dông vµo thùc tr¹ng cña chóng ta. “Häc thuyÕt cña M¸ct tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn t­ b¶n vµ sù vËn dông nã vµo nÒn kinh tÕ n­íc ta” cho ®Ò ¸n Kinh tÕ chÝnh trÞ. Bµi viÕt nµy kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, sai lÇm em mong thÇy vµ c¸c b¹n ®ãng gãp söa ch÷a. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy NguyÔn TiÕn Long ®· gióp ®ì em hoµn thµnh ®Ò ¸n. 1
  4. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. II. Néi dung chÝnh A/ C¬ së lý luËn 1. Kh¸i qu¸t chung vÓ t­ b¶n a. Sù chuyÓn ho¸ cña tiÒn thµnh t­ b¶n. a.1) C«ng thøc chung cña t­ b¶n Mäi t­ b¶n lóc ®Çu ®Òu biÓu hiÖn d­íi h×nh th¸i mét sè tiÒn nhÊt ®Þnh. Nh­ng b¶n th©n tiÒn kh«ng ph¶i lµ t­ b¶n. TiÒn chØ biÕn thµnh t­ b¶n trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, khi chóng ®­îc sö dông ®Ó bãc lét lao ®éng cña ng­êi kh¸c. TiÒn tÖ ®­îc biÓu hiÖn ë hai d¹ng. TiÒn víi t­ c¸ch lµ tiÒn vµ tiÒn víi t­ c¸ch lµ t­ b¶n, lóc ®Çu hai d¹ng nµy chØ kh¸c nhau vÒ h×nh thøc l­u th«ng. Khi tiÒn biÓu hiÖn d­íi d¹ng tiÒn tÖ th× nã dïng ®Ó mua hµng ho¸, nã lµ ph­¬ng tiÖn gi¶n ®¬n cña l­u th«ng hµng ho¸ vµ vËn ®éng theo c«ng thøc hµng - tiÒn - hµng (H - T - H) ®ã lµ sù chuyÓn ho¸ cña hµng ho¸ thµnh tiÒn tÖ vµ tiÒn tÖ l¹i chuyÓn thµnh hµng. Cßn tiÒn ë d­íi d¹ng t­ b¶n th× vËn ®éng theo chuyÓn ho¸ ng­îc l¹i cña hµng thµnh tiÒn. Môc ®Ých cña l­u th«ng hµng ho¸ gi¶n ®¬n lµ mang l¹i gi¸ trÞ sö dông, cßn môc ®Ých cña l­u th«ng tiÒn tÖ víi t­ c¸ch lµ t­ b¶n kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ sö dông mµ lµ gi¸ trÞ, h¬n n÷a ®ã lµ gi¸ trÞ t¨ng thªm. Sè tiÒn thu l¹i cña qu¸ tr×nh l­u th«ng tiÒn tÖ lµ lín h¬n sè tiÒn ban ®Çu, sè tiÒn lín h¬n ®ã gäi lµ gi¸ trÞ thÆng d­. VËy t­ b¶n lµ gi¸ trÞ mang l¹i gi¸ trÞ thÆng d­. C«ng thøc l­u th«ng cña tiÒn tÖ kh«ng cßn lµ : (T - H - H’) mµ ph¶i lµ (T - H - T’), trong ®ã T’ = T + DT (T: lµ gi¸ trÞ thÆng d­, C.M¸c gäi T - H - T’ lµ c«ng thøc chung cña t­ b¶n. a.2)M©u thuÉn chung cña t­ b¶n. Khi ®­a tiÒn vµo l­u th«ng, sè tiÒn trë vÒ tay ng­êi chñ sau khi kÕt thóc qu¸ tr×nh l­u th«ng t¨ng thªm mét gi¸ trÞ lµ T. VËy cã ph¶i do l­u th«ng ®· lµm t¨ng thªm l­îng tiÒn ®ã hay kh«ng? Theo c¸c nhµ kinh tÕ häc t­ s¶n th× gi¸ trÞ t¨ng thªm ®ã lµ do l­u th«ng t¹o ra. §iÒu nµy kh«ng cã c¨n cø. ThËt vËy, nÕu hµng ho¸ trao ®æi ngang gi¸ th× chØ cã sù thay ®æi h×nh th¸i cña gi¸ trÞ cßn tæng sè gi¸ trÞ còng nh­ phÇn thuéc vÒ mçi bªn trao ®æi th× 2
  5. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. tr­íc sau còng kh«ng thay ®æi. VÒ mÆt gi¸ trÞ sö dông hai bªn cïng cã lîi cßn vÒ mÆt gi¸ trÞ th× c¶ hai bªn cïng kh«ng cã lîi. Nh­ vËy trao ®æi ngang gi¸ th× kh«ng ai thu ®­îc lîi tõ l­u th«ng mét l­îng gi¸ trÞ lín ®· bá ra. Cßn trong tr­êng hîp trao ®æi kh«ng ngang gi¸, th× ng­êi b¸n cã hµng b¸n víi gi¸ cao h¬n gi¸ trÞ. Khi ng­êi b¸n ®­îc lêi tõ viÖc b¸n hµng mét l­îng gi¸ trÞ th× ng­êi mua ph¶i mÊt ®i còng mét l­îng gi¸ trÞ nh­ vËy. Khi ng­êi mua ph¶i mÊt ®i còng mét l­îng gi¸ trÞ nh­ vËy. Khi ng­êi b¸n hµng víi gi¸ c¶ thÊp h¬n gi¸ trÞ th× ng­êi b¸n ph¶i mÊt ®i mét l­îng gi¸ trÞ cã ng­îc l¹i ng­êi mua sÏ ®­îc lîi mét l­îng nh­ vËy. ë ®©y còng h×nh thµnh nªn gi¸ trÞ thÆng d­. Nh­ng ta thÊy gi¸ trÞ thÆng d­ ë ®©y lµ do th­¬ng nh©n mua rÎ b¸n ®¾t mµ cã, ®iÒu nµy cã thÓ gi¶i thÝch ®­îc sù lµm giµu cña mét bé phËn th­¬ng nh©n chø kh«ng gi¶i thÝch ®­îc sù lµm giµu cña c¶ mét giai cÊp t­ b¶n. V× tæng gi¸ trÞ tr­íc vµ sau trao ®æi lµ kh«ng thay ®æi. Theo C.M¸c giai cÊp c¸c nhµ t­ b¶n lµ kh«ng lµm giµu trªn l­ng cña giai cÊp m×nh. Do ®ã dï khi trao ®æi ngang gi¸ hay kh«ng ngang gi¸ th× còng kh«ng t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­. L­u th«ng hµng ho¸ kh«ng t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­. Nh­ vËy, liÖu gi¸ trÞ thÆng d­ cã ph¸t sinh ngoµi l­u th«ng ®­îc kh«ng? Thùc tÕ ng­êi s¶n xuÊt hµng ho¸ kh«ng thÓ biÕn tiÒn cña m×nh thµnh t­ b¶n nÕu kh«ng tiÕp xóc víi l­u th«ng. “VËy t­ b¶n kh«ng thÓ xuÊt hiÖn t­ l­u th«ng vµ còng kh«ng thÓ xuÊt hiÖn ë bªn ngoµi l­u th«ng nã ph¶i xuÊt hiÖn trong l­u th«ng vµ ®ång thêi kh«ng ph¶i trong l­u th«ng”. §ã lµ m©u thuÉn cña c«ng thøc chung cña t­ b¶n. Tõ ®ã ta cã kÕt luËn. + Ph¶i lÊy nh÷ng quy luËt néi t¹i cña l­u th«ng hµng ho¸ lµm c¬ së ®Ó gi¶i thÝch sù chuyÓn ho¸ cña tiÒn thµnh t­ b¶n, tøc lµ lÊy viÖc trao ®æi ngang gi¸ lµm ®iÓm xuÊt ph¸t. + Sù chuyÓn ho¸ ng­êi cã thµnh nhµ t­ b¶n ph¶i tiÕn hµnh trong ph¹m vi l­u th«ng vµ ®ång thêi l¹i kh«ng ph¶i trong l­u th«ng. a.3) Hµng ho¸ søc lao ®éng. Khi biÕn ®æi gi¸ trÞ cña tiÒn cÇn chuyÓn ho¸ thµnh t­ b¶n kh«ng thÓ x¶y ra t¹i chÝnh b¶n th©n cña sè tiÒn Êy mµ chØ cã thÓ x¶y ra tõ hµng ho¸ mua vµo (T - H). Hµng ho¸ ®ã kh«ng thÓ nµo lµ mét lo¹i hµng ho¸ th«ng th­êng mµ nã 3
  6. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. ph¶i lµ mét thø hµng ho¸ ®Æc biÖt, mµ gi¸ sö dông cña nã cã ®Æc tÝnh sinh ra gi¸ trÞ. Thø hµng ho¸ ®Æc biÖt ®ã chÝnh lµ hµng ho¸ søc lao ®éng mµ c¸c nhµ t­ b¶n t×m thÊy nã trªn thÞ tr­êng. * §iÒu kiÖn ®Ó biÕn søc lao ®éng thµnh hµng ho¸. Søc lao ®éng lµ toµn bé thÓ lùc vµ trÝ lùc trong c¬ thÓ con ng­êi, thÓ lùc lµ trÝ lùc mµ ng­êi ®ã ®em ra vËn dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra mét gi¸ trÞ sö dông. Søc lao ®éng lµ rÊt cÇn thiÕt, nã lµ ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt. Søc lao ®éng chØ biÕn thµnh hµng ho¸ trong ®iÒu kiÖn lÞch sö nhÊt ®Þnh. Mét lµ, ng­êi lao ®éng tù do vÒ th©n thÓ. Søc lao ®éng chØ xuÊt hiÖn trªn thÞ tr­êng nh­ mét hµng ho¸ nÕu nã do b¶n th©n con ng­êi cã søc lao ®éng ®­a ra b¸n. Hai lµ, ng­êi lao ®éng bÞ t­íc ®o¹t hÕt t­ liÖu s¶n xuÊt, chØ trong ®iÒu kiÖn Êy ng­êi lao ®éng míi b¸n søc lao ®éng cña m×nh. V× kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c ®Ó sinh sèng. Sù tån t¹i cña hai ®iÒu kiÖn trªn cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®Ó søc lao ®éng trë thµnh hµng ho¸ vµ khi søc lao ®éng trë thµnh hµng ho¸ nã lµ ®iÒu kiÖn lÞch sö nhÊt ®Þnh. Mét lµ, ng­êi lao ®éng tù do vÒ th©n thÓ. Søc lao ®éng chØ xuÊt hiÖn trªn thÞ tr­êng nh­ mét hµng ho¸ nÕu nã do b¶n th©n con ng­êi cã søc lao ®éng ®­a ra b¸n. Hai lµ, ng­êi lao ®éng bÞ t­íc ®o¹t hÕt t­ liÖu s¶n xuÊt, chØ trong ®iÒu kiÖn Êy ng­êi lao ®éng míi b¸n søc lao ®éng cña m×nh, v× kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c ®Ó sinh sèng. Sù tån t¹i cña hai ®iÒu kiÖn trªn cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®Ó søc lao ®éng trë thµnh hµng ho¸ vµ khi søc lao ®éng trë thµnh hµng ho¸ nã lµ ®iÒu kiÖn quyÕt ®Þnh ®Ó tiÒn biÕn thµnh t­ b¶n. * Gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸ - søc lao ®éng. Còng nh­ mäi hµng kh¸c, hµng ho¸ søc lao ®éng còng cã hai thuéc tÝnh ®ã lµ: gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ sö dông. 4
  7. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. VÒ gi¸ trÞ hµng ho¸ søc lao ®éng: còng nh­ mäi hµng ho¸ kh¸c nã ®­îc quy ®Þnh bëi thêi gian lao ®éng x· héi cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt mµ ë ®©y nã ®­îc quy ®Þnh bëi thêi gian t¸i s¶n xuÊt ra søc lao ®éng. Muèn t¸i s¶n xuÊt ra søc lao ®éng ng­êi c«ng nh©n ph¶i tiªu hao mét l­îng t­ liÖu sinh ho¹t. Nh­ vËy thêi gian t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng chÝnh b»ng thêi gian s¶n xuÊt ra t­ liÖu sinh ho¹t. Hay nãi c¸ch kh¸c gi¸ trÞ søc lao ®éng b»ng gi¸ trÞ cña nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t. Gi¸ trÞ t­ liÖu sinh ho¹t cña mét ng­êi c«ng nh©n bao gåm cã gi¸ trÞ nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t vËt chÊt vµ tinh thÇn cÇn thiÕt cho b¶n th©n ng­êi c«ng nh©n; phÝ tæn häc viÖc cña c«ng nh©n, gi¸ trÞ nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t vËt chÊt vµ tinh thÇn cÇn thiÕt cho gia ®×nh ng­êi c«ng nh©n. VÒ sö dông hµng ho¸ søc lao ®éng: Hµng ho¸ søc lao ®éng kh«ng chØ cã gi¸ trÞ mµ cßn cã gi¸ trÞ sö dông. Gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸ søc lao ®éng chØ thÓ hiÖn khi ng­êi c«ng nh©n lao ®éng. Khi lao ®éng t¹o ra gi¸ trÞ hµng ho¸ lín h¬n gi¸ trÞ cña søc lao ®éng. b. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. Trong nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ dùa vµo chÕ ®é t­ h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt môc ®Ých s¶n xuÊt ra hµng ho¸ kh«ng ph¶i lµ gi¸ trÞ sö dông mµ lµ gi¸ trÞ. Nhµ t­ b¶n lu«n muèn s¶n xuÊt ra mét gi¸ trÞ lín h¬n gi¸ trÞ cña c¸c t­ liÖu s¶n xuÊt cã gi¸ trÞ søc lao ®éng mµ nhµ t­ b¶n ®· mua, nghÜa lµ nhµ t­ b¶n muèn s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cña chñ nghÜa t­ b¶n lµ sù thèng nhÊt gi÷a qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ sö dông vµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. C.M¸c viÕt “víi t­ c¸ch lµ sù thèng nhÊt gi÷a hai qu¸ tr×nh lao ®éng vµ qu¸ tr×nh t¹o ra gi¸ trÞ th× qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸, víi t­ c¸ch lµ sù thèng nhÊt gi÷a qu¸ tr×nh lao ®éng vµ qu¸ tr×nh lµm t¨ng gi¸ trÞ th× qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµ mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa, lµ h×nh th¸i t­ b¶n chñ nghÜa cña nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸”. c. Kh¸i niÖm vÒ t­ b¶n. c.1) T­ b¶n lµ quan hÖ s¶n xuÊt. T­ b¶n chÝnh lµ c¸c c«ng cô lao ®éng, t­ liÖu s¶n xuÊt. §Þnh nghÜa nh­ vËy nh»m che dÊu thùc chÊt viÖc nhµ t­ b¶n bãc lét c«ng nh©n lµm thuª. 5
  8. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Thùc chÊt t­ liÖu s¶n xuÊt kh«ng ph¶i lµ t­ b¶n mµ nã chØ lµ mét ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt trong bÊt cø mét x· héi nµo. T­ liÖu s¶n xuÊt chØ trë thµnh t­ b¶n khi nã trë thµnh vËt së h÷u cña c¸c nhµ t­ b¶n vµ ®­îc dïng ®Ó bãc lét lao ®éng lµm thuª. Nh­ vËy t­ b¶n kh«ng ph¶i lµ vËt mµ lµ mèi quan hÖ s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh gi÷a ng­êi víi ng­êi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tõ qu¸ tr×nh t¹o ra gi¸ trÞ thÆng d­ ta cã ®Þnh nghÜa vÒ t­ b¶n. “T­ b¶n lµ gi¸ trÞ ®em l¹i gi¸ trÞ thÆng d­ b»ng c¸ch bãc lét c«ng nh©n lµm thuª”. T­ b¶n thÓ hiÖn mèi quan hÖ gi÷a giai cÊp t­ s¶n vµ giai cÊp v« s¶n. Trong ®ã giai cÊp t­ s¶n lµ ng­êi së h÷u t­ liÖu s¶n xuÊt cßn giai cÊp v« s¶n lµ lao ®éng lµm thuª bÞ giai cÊp t­ s¶n bãc lét. c.2) T­ b¶n bÊt biÕn vµ t­ b¶n kh¶ biÕn. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c¸c bé phËn kh¸c nhau cña t­ b¶n cã t¸c dông kh¸c nhau. Cã bé phËn t­ b¶n th× sö dông qua nhiÒu qu¸ tr×nh cã bé phËn t­ b¶n l¹i vµ tiªu hao toµn bé vµ chuyÓn biÕn gi¸ trÞ cña nã vµo s¶n phÈm trong mét chu kú s¶n xuÊt. Tr­íc hÕt ta xÐt bé phËn t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc t­ liÖu s¶n xuÊt. T­ liÖu s¶n xuÊt cã nhiÒu lo¹i cã lo¹i ®­îc sö dông toµn bé trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh­ng chØ hao mßn mét phÇn, do ®ã chuyÓn gi¸ trÞ cã nã vµo gi¸ trÞ s¶n phÈm mét phÇn, cã lo¹i th× chuyÓn hÕt gi¸ trÞ cña nã vµo gi¸ trÞ cña s¶n phÈm. Tõ ®ã ta cã ®Þnh nghÜa vÒ t­ b¶n bÊt biÕn: Bé phËn t­ b¶n biÕn thµnh t­ liÖu s¶n xuÊt mµ gi¸ trÞ ®­îc b¶o tån vµ chuyÓn vµo s¶n phÈm tøc lµ gi¸ trÞ kh«ng biÕn ®æi vÒ l­îng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®­îc C.M¸c gäi lµ t­ b¶n bÊt biÕn vµ ký hiÖu lµ C theo nh­ ®Þnh nghÜa trªn t­ b¶n bÊt biÕn bao gåm: M¸y mãc, nhµ x­ëng, nguyªn vËt liÖu... Bé phËn t­ b¶n dïng ®Ó mua søc lao ®éng th× l¹i kh¸c, lao ®éng cña c«ng nh©n t¹o ra l­îng gi¸ trÞ lín h¬n gi¸ trÞ søc lao ®éng viÖc lµm t¨ng l­îng gi¸ trÞ gióp cho bé phËn dïng ®Ó mua søc lao ®éng kh«ng ngõng chuyÓn ho¸ tõ mét l­îng bÊt biÕn thµnh kh¶ biÕn. Tõ ®ã ta cã kh¸i niÖm vÒ t­ b¶n kh¶ biÕn. Bé phËn t­ b¶n biÕn thµnh søc lao ®éng kh«ng t¸i hiÖn ra, nh­ng kh«ng th«ng qua lao ®éng trõu t­îng cña c«ng nh©n lµm thuª mµ t¨ng lªn tøc lµ biÕn ®æi vÒ l­îng ®­îc C.M¸c gäi lµ t­ b¶n kh¶ biÕn ký hiÖu lµ V. 6
  9. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Nh­ vËy t­ b¶n bÊt biÕn lµ ®iÒu kiÖn kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®Ó s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­ cßn t­ b¶n kh¶ biÕn cã vai trß quyÕt ®Þnh trong qu¸ tr×nh nµy. 2. TuÇn hoµn vµ chu chuyÓn t­ b¶n. a. TuÇn hoµn t­ b¶n. Ba h×nh thøc vËn ®éng cña t­ b¶n. a.1) T­ b¶n vËn ®éng qua 3 giai ®o¹n: T­ b¶n lu«n lu«n vËn ®éng, trong qu¸ tr×nh vËn ®éng cña nã t­ b¶n lín lªn kh«ng ngõng. + Giai ®o¹n thø nhÊt: T - H C«ng thøc vËn ®éng T - H biÓu thÞ viÖc chuyÓn mét mãn tiÒn thµnh mét sè hµng ho¸: §èi víi ng­êi mua lµ viÖc chuyÓn ho¸ tiÒn cña ng­êi Êy thµnh hµng ho¸, cßn ®èi víi ng­êi b¸n lµ viÖc chuyÓn hµng ho¸ cña ng­êi Êy thµnh tiÒn. Hµnh vi l­u th«ng ®ã kh«ng ph¶i lµ mét hµnh vi l­u th«ng hµng ho¸ b×nh th­êng. §©y lµ mét giai ®o¹n ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh trong vßng tuÇn hoµn ®éc lËp cña mét t­ b¶n c¸ biÖt. Dùa vµo néi dung vËt chÊt cña hµnh vi tøc lµ do tÝnh chÊt ®Æc thï cña nh÷ng hµng ho¸ do tiÒn chuyÓn thµnh. Hµng ho¸ nµy mét mÆt lµ c¸c t­ liÖu s¶n xuÊt mÆt kh¸c nã lµ søc lao ®éng. Tøc lµ nh÷ng nh©n tè vËt vµ ng­êi cña s¶n xuÊt hµng ho¸. NÕu chóng ta ký hiÖu søc lao ®éng lµ SL§ vµ t­ liÖu s¶n xuÊt TLSX th× sè hµng ho¸ H = SL§ + TLSX. SL§ §Ó gän h¬n ta viÕt H TSLS SL§ Do vËy khi xÐt vÒ néi dung T - H ta cã T - H TLSX Nh­ vËy T - H lóc nµy sÏ ph©n ra lµm hai phÇn: T - SL§ vµ T - TLSX Sè T chi lµm 2 phÇn mét phÇn dïng mua søc lao ®éng, cßn mét phÇn dïng ®Ó mua t­ liÖu s¶n xuÊt. Hai hµnh vi mua b¸n nµy nã diÔn ra trªn thÞ tr­êng kh¸c nhau. Mét lo¹ilµ thÞ tr­êng hµng ho¸ theo ®óng nghÜa lµ mét lo¹i lµ thÞ tr­êng lao ®éng. Ngoµi viÖc ph©n chia vÒ chÊt Êy cña sè hµng ho¸ do T chuyÓn thµnh th× 7
  10. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. SL§ T-H TLSX cßn biÓu hiÖn mèi quan hÖ vÒ l­îng cã tÝnh chÊt rÊt ®Æc tr­ng. Nh­ chóng ta ®· biÕt gi¸ c¶ cña søc lao ®éng tr¶ cho ng­êi së h÷u søc lao ®éng ®­îc thÓ hiÖn d­¬Ý h×nh th¸i tiÒn c«ng. ë ®©y nã bao gåm c¶ lao ®éng thÆng d­. ë ®©y nã biÓu hiÖn mét mèi quan hÖ gi÷a c¸i phÇn tiÒn bá ra mua søc lao ®éng vµ c¸c phÇn tiÒn bá ra ®Ó mua t­ liÖu s¶n xuÊt. C¸c c«ng nh©n viªn ph¶i bá phÇn søc lao ®éng ra ®Ó øng víi phÇn tiÒn mµ c¸c nhµ t­ b¶n bá ra, lao ®éng cña ng­êi c«ng nh©n ë ®©y cã mét l­îng lao ®éng thÆng d­. Trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt c«ng nghiÖp kh¸c nhau, viÖc sö dông lao ®éng phô thªm ®ßi hái ph¶i bá thªm mét gi¸ trÞ phô ®Õn møc nµo d­íi h×nh th¸i t­ liÖu s¶n xuÊt, ®iÒu ®ã lµ kh«ng quan träng. Nh­ng nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt do hµnh vi T - TLSX mua vµo ph¶i ®ñ dïng do ®ã chóng ta ph¶i ®­a ra mét tØ lÖ nhÊt ®Þnh. Nãi c¸ch kh¸c ph¶i cã ®ñ ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt ®Ó thu hót hÕt khèi l­îng lao ®éng. Ph¶i ®¸p øng ®Çy ®ñ t­ liÖu s¶n xuÊt, øng víi lùc l­îng lao ®éng ®ã khi hµnh vi T- H SL§ ®· hoµn thµnh, ng­êi mua kh«ng nh÷ng chi phèi ®­îc TLSX t­ liÖu s¶n vµ søc lao ®éng cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt ra mét vËt phÈm mµ cßn chi phèi ®­îc mét søc lao ®éng ®ang ho¹t ®éng hay mét lao ®éng lín h¬n møc cÇn thiÕt ®Ó hoµn l¹i gi¸ trÞ cña søc lao ®éng. §ång nhÊta ng­êi mua cßn cã nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn ®Ó vËt ho¸ sè lao ®éng Êy. Nh­ vËy gia trÞ øng ra ban ®Çu ®­îc biÓu hiÖn d­íi h×nh th¸i lµ tiÒn tÖ th× b©y giê tån t¹i d­íi h×nh th¸i hiÖn vËt, gi¸ trÞ hiÖn vËt ®ã lín h¬n gi¸ trÞ ®Çu, cã thÓ nã ®· ®Î ra gi¸ trÞ thÆng d­ d­íi h×nh th¸i hµng ho¸. Gi¸ trÞ cña s¶n xuÊt b»ng gi¸ trÞ cña TLSX + SL§ vµ b»ng T. T tån t¹i ë ®©y mang tÝnh chÊt lµ t­ b¶n tiÒn tÖ. SL§ V× vËy hµnh vi T - H TLSX hay d­íi c«ng thøc chung T - H lµ tæng hîp sè hµnh vi mua hµng ho¸ vèn lµ hµnh vi l­u th«ng chung cña hµng ho¸, lµ giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh tuÇn hoµn ®éc lËp cña t­ b¶n, lµ qu¸ tr×nh chuyÓn gi¸ gi¸ trÞ cña t­ b¶n tõ h×nh th¸i tiÒn tÖ chuyÓn sang h×nh th¸i hµng ho¸. Hay nãi c¸ch kh¸c lµ sù chuyÓn ho¸ cña t­ b¶n tiÒn tÖ thµnh t­ b¶n s¶n xuÊt. 8
  11. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. + Giai ®o¹n 2: §©y lµ giai ®o¹n sau khi nhµ t­ b¶n ra thÞ tr­êng lao ®éng vµ thÞ tr­êng t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó mua, TLSX vµ SL§ xong ®· trót bá h×nh thøc tiÒn tÖ cña m×nh ®Ó chuyÓn sang mét h×nh thøc kh¸c, mang tÝnh chÊt hiÖn vËta. Víi h×nh thøc nµy nã kh«ng thÓ l­u ®éng ®­îc vµ nhµ t­ b¶n còng kh«ng thÓ ®em b¸n c«ng nh©n nh­ hµng ho¸ ®­îc. MÆt kh¸c nhµ t­ b¶n chØ cã thÓ buéc c«ng nh©n lao ®éng trªn t­ liÖu s¶n xuÊt cña m×nh. Nh­ vËy kÕt thóc giai ®o¹n thø nhÊt lµ tiÒn ®Ò, ®iÒu kiÖn b¾t buéc ®Ó b­íc vµo giai ®o¹n thø hai, giai ®o¹n cña s¶n xuÊt. Sù vËn ®éng cña nã ®­îc thÓ hiÖn b»ng c«ng thøc: T-H SL§ ... SX trong c«ng thøc nµy ta thÊy cã giai ®o¹n l­u TLSX th«ng cña t­ b¶n chÊm døt nh­ng kh«ng tuÇn hoµn cña t­ b¶n cÇn tiÕp tôc v× nã ®i tõ lÜnh vùc l­u th«ng sang lÜnh vùc s¶n xuÊt. Giai ®o¹n mét chØ lµ giai ®o¹n ®Çu më ®­êng cho giai ®o¹n thø hai, tøc lµ cho sù ho¹t ®éng cña t­ b¶n s¶n xuÊt. T - SL§. Ng­êi c«ng nh©n chØ sèng b»ng c¸ch b¸n søc lao ®éng. ViÖc duy tr× søc lao ®éng ®ã, ®ßi hái ng­êi c«ng nh©n ph¶i tiªu dïng hµng ngµy. Do vËy viÖc tr¶ c«ng cho ng­êi c«ng nh©n ph¶i lu«n diÔn ra trong thêi gian ng¾n, ®Ó ng­êi c«ng nh©n duy tr× søc lao ®éng cña m×nh. Do ®ã nhµ t­ b¶n lu«n ph¶i ®èi diÖn víi ng­êi c«ng nh©n víi t­ c¸ch lµ nhµ t­ b¶n tiÒn tÖ. MÆt kh¸c ®Ó cho ®«ng ®¶o nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt trùc tiÕp, tøc lµ ng­êi c«ng nh©n lµm thuª cã thÓ hoµn thµnh hµnh vi SL§ - T - H th× c¸c t­ liÖu sinh ho¹t cÇn thiÕt ph¶i lu«n ®èi diÖn víi hä d­íi h×nh thøc cã thÓ mua ®­îc. Do ®ã nã ®ßi hái ph¶i cã mét nÒn s¶n xuÊt réng r·i ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao, vµ sù ph©n c«ng lao ®éng ph¸t triÓn. Cïng víi sù ph¸t triÓn ®ã lµ TLSX ph¶i ®­îc cung cÊp vµ ph¸t triÓn theo SL§. ViÖc s¶n xuÊt ra t­ liÖu s¶n xuÊt t¸ch rêi víi viÖc s¶n xuÊt ra hµng ho¸ dïng t­ liÖu s¶n xuÊt ©ý lµm t­ liÖu s¶n xuÊt. Nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt Êy ®­îc lµm ra tõ nhiÒu ngµnh s¶n xuÊt hoµn toµn t¸ch rêi víi ngµnh s¶n xuÊt hµng ho¸ ®ã vµ ®­îc kinh doanh mét c¸ch ®éc lËp. Trong mäi h×nh th¸i cña s¶n xuÊt x· héi th× t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng bao giê còng lµ nh©n tè cña s¶n xuÊt. V× vËy chøc n¨ng chñ yÕu cña t­ b¶n ë ®©y lµ ph¶i kÕt hîp gi÷a nh©n tè ng­êi vµ vËt ®Ó h×nh thµnh nªn gi¸ trÞ 9
  12. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. cña hµng ho¸ trong gi¸ trÞ cña hµng ho¸ ®ã ph¶i cã c¶ gi¸ trÞ lao ®éng thÆng d­ cña ng­êi c«ng nh©n. Do sù kh¸c nhau trong vai trß mµ t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng chuyÓn vµo gi¸ trÞ hµng ho¸ kh¸c nhau. Tõ ®ã chóng ta ®­a ra thµnh hai lo¹i t­ b¶n bÊt biÕn vµ t­ b¶n kh¶ biÕn. Ta thÊy t­ liÖu s¶n xuÊt dï trong giai ®o¹n nµo vÉn lµ tµi s¶n cña nhµ t­ b¶n cßn hµng ho¸ søc lao ®éng chØ trong tay nhµ t­ b¶n khi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vËy. Søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt chØ trë thµnh t­ b¶n trong nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh cña lÞch sö. Trong khi lµm chøc n¨ng cña m×nh t­ b¶n s¶n xuÊt sö dông c¸c thµnh phÇn b¶n th©n nã ®Ó biÕn c¸c thµnh phÇn Êy thµnh mét khèi l­îng s¶n phÈm cã gi¸ trÞ lín h¬n. V× lao ®éng cña c«ng nh©n chØ t¸c ®éng nh­ mét khhÝ quan cña t­ b¶n, nªn thµnh phÇn t¨ng lªn cña s¶n phÈm lµ do lao ®éng thÆng d­ lµm ra. Nhµ t­ b¶n ®· thu ®­îc mét l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ mµ kh«ng ph¶i tr¶ b»ng vËt ngang gi¸. §ã lµ môc ®Ých cña nhµ t­ b¶n khi thùc hiÖn chøc n¨ng lµ t­ b¶n s¶n xuÊt, c«ng thøc chung lµ: SL§ H ...SX...H’ TLSX (+) Giai ®o¹n 3. H’...T’ Hµng ho¸ H’ ë cuèi mçi giai ®o¹n 2 b©y giê chuyÓn sang giai ®o¹n 3 víi mét h×nh th¸i míi ®ã lµ t­ b¶n - hµng ho¸. Hµng ho¸ nµy ®· t¨ng thªm mét l­îng gi¸ trÞ do chÝnh qu¸ tr×nh s¶n xuÊt t¹o ra. D­íi h×nh th¸i hµng ho¸ cña m×nh t­ b¶n nhÊt ®Þnh ph¶i hoµn thµnh chøc n¨ng hµng ho¸. TÊt c¶ c¸c vËt phÈm cÊu thµnh t­ b¶n ®ã ngay tõ ®Çu ®Òu ®­îc s¶n xuÊt cho thÞ tr­êng, cÇn ph¶i ®em b¸n chuyÓn ho¸ thµnh tiÒn. Do ®ã ph¶i th«ng qua vËn ®éng H - T. Nh­ng ®©y chØ lµ c«ng thøc vËn ®éng cña mét gi¸ trÞ kh«ng thay ®æi, sù chuyÓn ho¸ gi¶n ®¬n. ë ®©y víi t­ c¸ch ®Æc thï lµ mét giai ®o¹n cña qu¸ tr×nh tuÇn hoµn , hµnh vi l­u th«ng Êy l¹i thùc hiÖn mét gi¸ trÞ t­ b¶n hµng ho¸ céng thªm víi mét l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ còng n»m trong hµng ho¸ Êy, do ®ã hµnh vi ®ã ph¶i lµ H’ - T’, sù chuyÓn ho¸ cña t­ b¶n hµng ho¸ tõ h×nh th¸i hµng ho¸ sang h×nh th¸i tiÒn tÖ. H’ ®­îc s¶n xuÊt ra víi chøc n¨ng cña mét s¶n phÈm hµng ho¸, nã ®­îc chuyÓn ho¸ thµnh tiÒn qua qu¸ tr×nh l­u th«ng H - T. Khi t­ b¶n hµng ho¸ vÉn 10
  13. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. n»m bÊt ®éng trªn thÞ tr­êng th× qu¸ tr×nh s¶n xuÊt bÞ thu hÑp. Tèc ®é l­u th«ng hµng ho¸ trªn thÞ tr­êng ¶nh h­ëng ®Õn quy m« s¶n xuÊt, tèc ®é nhanh th× quy m« s¶n xuÊt lµ më réng, tèc ®é chËm quy m« s¶n xuÊt lµ thu hÑp vµ còng tuú tèc ®é b¸n mµ t­ b¶n hµng ho¸ trót bá h×nh th¸i cña m×nh ®Ó thµnh t­ b¶n tiÒn tÖ. Ta thÊy toµn bé khèi l­îng hµng ho¸ H’ mang mét gi¸ trÞ míi, ®ã lµ t¨ng thªm mét l­îng gi¸ trÞ, ph¶i th«ng qua qu¸ tr×nh l­u th«ng ®Ó thu vÒ gi¸ trÞ míi H’ - T’ lín h¬n gi¸ trÞ ®Çu T’ TT. ViÖc b¸n H’ th× lµ trùc tiÕp trong H’ - T’, nh­ng viÖc mua l¹i ph¶i thùc hiÖn ë phÝa kia lµ T - H. Hµng ho¸ nµy ®­îc chØ ®Ó dïng cho tiªu dïng, ®ã lµ tiªu dïng c¸ nh©n hay lµ tiªu dïng cho s¶n xuÊt, tuú thuéc vµo tÝnh chÊt cña vËt phÈm mua vÒ. Nh­ng sù tiªu dïng ®ã kh«ng ®i vµo tuÇn hoµn cña t­ b¶n c¸ biÖt mµ H’ lµ s¶n phÈm, s¶n phÈm ®ã bÞ ®Èy ra khái tuÇn hoµn víi t­ c¸ch lµ hµng ho¸ cÇn ph¶i b¸n ®i. H’ dï ë môc ®Ých nµo nã còng n»m trong qu¸ tr×nh H’ - T’, ®Ó lÊy vÒ l­îng tiÒn T’ trong ®ã T’ >T ban ®Çu. a.2) TuÇn hoµn cña t­ b¶n. T­ b¶n vËn ®éng qua 3 giai ®o¹n, qua mçi giai ®o¹n t­ b¶n tån t¹i d­íi mét h×nh thøc vµ lµm trªn mét chøc n¨ng nhÊt ®Þnh. ë giai ®o¹n I t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc t­ b¶n tiÒn tÖ mµ chøc n¨ng cña nã lµ mua hµng ho¸. Cô thÓ h¬n chÝnh lµ mua t­ liÖu s¶n xuÊt vµ søc lao ®éng. ë giai ®o¹n hai, t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc t­ b¶n s¶n xuÊt mµ chøc n¨ng cña nã lµ s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. Cô thÓ h¬n ë giai ®o¹n nµy nhµ t­ b¶n sö dông søc lao ®éng t¸c ®éng lªn t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó t¹o nªn s¶n phÈm. Lao ®éng cña c«ng nh©n lµm thuª sÏ t¹o ra mét l­îng s¶n phÈm mµ nhµ t­ b¶n kh«ng ph¶i tr¶ b»ng vËt ngang gi¸ ®ã lµ s¶n phÇm thÆng d­. ë giai ®o¹n III t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc t­ b¶n hµng ho¸ chøc n¨ng cña nã lµ thùc hiÖn gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ thÆng d­. ë giai ®o¹n nµy nhµ t­ b¶n ®em hµng ho¸ ra thÞ tr­êng b¸n, trong hµng ho¸ c«ng nh©n lµm thªm. Nhµ t­ b¶n ®em vÒ gi¸ trÞ b¸n ®­îc lín h¬n l­îng gi¸ trÞ bá ra ban ®Çu. Tõ qu¸ tr×nh vËn ®éng cña nhµ t­ b¶n ta rót ra ®Þnh nghÜa vÒ sù tuÇn hoµn cña t­ b¶n. 11
  14. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. TuÇn hoµn cña t­ b¶n lµ sù chuyÓn biÕn liªn tiÕp cña t­ b¶n qua ba giai ®o¹n, tr¶i qua ba h×nh th¸i, thùc hiÖn ba chøc n¨ng h­ëng øng ®Ó trë vÒ h×nh thøc ban ®Çu víi l­îng gi¸ trÞ lín h¬n. VËy qu¸ tr×nh tuÇn hoµn cña t­ b¶n lµ sù thèng nhÊt gi÷a l­u th«ng vµ s¶n xuÊt, nã bao hµm c¶ hai. Trong nh÷ng kh©u, nh÷ng giai ®o¹n nhÊt ®Þnh nã thùc hiÖn mét chøc n¨ng nhÊt ®Þnh. Giai ®o¹n I vµ giai ®o¹n III sù vËn ®éng cña tuÇn hoµn diÔn ra trong l­u th«ng. ë hai giai ®o¹n nµy nã thùc hiÖn chøc n¨ng mua c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµ b¸n hµng ho¸ cã chøa ®ùng c¶ gi¸ trÞ thÆng d­. Giai ®o¹n II diÔn ra trong s¶n xuÊt, thùc hiÖn chøc n¨ng s¶n xuÊt gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ thÆng d­. Giai ®o¹n II mang tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh vµ chØ trong giai ®o¹n nµy míi s¸ng t¹o ra gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ thÆng d­. Nh­ng còng kh«ng v× vËy mµ ta phñ nhËn vai trß cña l­u th«ng v× nÕu kh«ng cã l­u th«ng viÖc s¶n xuÊt hµng ho¸ sÏ bÞ ®×nh trÖ, chóng ta kh«ng thÓ nµo t¸i s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa do ®ã t­ b¶n còng kh«ng tån t¹i ®­îc. T­ b¶n chØ cã thÓ tuÇn hoµn mét c¸ch b×nh th­êng trong ®iÒu kiÖn c¸c giai ®o¹n ph¶i kÕ tiÕp nhau liªn tôc, kh«ng ngõng. NÕu mµ gi¸n ®o¹n ë ®©u th× sÏ ¶nh h­ëng ®Õn toµn bé qu¸ tr×nh tuÇn hoµn cña t­ b¶n. MÆt kh¸c t­ b¶n còng chØ tuÇn hoµn mét c¸ch b×nh th­êng nÕu tÊt c¶ t­ b¶n cña c¸c nhµ t­ b¶n ph¶i tån t¹i ë ba h×nh thøc: t­ b¶n tiÒn tÖ, t­ b¶n s¶n xuÊt vµ t­ b¶n hµng ho¸, vµ mét bé phËn thø ba lµ t­ b¶n hµng ho¸ ph¶i biÕn thµnh t­ b¶n tiÓn tÖ. Kh«ng chØ tõng t­ b¶n c¸ biÖt míi thÕ mµ ®iÒu nµy ®ßi hái tÊt c¶ c¸c t­ b¶n trong x· héi còng ph¶i thÕ. C¸c t­ b¶n kh«ng ngõng vËn ®éng, kh«ng ngõng trót bá h×nh thøc nµy ®Ó mang h×nh thøc kh¸c, th«ng qua qu¸ tr×nh vËn ®éng nµy t­ b¶n lín lªn. Chóng ta kh«ng thÓ quan niÖm t­ b¶n nh­ mét vËt tÜnh. b. Chu chuyÓn t­ b¶n. b.1) Chu chuyÓn t­ b¶n. Thêi gian chu chuyÓn cña t­ b¶n. + Chu chuyÓn cña t­ b¶n. Sù tuÇn hoµn cña t­ b¶n, nÕu xÐt nã lµ mét qu¸ tr×nh ®Þnh kú ®æi míi vµ lÆp ®i lÆp l¹i, chø kh«ng ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh c« lËp riªng lÎ th× gäi lµ chu chuyÓn cña t­ b¶n. 12
  15. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Khi chóng ta nghiªn cøu sù tuÇn hoµn cña t­ b¶n, tøc lµ chóng ta ®ang nghiªn cøu vÒ ba h×nh th¸i biÓu hiÖn cña t­ b¶n qua ba giai ®o¹n kh¸c nhau th× khi nghiªn cøu vÒ chu chuyÓn cña t­ b¶n chóng ta nghiªn cøu vÒ tèc ®é vËn ®éng cña t­ b¶n nhanh hay chËm vµ nghiªn cøu ¶nh h­ëng cña tèc ®é ®èi víi viÖc s¶n xuÊt vµ thùc hiÖn gi¸ trÞ thÆng d­. + Thêi gian chu chuyÓn cña t­ b¶n. Thêi gian chu chuyÓn cña t­ b¶n lµ kho¶ng thêi gian kÓ tõ khi t­ b¶n øng ra d­íi mét h×nh thøc nhÊt ®Þnh (tiÒn tÖ, s¶n xuÊt, hµng ho¸) cho ®Õn khi nã trë vÒ tay nhµ t­ b¶n do cïng d­íi h×nh thøc nh­ thÕ nh­ng cã thªm gi¸ trÞ thÆng d­. Thêi gian chu chuyÓn cña t­ b¶n lµ th­íc ®o thêi h¹n ®æi míi, thêi h¹n lÆp l¹i qu¸ tr×nh t¨ng thªm gi¸ trÞ cña t­ b¶n. Nh­ vËy thêi gian chu chuyÓn cña t­ b¶n nhÊt ®Þnh b»ng thêi gian l­u th«ng vµ thêi gian s¶n xuÊt cña nã céng l¹i. §ã lµ thêi gian kÓ tõ khi gi¸ trÞ t­ b¶n ®­îc øng ra d­íi mét h×nh th¸i nhÊt ®Þnh, cho nªn khi gi¸ trÞ t­ b¶n ®ang vËn ®éng quay vÒ còng d­íi h×nh th¸i Êy. Môc ®Ých quyÕt ®Þnh cña nÒn s¶n xuÊt t­ b¶n chñ nghÜa lµ lµm t¨ng gi¸ trÞ t­ b¶n øng tr­íc. Kh«ng kÓ lµ gi¸ trÞ nµy ®­îc øng ra d­íi h×nh th¸i ®éc lËp cña nã, tøc lµ h×nh th¸i tiÒn tÖ hay ®­îc øng ra d­íi h×nh th¸i hµng ho¸. Trong c¶ hai tr­êng hîp tuÇn hoµn cña nã, gi¸ trÞ - t­ b¶n ®Òu tr¶i qua nh÷ng h×nh th¸i kh¸c nhau. Do ®ã dï cho ®øng d­íi h×nh thøc T...T’ hay h×nh thøc SX...SX th× c¶ hai ®Òu nãi lªn r»ng: 1. Gi¸ trÞ t­ b¶n øng tr­íc ®· lµm chøc n¨ng gi¸ trÞ t­ b¶n, vµ ®· tù t¨ng thªm; 2. Khi kÕt thóc tuÇn hoµn cña nã gi¸ trÞ øng tr­íc l¹i quay vÒ víi h×nh th¸i ban ®Çu mµ nã mang khi më ®Çu tuÇn hoµn. ViÖc gi¸ trÞ øng tr­íc T t¨ng thªm mét l­îng, ®ång thêi víi viÖc t­ b¶n quay l¹i h×nh th¸i ban ®Çu biÓu lé râ trong h×nh th¸i T...T’. Nh­ng ®iÒu dods còng ®­îc diÔn ra trong h×nh th¸i hai, h×nh th¸i nµy mang tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh cho h×nh th¸i 1. Nã lµ yÕu tè ®Ó t¨ng gi¸ trÞ b»ng c¸ch sö dông lao ®éng thÆng d­ cña c«ng nh©n t¹o ra gi¸ trÞ t¨ng thªm. Ba h×nh th¸i: I>T... T’; II>SX...SX; III>H’...H’ kh¸c nhau nh­ sau. Trong h×nh th¸i II (SX...SX) lµ sù lÆp l¹i cña qu¸ tr×nh cô thÓ lµ qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt, biÓu hiÖn thµnh mét sù lÆp l¹i hiÖn thùc, cßn trong h×nh th¸i I th× sù lÆp l¹i chØ mang tÝnh kh¶ n¨ng c¶ hai ®Òu kh¸c víi h×nh th¸i III ë chç gi¸ trÞ t­ 13
  16. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. b¶n øng tr­íc kh«ng kÓ øng ra d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ hay d­íi h×nh th¸i c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vËt chÊt - lµ ®iÓm xuÊt ph¸t, do ®ã lµ ®iÓm quay vÒ. H×nh th¸i I, II gi¸ trÞ t­ b¶n mang t­ c¸ch lµ t­ b¶n øng tr­íc, h×nh th¸i III, gi¸ trÞ më ®Çu qu¸ tr×nh kh«ng ph¶i víi t­ c¸ch lµ gi¸ trÞ øng tr­íc mµ víi t­ c¸ch lµ gi¸ trÞ t¨ng thªm. Lµ tÊt c¶ nh÷ng cña c¶i n»m d­íi h×nh th¸i hµng ho¸, mµ gi¸ trÞ t­ b¶n øng tr­íc chi lµ mét bé phËn th«i. Nh÷ng h×nh th¸i nµy kh«ng thÝch hîp cho viÖc nghiªn cøu sù chu chuyÓn cña mét t­ b¶n bao giê còng b¾t ®Çu b»ng viÖc t­ b¶n øng tr­íc vµ bao giê còng ®ßi hái gi¸ trÞ t­ b¶n ®ang l­u th«ng ph¶i quay trë vÒ h×nh th¸i mµ nã ®· øng ra. NÕu xem xÐt ¶nh h­ëng cña chu chuyÓn ®Õn gi¸ trÞ thÆng d­ trong tuÇn hoµn I vµ II th× nªn xem xÐt trong tuÇn hoµn I, nÕu nãi ®Õn ¶nh h­ëng cña sù chu chuyÓn ®èi víi viÖc t¹o ra s¶n phÈm th× cÇn xem xÐt tuÇn hoµn II. Sau khi toµn bé gi¸ trÞ t­ b¶n mµ mét nhµ t­ b¶n c¸ biÖt bá vµo mét ngµnh s¶n xuÊt nµo ®ã, hoµn thµnh tuÇn hoµn trong sù vËn ®éng cña nã, th× nã l¹i trë vÒ h×nh th¸i ban ®Çu cña nã vµ l¹i cã thÓ diÔn l¹i cïng mét qu¸ tr×nh nh­ thÕ. Muèn cho gi¸ trÞ ®­îc b¶o tån m·i m·i vµ tiÕp tôc t¨ng thªm gi¸ trÞ víi t­ c¸ch lµ gi¸ trÞ t­ b¶n th× nã ph¶i lÆp l¹i tuÇn hoµn Êy. TuÇn hoµn cña t­ b¶n khi ®­îc coi lµ mét qu¸ tr×nh ®Þnh kú chø kh«ng ph¶i lµ mét hµnh vi c¸ biÖt th× gäi lµ vßng chu chuyÓn cña t­ b¶n. Thêi gian chu chuyÓn Êy ®­îc quyÕt ®Þnh bëi tæng sè thêi gian s¶n xuÊt vµ thêi gian l­u th«ng céng l¹i. Tæng sè thêi gian Êy lµ thêi gian chu chuyÓn cña t­ b¶n. Thêi gian chu chuyÓn cña t­ b¶n bao qu¸t kho¶ng thêi gian tõ mét ®Þnh kú tuÇn hoµn cña tæng gi¸ trÞ t­ b¶n ®Õn ®Þnh kú tuÇn hoµn tiÕp theo. NÕu kh«ng nãi ®Õn sù ngÉu nhiªn riªng rÏ cã thÓ ®Èy m¹nh hay rót ng¾n thêi gian chu chuyÓn ®èi v¬Ý mét t­ b¶n c¸ biÖt th× thêi gian chu chuyÓn Êy nãi chung sÏ kh¸c nhau tuú theo nh÷ng sù kh¸c nhau cña c¸c lÜnh vùc ®Çu t­ c¸ biÖt cña t­ b¶n. b.2) T­ b¶n cè ®Þnh, t­ b¶n l­u ®éng. Khi nghiªn cøu tèc ®é chu chuyÓn cña t­ b¶n chóng ta xem c¸c bé phËn t­ b¶n chu chuyÓn nh­ nhau. Nh­ng trong thùc tÕ, gi¸ trÞ c¸c bé phËn t­ s¶n s¶n xuÊt chuyÓn vµo s¶n phÈm theo ph­¬ng thøc kh¸c nhau. 14
  17. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Nh­ chóng ta ®· biÕt mét bé phËn cña t­ b¶n bÊt biÕn nÕu ®em ®èi chiÕu nã víi nh÷ng s¶n phÈm mµ nã gãp phÇn ®Ó chÕ t¹o, th× râ rµng lµ gi÷ nguyªn h×nh th¸i sö dông nhÊt ®Þnh cña nã nh­ lóc míi b­íc vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Bé phËn t­ b¶n bÊt biÕn ®ã chuyÓn vµo gi¸ trÞ cho s¶n phÈm theo møc ®é mµ b¶n th©n nã hao phÝ mÊt gi¸ tù trao ®æi, song song víi gÝa trÞ sö dông cña nã. §Æc tr­ng cña bé phËn t­ b¶n bÊt biÕn ®ã lµ: Mét bé phËn cña t­ b¶n ®· ®­îc øng ra d­íi h×nh th¸i t­ b¶n bÊt biÕn, nghÜa lµ d­íi h×nh th¸i nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó tõ ®ã, ho¹t ®éng lµm mét yÕu tè cña qu¸ tr×nh lao ®éng, trong suèt thêi gian nã gi÷ ®­îc h×n th¸i sö dông ®Æc thï cña nã nh­ khi míi gia nhËp qu¸ tr×nh lao ®éng Êy. C¸c t­ liÖu s¶n xuÊt khi ®· vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× kh«ng bao giê ra khái qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Mét bé phËn cña gi¸ trÞ t­ b¶n øng ra ®­îc cè ®Þnh d­íi h×nh th¸i Êy, h×nh th¸i Êy lµ do chøc n¨ng cña t­ liÖu lao ®éng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Do ho¹t ®éng khi lao ®éng mét bé phËn ®i vµo vËt phÈm mét bé phËn nã bÞ hao mßn cßn mét bé phËn vÉn cè ®Þnh trong t­ liÖu lao ®éng. T­ liÖu lao ®éng cµng bªn l©u, cµng Ýt hao mßn th× gi¸ trÞ t­ b¶n bÊt biÕn sÏ ®­îc cè ®Þnh d­íi h×nh th¸i sö dông Êy trong mét thêi gian cµng l©u. Nh­ng bÊt luËn thÕ nµo th× sè l­îng nh­îng ®i tØ lÖ nghÞch víi thêi gian ho¹t ®éng cña nã. Bé phËn t­ b¶n cè ®Þnh trong t­ liÖu s¶n xuÊt còng l­u th«ng, nã l­u th«ng kh«ng ph¶i d­íi h×nh th¸i sö dông mµ nã l­u th«ng d­íi h×nh th¸i gia trÞ. Gi¸ trÞ cña nã l­u th«ng dÇn dÇn theo nhÞp ®é ®Ó chuyÓn vµo s¶n phÈm. Trong suèt qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gi¸ trÞ cña nã n»m trong nã mét c¸ch cè ®Þnh, ®éc lËp víi hµng ho¸ mµ nã gãp phÇn s¶n xuÊt ra. §©y lµ ®Æc ®iÓm khiÕn t­ b¶n bÊt biÕn mang h×nh th¸i t­ b¶n cè ®Þnh. Tõ ®ã ta cã ®Þnh nghÜa vÒ t­ b¶n cè ®Þnh. T­ b¶n cè didnhj lµ bé phËn t­ b¶n s¶n xuÊt mµ b¶n th©n nã tham gia hoµn toµn vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh­ng gi¸ trÞ cña nã l¹i kh«ng chuyÓn hÕt mét lÇn mµ chuyÓn dÇn tõng phÇn vµo s¶n phÈm. T­ b¶n cè ®Þnh cã h×nh th¸i l­u th«ng ®Æc biÖt th× còng cã mét c¸ch chu chuyÓn ®Æc biÖt phÇn gi¸ trÞ bÞ mÊt do hao mßn tù nhiªn th× giê l­u th«ng chuyÓn nã thµnh tiÒn, mét phÇn n÷a lµ gi¸ trÞ cña t­ liÖu lao ®éng. Nh­ vËy t­ 15
  18. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. b¶n cè ®Þnh tån t¹i hai h×nh th¸i gi¸ trÞ. Mét bé phËn g¾n liÒn víi h×nh th¸i sö dông, mét bé phËn chuyÓn thµnh tiÒn. Ta thÊy mét bé phËn cña gi¸ trÞ t­ b¶n, øng ra d­íi h×nh th¸i t­ liÖu s¶n xuÊt, nã cã mang b¶n chÊt lµ t­ b¶n cè ®Þnh hay kh«ng cßn phô thuéc vµo p­h¬ng thøc l­u th«ng. Chóng ta biÕt mét s¶n phÈm khi b­íc ra khái víi h×nh th¸i hµng ho¸ mµ l¹i quay trë vÒ víi s¶n xuÊt mang tÝnh h×nh th¸i t­ liÖu s¶n xuÊt, chÝnh v× ho¹t ®éng nµy nªn chóng ta trë thµnh t­ b¶n cè ®Þnh. Nh­ng khi chóng míi chØ b­íc ra khái mét qu¸ tr×nh th× nã kh«ng ph¶i lµ t­ b¶n cè ®Þnh. MÆt kh¸c, t­ liÖu s¶n xuÊt khi nhµ t­ b¶n ®­a vµo s¶n xuÊt th× nã chuyÓn hÕt gi¸ trÞ cña nã vµo gi¸ trÞ cu¶ s¶n phÈm. Do ®ã ta thÊy t­ liÖu s¶n xuÊt kh«ng ph¶i kÓ t­ b¶n cè ®Þnh. B©y giê ta nãi ®Õn yÕu tè kh¶ biÕn cña t­ b¶n s¶n xuÊt, tøc lµ t­ b¶n chi ra ®Ó mua søc lao ®éng. Søc lao ®éng ®­îc mua trong thêi gian nhÊt ®Þnh. Khi nhµ t­ b¶n ®· mua søc lao ®éng vµ ®­a nã vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× søc lao ®éng trë thµnh mét yÕu tè cña t­ b¶n. Khi ®­a søc lao ®éng vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh søc lao ®éng kh«ng nh÷ng lµm ra mét l­îng gi¸ trÞ b»ng víi l­îng gi¸ trÞ cña vËt ngang gi¸ mµ nhµ t­ b¶n tr¶ c«ng cho ng­êi c«ng nh©n ®ã th× søc lao ®éng cßn lµm ra mét l­îng gi¸ trÞ t¨ng thªm kh«ng ®­îc tr¶ c«ng b»ng vËt giang gi¸. L­îng gi¸ trÞ th¨m thªm ®ã gäi lµ gi¸ trÞ thÆng d­. Søc lao ®éng khi ®· ®­îc mua vµ ho¹t ®éng. Gi¸ trÞ cña nã kh«ng ngõng chuyÓn vµo gi¸ trÞ cña s¶n phÈm. Theo mét thêi gian nhÊt ®Þnh, søc lao ®éng l¹i ®­îc mua tiÕp, nã ®­îc mua liªn tôc vµ kh«ng ngõng. C¸i ngang gi¸ víi gi¸ trÞ cña søc lao ®éng mµ nã chuyÓn vµo s¶n phÈm trong khi ho¹t ®éng ®Ó chuyÓn ho¸ thµnh tiÒn trong qu¸ tr×nh l­u th«ng cña s¶n phÈm. C¸i gi¸ trÞ ®ã nhÊta thiÕt ph¶i kh«ng ngõng ®­îc chuyÓn ho¸ tõ tiÒn thµnh søc lao ®éng, ph¶i kh«ng ngõng ®i qua toµn bé vßng tuÇn hoµn cña c¸c h×nh th¸i cña nã, nãi mét c¸ch kh¸c ph¶i kh«ng ngõng lu©n chuyÓn th× vßng tuÇn hoµn cña s¶n xuÊt míi cã thÓ tiÕp tôc kh«ng bÞ gi¸n ®o¹n. Nh­ vËy, bé phËn gi¸ trÞ cña t­ b¶n s¶n xuÊt bá ra ®Ó mua søc lao ®éng ®­îc chuyÓn toµn bé vµo s¶n phÈm vµ cïng víi s¶n phÈm th«ng qua hai biÕn ho¸ h×nh th¸i thuéc lÜnh vùc l­u th«ng, do sù ®æi míi kh«ng ngõng, nªn bé phËn ®ã lu«n lu«n g¾n vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. MÆc dï vÒ mÆt h×nh thµnh gi¸ 16
  19. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. trÞ, gi÷a søc lao ®éng vµ nh÷ng yÕu tè bÊt biÕn kh«ng lµ ph¶i lµ t­ b¶n cè ®Þnh, cã sù kh¸c nhau thÕ nµo ch¨ng n÷a th× ph­¬ng thøc chu chuyÓn l¹i gièng nhau vµ ®èi lËp víi t­ b¶n cè ®Þnh. Nh÷ng yÕu tè cña t­ b¶n s¶n xuÊt ®èi lËp víi t­ b¶n cè ®Þnh do c¸c tÝnh chÊt chung ®ã cña ph­¬ng thøc chu chuyÓn cña chóng v× chóng lµ t­ b¶n lu©n chuyÓn hay t­ b¶n l­u ®éng. Tõ ®ã ta cã ®Þnh nghÜa vÒ t­ b¶n cè l­u ®éng. T­ b¶n l­u ®éng lµ mét bé phËn t­ b¶n s¶n xuÊt mµ gi¸ trÞ cña nã sau mét thêi kú s¶n xuÊt cã thÓ hoµn l¹i hoµn toµn cho nhµ t­ b¶n d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ sau khi hµng ho¸ ®· b¸n xong. Gi¸ trÞ cña søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt chØ bá ra trong thêi gian cÇn thiÕt ®Ó chÕ t¹o ra s¶n phÈm. C¨n cø vµo quy m« s¶n xuÊt do khèi l­îng t­ b¶n cè ®Þnh quyÕt ®Þnh. Gi¸ trÞ nµy nhËp toµn bé vµo s¶n phÈm, do viÖc b¸n s¶n phÈm toµn bé gi¸ trÞ ®ã tõ trong l­u th«ng quay trë vÒ vµ l¹i cã thÓ øng ra lÇn n÷a. Søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt ph¶i kh«ng ngõng thay thÕ vµ ®æi míi b»ng c¸ch mua l¹i vµ chuyÓn chóng tõ h×nh th¸i tiÒn tÖ thµnh yÕu tè s¶n xuÊt. Søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt kh«ng ngõng tr¶i qua toµn bé vßng tuÇn hoµn cña c¸c biÕn ho¸ h×nh th¸i; chóng kh«ng ngõng chuyÓn hµng ho¸ trë l¹i c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµ l¹i chuyÓn ho¸ trë l¹i cïng thø hµng ho¸ ®ã. Khi chia t­ b¶n ra thµnh t­ b¶n cè ®Þnh vµ t­ b¶n l­u ®éng còng lµ mét bé phËn chia khoa häc, hîp lý. Sù ph©n chia nµy rÊt cÇn thiÕt cho qu¶n lý kinh tÕ, tuy nhiªn chóng ta kh«ng nªn nhÇm lÉn víi sù ph©n chia thµnh t­ b¶n bÊt biÕn vµ t­ b¶n kh¶ biÕn lµ dùa trªn t¸c dông kh¸c nhau cña c¸c bé phËn kh¸c nhau cña c¸c bé phËn t­ b¶n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. T­ b¶n cè ®Þnh chu chuyÓn chËm h¬n t­ b¶n l­u ®éng. Khi t­ b¶n cè ®Þnh chu chuyÓn ®­îc mét vßng th× t­ b¶n l­u ®éng chu chuyÓn ®­îc nhiÒu vßng. Ngay trong t­ b¶n cè ®Þnh thêi gian chu chuyÓn cña c¸c yÕu tè lµ kh«ng gièng nhau. Chóng ta ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò hao mßn ë trªn. Cã hai h×nh thøc ph©n chia hao mßn cña t­ b¶n cè ®Þnh: hao mßn h÷u h×nh vµ hao mßn v« h×nh. Hao mßn h÷u h×nh lµ hao mßn do sù sö dông vµ do t¸c ®éng cña thiªn nhiªn lµm cho nh÷ng bé phËn cu¶ t­ b¶n cè ®Þnh dÇn hao ®i ®Õn chç háng, kh«ng sö dông ®­îc n÷a. 17
  20. Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Hao mßn v« h×nh lµ nãi vÒ nh÷ng tr­êng hîp m¸y mãc tuy cßn tèt nh­ng bÞ mÊt gi¸ v× cã nh÷ng m¸y mãc míi tèt h¬n, tèi t©n h¬n xuÊt hiÖn. §Ó kh«i phôc l¹i t­ b¶n cè ®Þnh ®· hao mßn nhµ t­ b¶n ph¶i lËp quü khÊu hao. Sau tõng thêi kú b¸n hµng hä ®Òu trÝch ra mét sè tiÒn ngang víi møc ®é hao mßn cña t­ b¶n cè ®Þnh ®Ó bæ vµo quü khÊu hao ®­îc dïng vµo viÖc söa ch÷a c¬ b¶n mét phÇn kh¸c ®­îc ®em vµo göi ng©n hµng, chê ®Õn thêi kú mua m¸y mãc hoÆc x©y dùng nhµ x­ëng míi. b.3) Chu chuyÓn chóng vµ chu chuyÓn thùc tÕ cña t­ b¶n øng tr­íc. Sau khi nghiªn cøu t­ b¶n cè ®Þnh vµ t­ b¶n l­u ®éng C.M¸c ph©n chu chuyÓn cña t­ b¶n øng tr­íc thµnh chu chuyÓn chung (chu chuyÓn trung b×nh) vµ chu chuyÓn thùc tÕ. Chu chuyÓn chung cña t­ b¶n øng tr­íc lµ con sè chu chuyÓn trung b×nh cña nh÷ng thµnh phÇn kh¸c nhau cña t­ b¶n. Chu chuyÓn thùc tÕ lµ thêi gian ®Ó tÊt c¶ c¸c bé phËn cña t­ b¶n øng tr­íc ®­îc kh«i phôc toµn bé vÒ mÆt gi¸ trÞ, còng nh­ vÒ mÆt hiÖn vËt. Chu chuyÓn thùc tÕ do thêi gian tån t¹i cña t­ b¶n cè ®Þnh ®Çu t­ quy ®Þnh. Chu chuyÓn thùc tÕ kh«ng ¨n khíp víi chu chuyÓn chung cña nã. Chu chuyÓn thùc tÕ th­êng rót ng¾n l¹i h¬n so víi chu chuyÓn chung do ¶nh h­ëng cña hao mßn v« h×nh. Sau khi nghiªn cøu chu chuyÓn chung vµ chu chuyÓn thùc tÕ cña t­ b¶n øng tr­íc ta ®· hiÓu chu chuyÓn mét c¸ch cô thÓ h¬n vµ cã thÓ ph©n biÖt ®­îc râ h¬n sù kh¸c nhau gi÷a tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn cña t­ b¶n. b.4) Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ hµng n¨m. Nh÷ng ph­¬ng ph¸p t¨ng tèc ®é chu chuyÓn cña t­ b¶n. + Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­. Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ lµ tû sè tÝnh theo phÇn tr¨m gi÷a gi¸ trÞ thÆng d­ vµ t­ b¶n kh¶ biÕn cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­ ®ã, tøc lµ tØ sè theo ®ã t­ b¶n kh¶ biÕn t¨ng thªm gi¸ trÞ C.M¸c ®· dïng ký hiÖu m’ ®Ó chØ tØ suÊt gi¸ trÞ thÆng d­. C«ng thøc tÝnh tØ suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ lµ. 18

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản