intTypePromotion=1
ADSENSE

Đề tài “Thiết kế và chế tạo mạch điều khiển tốc độ DC’’

Chia sẻ: Pham Thuy | Ngày: | Loại File: DOCX | Số trang:32

142
lượt xem
62
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế đất nước, ngày càng có nhiều thiết bị bán dẫn công suất hiện đại được sử dụng rộng rãi trong tất cả các lĩnh vực sản xuất, phục vụ đời sống con người. Đặc biệt trong lĩnh vực điều chỉnh tự động sử dụng van bán dẫn. Trong các lĩnh vực điều chỉnh tự động nói chung cũng như trong lĩnh vực giao thông nói riêng việc đòi hỏi cần có các bộ điều chỉnh nhằm tiết kiệm năng lượng ngày càng được đòi hỏi và thay thế ....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đề tài “Thiết kế và chế tạo mạch điều khiển tốc độ DC’’

  1. LỜI NÓI ĐẦU Trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh tế đất nước, ngày càng có nhiều thiết bị bán dẫn công suất hiện đại được sử dụng rộng rãi trong tất cả các lĩnh vực sản xuất, phục vụ đời sống con người. Đặc biệt trong lĩnh vực điều chỉnh tự động sử dụng van bán dẫn. Trong các lĩnh vực điều chỉnh tự động nói chung cũng như trong lĩnh vực giao thông nói riêng việc đòi hỏi cần có các bộ điều ch ỉnh nh ằm ti ết kiệm năng lượng ngày càng được đòi hỏi và thay thế . Bên cạnh đó trong lĩnh vực giao thông việc sử dụng các động cơ xăng, diezen ngày càng có xu hướng giảm vì các nh ược điểm như: Tiêu hao nhi ều năng lượng, ô nhiễm môi trường ... Đồng thời với các thành tựu của khoa học kỹ thuật thì việc chế tạo các động cơ điện ngày càng được hoàn thi ện . Song song với sự phát triển đó là sự đòi hỏi phải có bộ điều khiển các lo ại động cơ đó với chất lượng tốt nhất, thoả mãn các yêu cầu v ề kinh t ế và k ỹ thuật nhằm sử dụng và thay thế các động cơ cũ. Bộ băm xung áp một chiều sử dụng van bán dẫn trong tương lai đáp ứng được nhu cầu cần thiết về bộ điều khiển điều ch ỉnh t ốc đ ộ động c ơ điện một chiều. Do đó là một đề tài hay nên trong sau khi h ọc xong môn Đi ện tử công suất và truyền động điện, chúng em đã được Th.s Lê Thị Minh Tâm– giảng viên khoa Điện – Điện tử trường ĐHSPKT Hưng Yên, giao cho chúng em đề tài “Thiết kế và chế tạo mạch điều khiển tốc độ DC’’ Chúng em xin chân thành cảm ơn! 1
  2. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU 1.1. Đặt vấn đề Cùng với sự tiến bộ của văn minh nhân loại, chúng ta đã ch ứng ki ến thấy sự phát triển rầm rộ kể cả về quy mô lẫn trình độ của nền sản xu ất hiện đại. Trong sự phát triển đó ta cũng có thể chỉ ra rằng điện năng và máy tiêu thụ điện năng đóng vai trò không thể thiếu được nếu không muốn nói là chủ chốt. Nó đi trước làm tiền đề và cũng là mũi nh ọn quy ết định s ự thành công của cả một hệ thống sản xuất công nghiệp. Không một quốc gia nào, một nền sản xuất công nghiệp nào không sử dụng điện và máy điện. Do tính ưu việt của hệ thống điện xoay chiều: để sản xuất, để truy ền tải...,cả máy phát và động cơ điện xoay chiều đều có cấu tạo đơn giản, dễ vận hành ... mà máy điện xoay chiều ngày càng được sử dụng rộng rãi và phổ biến. Tuy nhiên động cơ điện vẫn giữ một vị trí quan trọng trong các ngành sản xuất công nghiệp nặng như trong công nghiệp giao thông vận tải, và nói chung là các thiết bị cần điều khiển tốc độ quay liên t ục trong ph ạm vi rộng, có công xuất lớn (như trong máy cán thép, đầu máy điện, máy công cụ lớn....). Mặc dù so với động cơ xoay chiều để chế tạo động cơ đi ện m ột chiều cùng cỡ thì giá thành đắt hơn do sử dụng nhi ều kim loại màu h ơn, ch ế tạo bảo quản cổ góp phức tạp hơn ... nhưng do ưu điểm của nó mà đ ộng c ơ điện một chiều vẫn không thể thiếu trong nền sản xuất hiện đại . Ưu điểm của động cơ điện một chiều là có thể dùng làm đ ộng c ơ hay máy phát điện trong những điều kiện làm việc khác nhau. Song ưu đi ểm l ớn nh ất của động cơ điện một chiều là điều chỉnh tốc độ và khả năng quá tải. Nếu như bản thân động cơ điện xoay không thể đáp ứng được hoặc nếu đáp được thì cũng phải tốn chi phí cho các thiết bị đi kèm (nh ư bộ biến tần ...) rất đ ắt tiền thì động cơ điện một chiều không những có thể điều ch ỉnh rộng và chính xác mà cấu trúc mạch lực, mạch điều khiển còn đơn giản hơn đồng thời lại đạt chất lượng cao . Ngày nay hiệu suất của động cơ điện m ột chi ều công su ất nh ỏ kho ảng 75%85%, Ở động cơ công suất trung bình và lớn là khoảng 85%94%. Công 2
  3. suất lớn nhất của động cơ điện một chiều vào khoảng 100MW, điện áp vào khoảng vài trăn đến 1000V. Hướng phát triển là cải tiến tính nâng vật li ệu, nâng cao chỉ tiêu kinh tế của động cơ và chế tạo những máy công su ất l ớn đó là cả một vấn đề rộng lớn và phức tạp vì vậy với vốn kiến thức còn hạn hẹp của mình trong phạm vi đề tài này em không đề cập nhiều vấn đ ề l ớn mà ch ỉ đề cập tới vấn đề thiết kế bộ điều chỉnh tốc độ có đảo chiều của động cơ điện một chiều kích từ độc lập. Phương pháp được chọn ở đây là bộ băm xung, có thể đây chưa là phương pháp mang lại hiệu quả kinh t ế cao nh ất nhưng nó được sử dụng rộng rãi bởi những tính năng và đặc điểm mà ta s ẽ phân tích và đề cập sau này. 1.2. Các phương pháp điều khiển động cơ một chiều 1.2.1. Giới thiệu một số loại động cơ điện một chiều Khi xem xét động cơ điện một chiều cũng như máy phát đi ện m ột chi ều người ta phân loại theo cách kích từ của động cơ. Theo đó ta có các lo ại đ ộng cơ điện : Kích từ độc lập: Khi nguồn điện một chiều có công suất không đủ lớn, - mạch điện phần ứng và phần kích từ mắc vào hai nguồn một chiều độc lập nhau nên: I=Iư Kích từ song song: Khi nguồn điện một chiều có công suất vô cùng lớn và - điện áp không đổi, mạch kích từ được mắc song song với mạch điện phần ứng nên: I= Iư + Ikt Kích từ nối tiếp: Cuộn kích từ được mắc nối tiếp với cuộn dây phần - ứng, cuộn kích từ có tiết diện lớn hơn, điện trở nhỏ hơn, số vòng ít chế tạo dễ dàng, ta có: I=Iư = Ikt Kích từ hỗn hợp: ta có - I = Iư +Ikt Với mỗi loại động cơ trên tương ứng có các đặc tính, đ ặc đi ểm k ỹ thu ật, điều khiển và ứng dụng là tương đối khác nhau phụ thuộc vào nhi ều nhân tố, 3
  4. ở đề tài này ta chỉ xét đến động cơ điện một chiều kích từ độc lập và biện pháp hữu hiệu để điều khiển loại động cơ này. 1.2.2. Động cơ điện kích từ độc lập * Phương trình đặc tính cơ: là ph ương trình bi ểu th ị m ối quan h ệ gi ữ t ốc độ (ω) và mômen (M) của động cơ có dạng chung: Thông qua phương trình này, ta có thể thấy được s ự ph ụ thu ộc c ủa t ốc độ động cơ vào mômen động cơ và các thông số khác ( t ừ thông, đi ện tr ở phụ...), từ đó đưa ra phương án tối ưu để điều chỉnh tốc độ động c ơ. V ới những điều kiện Uư = const, Ikt= const thì từ thông của động cơ gần như không đổi, vì vậy quan hệ trên là tuyến tính và đường đặc tính cơ của cộng cơ là thẳng. Thường dạng của đường đặc tính cơ mà là đường thẳng thì giao đi ểm với trục hoành ứng với điểm mômen ngắn mạch, còn giao điểm với trục tung ứng với điểm tốc độ không tải lý tưởng của động cơ. Người ta đưa ra đại lượng để đánh giá độ cứng của đường đặc tính cơ. Đặc tính càng dốc càng cứng (β càng lớn) tức mômen biến đổi nhiều nhưng tốc độ biến đổi ít và ngược lại. Đặc tính càng ít d ốc càng m ềm t ức là mômen biến đổi ít nhưng tốc độ thay đổi nhiều. 4
  5. Để hiểu được nguyên lý và lựa chọn phương pháp điều chỉnh tối ưu, trước hết ta đi xét đặc tính cơ cua động cơ đi ện. Đó là m ối quan h ệ gi ữa t ốc độ quay với mômen (hoặc dòng điện ) của động cơ. Đặc tính cơ tự nhiên của động cơ, nếu động vận hành ở chế độ định mức (điện áp, dòng điện, từ thông định mức, và không nối thêm các đi ện tr ở, điẹn kháng vào động cơ ). Trên đường đặc tính cơ tự nhiên ta có đi ểm làm việc định mức có giá trị (Mđm;ωđm) hoặc (Iđm;ωđm). Đặc tính cơ nhân tạo của động cơ là đặc tính khi ta thay đ ổi các tham s ố nguồn hoặc nối thêm các điện trở, điện kháng. Để so sánh các đặc tính cơ với nhau người ta đưa ra khái niệm độ cứng đặc tính cơ (tốc độ biến thiên mômen so với vận tốc ). a. Đặc tính cơ của động cơ điện một chiều kích từ độc lập Sơ đồ kích từ độc lập: Khi nguồn điện một chiều có công suất không đủ lớn thì m ạch đi ện ph ần ứng và mạch kích từ mắc vào hai nguồn một chiều độc l ập nhau, lúc này động cơ được gọi là động cơ kích từ độc lập. Dựa vào sơ đồ trên có thể viết được cân bằng điện áp của mạch phần ứng như sau: Uư = Eư + ( Rư + Rf )Iư Trong đó: Uư: điện áp phần ứng (V) • Eư: sức điện động phần ứng (V) • 5
  6. Rư: điện trở phần ứng (Ω) • Rf: điện trở phụ trong mạch phần ứng (Ω) • Iư: dòng điện phần ứng (A) • Với Rư = rư + rct + ri + rcf ; rư : điện trở cuộn dây phần ứng • rct : điện trở tiếp xúc của chổi than • ri : điện trở cuộn bù • rcf : điện trở cuộn cực từ phụ • Sức điện động Eư được xác định bằng biểu thức: Eư = = KΦω P: số đôi cực từ chính Trong đó: N: Số thanh dẫn tác dụng của cuộn dây phần ứng a: số đôi mạch nhánh song song của cuộn dây phần ứng Φ: từ thông kích từ dưới một cực từ (Wb) ω: tốc độ góc (rad/s) : hệ số cấu tạo của động cơ K= Nếu biểu diễn sức điện động theo tốc độ quay n (v/p) thì : Eư = KeΦn ; và ω = Vì vậy : Eư = Ke= Suy ra: (*) Biểu thức (*) là phương trình đặc tính cơ của đ ộng c ơ đi ện. M ặt khác mômen điện từ của động cơ được xác định bởi : Mđt=KΦIư Suy ra: Thay vào (*) ta được: Nếu bỏ qua các tổn thất cơ và tổn thất về thép thì mômen trên tr ục đ ộng cơ (M) bằng mômen điện từ : Mđt=Mcơ=M. Ta có: (**) 6
  7. Đây là phương trình đặc tính cơ của động cơ đi ện một chi ều kích t ừ đ ộc lập. Đường đặc tính cơ có dạng: Từ các đồ thị trên ta có nhận xét: Khi Iư=0 hoặc M=0 thì: : Tốc độ không tải lý tưởng Còn khi ω=0 ta có: =Inm : Dòng điện ngắn mạch M=KΦInm=Mnm : Mômen ngắn mạch Và: Mặt khác từ phương trình đặc tính cơ (*)và (**) ta cũng có thể viết được: ; Trong đó: :Gọi là độ sụt tốc độ ứng với giá trị của M. R=Rư+Rf ; ; 7
  8. Từ đó có thể thấy tốc độ động cơ điện một chiều phụ thuộc vào các đại lượng là Uư , R, I. Như vậy thông qua các đại lượng này thay đổi ta có th ể điều chỉnh tốc độ của động cơđiện một chiều. b. Các phương pháp điều chỉnh tốc độ động cơ điện một chiều. Điều chỉnh tốc độ là một trong những nội dung chính của truyền động điện nhằm đáp ứng yêu cầu công nghệ nào đó của các máy sản xuất. Điều chỉnh tốc độ là dùng phương pháp thuần túy điện tác động lên bản thân hệ thống truyền động điện để thay đổi tốc độ quay của động cơ điện. Tốc độ làm việc của động cơ điện thường bị thay đổi do sự biến thiên của tải, c ủa ngu ồn hay chế độ làm việc mở máy hay hãm máy... và do đó gây ra sai s ố v ới t ốc đ ộ k ỹ thuật như mong muốn. Trong các hệ thống truyền động điện thường căn cứ vào một số chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật cơ bản các chỉ tiêu này cũng được tính đến khi thiết kế hoặc điều chỉnh động cơ điện .Thực tế có ba phương pháp điều chỉnh tốc độ động cơ điện một chiều: + Điều chỉnh điện áp phần ứng của động cơ. + Điều chỉnh bằng cách thay đổi từ thông ph ần ứng hay thay đ ổi đi ện áp phần ứng cấp cho mạch kích từ. + Điều chỉnh bằng thay đổi điện trở phụ trên mạch phần ứng. • Nguyên lý điều chỉnh điện áp phần ứng Chỉ áp dụng được với động cơ điện một chiều kích từ độc lập hoặc song song làm việc ở chế độ kích thích độc lập.loại này cần có thiết bị nguồn như: máy phát điện một chiều cho bộ kích từ,các bộ chỉnh lưu đi ều khi ển có chức năng biến năng lượng điện xoay chiều thành một chiều có sức điện động Eb điều chỉnh được nhờ tín hiệu điều khiển Uđk . Sơ đồ khối và sơ đồ thay thế ở chế độ xác lập Ta có phương trình : Eb – Eu = Iu(Rb+Rud) 8
  9. Vì từ thông của động cơ được giữ không đổi nên độ cứng đặc tính cơ cũng không đổi Tốc độ không tải lý tưởng phụ thuộc vào giá trị điện áp điều khiển Uđk của hệ thống. Đồ thị là tuyến tính, do đó phương pháp này là tri ệt đ ể xác định dải điều chỉnh tốc độ: Phương pháp này có từ thông không đổi nên đặc tính c ơ có đ ộ c ứng • không đổi. Tốc độ không tải lý tưởng phụ thuộc vào giá trị đi ện áp U đk của hệ • thống, do đó có thể nói phương pháp này điều khiển là triệt để. Dải điều chỉnh tốc độ của hệ thống bị chặn bởi đặc tính cơ bản, là đặc • tính ứng với điện áp định mức và từ thông định mức. Tốc độ nh ỏ nh ất c ủa dải điều khiển bị giới hạn bởi yêu cầu về sai số tốc độ và mômen kh ởi động. Khi mômen tải là định mức thì các giá trị lớn nh ất và nh ỏ nh ất c ủa t ốc độ là: Để thoả mãn khả năng quá tải thì đặc tính thấp nhất của dải điều chỉnh phải có mômen ngắn mạch là: Trong đó KM là hệ số quá tải về mômen.Vì họ đặc tính cơ là các đường thẳng song song nhau, nên theo định nghĩa về độ cứng đặc tính cơ ta có th ể viết: D= Với xác định ở mỗi máy, vì vậy phạm vi điều chỉnh D phụ thuộc tuyến tính vào giá trị của độ cứng β. Khi điều ch ỉnh điện áp ph ần ứng c ủa động cơ điện một chiều bằng các thiết bị nguồn điều ch ỉnh thì đi ện tr ở t ổng mạch phần ứng gấp khoảng 2 lần điện trở phần ứng động cơ. Do đó có thể tính sơ bộ được: 9
  10. Do đó phạm vi điều chỉnh tốc độ động cơ không vượt quá 10 khi tải có đặc tính mômen không đổi. • Nguyên lý điều chỉnh từ thông động cơ Điều chỉnh từ thông động cơ điện một chiều kích từ độc lập chính là điều khiển mômen điện từ của động cơ và sức điện động quay c ủa động c ơ . Do mạch kích từ của động cơ điện một chiều là phi tuyến vì vậy hệ điều chỉnh từ thông cũng là phi tuyến . Từ sơ đồ trên ta được : Với rk – Điện trở dây quấn kích thích (phần ứng), rb – Điện trở của nguồn điện áp kích thích, ωk – Số vòng dây cuộn kích từ. Thường khi điều chỉnh từ thông thì điện áp phần ứng bằng Uđm do đó đặc tính cơ thấp nhất trong vùng điều chỉnh từ thông chính là đặc tính cơ có điện áp phần ứng định mức, từ thông định mức và được gọi là đặc tính cơ bản(đôi khi là đặc tính cơ tự nhiên). Tốc độ lớn nhất của dải điều chỉnh từ thông bị hạn chế bởi khả năng chuyển mạch của cổ góp điện. Khi giảm từ thông để tăng tốc độ quay của động cơ thì đồng thời điều kiện chuyển mạch của cổ góp cũng bị xấu đi, vì vậy để đảm bảo điều kiện chuyển mạch bình thường thì cần phải giảm dòng điện phần ứng cho phép, kết quả là mômen cho phép trên trục động cơ giảm rất nhanh. Kể cả khi giữ nguyên dòng điện phần ứng thì độ cứng đặc tính cơ cũng giảm rất nhanh khi giảm từ thông kích thích: PΦ= • Thay đổi điện trở phụ Rf Từ phương trình đặc tính cơ (*) 10
  11. Thực tế loại này ngày nay người ta không dùng (chỉ đề cập qua). Vì ph ương pháp này cho phép điều chỉnh tốc độ quay trong vùng dưới tốc độ định mức, và luôn kèm theo tổn hao năng lượng trên điện trở phụ, làm giảm hiệu suất động cơ điện. Vì vậy phương pháp này chỉ áp dụng ở động cơ điện có công suất nhỏ và thực tế thường dùng ở động cơ điện trong cần trục. c. Kết luận Phương pháp điều chỉnh tốc độ động cơ bằng cách thay đổi từ thông có nhiều hạn chế so với phương pháp điều chỉnh điện áp ph ần ứng. Ph ương pháp thay đổi từ thông bị hạn chế bởi các điều kiện cơ khí: đó chính là điều kiện chuyển mạch của cổ góp điện. Cụ thể phương pháp thay đổi điện áp phần ứng có các ưu điểm hơn như sau: Hiệu suất điều chỉnh cao (phương trình điều khiển là tuyến tính, triệt  để ), có công suất tổn hao nhỏ. Việc thay đổi điện áp phần ứng cụ thể là làm giảm U d ẫn đ ến mômen  ngắn mạch giảm, dòng ngắn mạch giảm. Điều này rất có ý nghĩa trong lúc khởi động động cơ. Độ sụt tốc tuyệt đối trên toàn dải điều chỉnh ứng với mỗi mômen đi ều  chỉnh xác định là như nhau nên dải điều chỉnh đều, trơn, liên tục. Tuy vậy phương pháp này đòi hỏi công suất điều chỉnh caovaf ph ải có ngu ồn áp điều chỉnh được, xong nó không đáng kể so với những ưu điểm của nó. Vậy nên phương pháp này được sử dụng rộng rãi. 1.3. Các vấn đề khác khi điều khiển động cơ điện một chiều. 1.3.1. Các góc phần tư làm việc. Trạng thái hãm và trạng thái động c ơ đ ược phân b ố trên đ ặc tính c ơ ở các góc phần tư tương ứng với chiều mômen và tốc độ như hình vẽ. I, III: trạng thái động cơ (ω cùng chiều với mômen M ) • II, IV: trạng thái hãm (ω ngược chiều với mômen M) • 11
  12. Theo đó : Công suất cơ Pcơ = Mđ.ω Công suất điện của động cơ Pđ = Pcơ+ (∆P: tổn hao công suất) 1.3.2. Các chế độ làm việc của động cơ điện một chiều kích từ độc lập. a. Khởi động Xuất phát từ phương trình đặc tính cơ của động cơ điện một chiều (*) Với đặc tính tự nhiên (Rf = 0) khi khởi động ta thấy dòng điện khởi động ban đầu là: Ở động cơ công suất trung bình và lớn có, R ư thường có giá trị khá nhỏ nên dòng điện khởi động ban đầu (dòng ngắn mạch) tương đối lớn: Inm =(22,5)Iđm. Với giá trị dòng khởi động lớn sẽ không cho phép về m ặt chuy ển m ạch và phát nóng của động cơ cũng như sụt áp trên lưới điện. Tác hại này còn nghiêm trọng hơn đối với những hệ thống cần khởi động hãm máy nhi ều l ần trong quá trình làm việc. Để hạn chế dòng điện khởi động ta có th ể gi ảm áp nguồn đặt vào phần ứng động cơ điện hoặc nối thêm điện trở phụ R f vào mạch phần ứng. Trong đề tài này chúng em được yêu cầu th ực hiện bi ện pháp giảm điện áp nguồn đặt vào phần ứng động cơ. Dễ dàng nhận th ấy 12
  13. biện pháp này là phù hợp hơn vì khi khống chế dòng ngắn m ạch ở ch ế đ ộ khởi động còn hạn chế được cả điện áp khởi động (do đi ều khi ển là làm giảm áp). b. Chế độ hãm Hãm là trạng thái mà mômen động c ơ sinh ra quay ng ược chi ều t ốc đ ộ quay. Động cơ điện một chiều có ba trạng thái hãm: Hãm tái sinh, hãm ngược, hãm động năng. Động cơ làm việc ở chế độ máy phát. Hãm tái sinh • Xảy ra khi tốc độ quay của động cơ lớn hơn tốc độ không tải lý t ưởng. Khi đó Uư
  14. Đặc tính hãm ngược sức điện động tác dụng cùng chiều với điện áp lưới. Động cơ làm việc như một máy phát nối tiếp với lưới điện biến điện năng nhận từ lưới và cơ năng trên trục thành nhiệt đốt nóng tổng trở mạch phần ứng, vì vậy tổn thất năng lượng lớn. Hãm ngược bằng đảo chiều điện áp phần ứng: - Dòng điện Ih ngược chiều với chiều làm việc của động cơ và có giá trị có thể là khá lớn. Do đó điện trở đưa vào phải ph ải có giá trị đ ủ l ớn đ ể h ạn ch ế dòng diện hãm ban đầu Ihđ trong phạm vi cho phép: Ihđ (2 2,5)Iđm , và phương trình đặc tính cơ có dạng: Hãm động năng • Là trạng thái động cơ làm việc như một máy phát mang năng l ượng c ơ h ọc của động cơ được tích luỹ trong quá trình làm việctruowcs đó biến thành đi ện năng tiêu tán dưới dạng nhiệt. Hãm động năng kích từ độc lập: - Khi ta cắt phần ứng động cơ ra khỏi lưới điện một chiều và đóng vào m ột điện trở hãm, còn mạch kích từ vẫn giữ nguyên. Tại thời điểm ban đầu tốc độ động cơ có giá trị ωhđ nên: Ehđ=KФωhđ ; Và dòng điện hãm: Mômen hãm đầu: Chứng tỏ Ihđ và Mhđ ngược chiều với tốc độ ban đầu . Khi hãm động năng U ư = 0 nên ta có phương trình đặc tính : Năng lượng chủ yếu tạo ra do động năng của động cơ tích luỹ đ ược nên công suất tiêu tốn chỉ nằm trong mạch kích từ. Hãm động năng tự kích: - Hãm động năng kích từ độc lập có nhược điểm là nếu mất điện thì không thực hiện hãm được do cuộn dây kích từ vẫn phải nối với nguồn. Để kh ắc phục nhược điểm này người ta thường sử dụng phương pháp hãm động năng tự kích từ. 14
  15. Hãm động năng tự kích từ xảy ra khi động cơ đang quay, ta cắt cả phần ứng và cuộn kích từ ra khỏi lưới điện để đóng vào một điện trở hãm. Khi đó: Iư=Ih+Ikt Và phương trình đặc tính cơ: Trong quá trình hãm tốc độ động cơ giảm dần, dòng kích từ giảm dần và do đó từ thông Ф giảm dần và là hàm số của tốc độ. Vì vậy đ ặc tính c ơ nh ư có dạng như đường đặc tính không tải lý tưởng của máy phát diện t ự kích t ừvà phi tuyến. So với phương pháp hãm ngược thì hãm động năng có hi ệu qu ả kém h ơn nhưng khi chúng có cùng tốc độ và cùng mômen cản M c. Tuy nhiên hãm động năng ưu việt hơn về mặt năng lượng đặc biệt là hãm động năng tự kích vì không tiêu thụ năng lượng từ lưới nên phương pháp này có kh ả năng hãm khi có sự cố mất điện lưới. 1.3.3.Vấn đề phụ tải Đặc tính của phụ tải cũng là vấn đề cần phải quan tâm khi đi ều khi ển động cơ điện một chiều. Với các loại khác nhau ta s ẽ ch ọn các ph ương pháp phù hợp và tính toán khác nhau. Có th ể phân ra 3 loại c ơ b ản theo s ự thay đ ổi của mômen cản với tốc độ.Khi tốc độ động cơ thay đổi mômen phụ tải có thể là: + Không đổi : Thang máy ….(1) + Tăng: Quạt gió, bơm….(2) + Giảm: Các cơ cấu máy cuốn dây, cuốn giấy, truy ền động quay trục chính máy cắt gọt kim loại…(3) 15
  16. Ta thường mong muốn đặc tính này là tuyến tính (M) vì vấn đề sẽ trở lên rất phức tạp khi sự thay đổi lại là phi tuyến đặc bi ệt là khi t ải thay đ ổi . Nên ở đây ta chỉ xét trường hợp phụ tải có mômen là hằng số trong toàn d ải đi ều chỉnh. Qua sự phân tích trên đây, việc điều khiển điện áp ph ần ứng đ ược ch ọn là phù hợp. Giải pháp mà người ta thường dùng hiện nay là bộ băm xung áp.Chính là điều khiển động cơ bằng bộ băm xung áp một chi ều mà ta s ẽ đ ề cập ở vấn đề tiếp theo 16
  17. CHƯƠNG II:MỘT SỐ MẠCH BĂM XUNG MỘT CHIỀU (BXDC) ỨNG DỤNG TRONG ĐIỀU KHIỂN TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ 2.1. Giới thiệu về băm xung một chiều (BXDC) BXDC có chức năng biến đổi điện áp một chiều, nó có ưu điểm là có thể thay đổi điện áp trong một phạm vi rộng mà hiệu suất của bộ biến đổi cao và tổn thất của bộ biến đổi chủ yếu trên các phần tử đóng cắt rất nhỏ. So với các phương pháp thay đổi điện áp một chiều để điều chỉnh tốc độ động cơ một chiều như phương pháp điều chỉnh bằng biến trở, bằng máy phát một chiều, bằng bộ biến đổi có khâu trung gian xoay chiều, bằng chỉnh lưu có điều khiển... thì phương pháp dùng mạch băm xung có nhiều ưu điểm đáng kể: điều chỉnh tốc độ và đảo chiều dễ dàng, tiết kiệm năng lượng, kinh tế và hiệu quả cao, đồng thời đảm bảo được trạng thái hãm tái sinh của động cơ. Cùng với sự phát triển và ứng dụng ngày càng rộng rãi các linh kiện bán dẫn công suất lớn đã tạo nên các mạch băm xung có hiệu suất cao, tổn thất nhỏ, độ nhạy cao, điều khiển trơn tru, chi phí bảo trì thấp, kích thước nhỏ. Mạch băm xung đặc biệt thích hợp với các động cơ một chiều công suất nhỏ. Điện thế trung bình đầu ra sẽ được điều khiển theo mức mong muốn mặc dù điện thế đầu vào có thể là hằng số (ắc qui, pin) hoặc biến thiên (đầu ra của chỉnh lưu), tải có thể thay đổi.Với một giá trị điện thế vào cho trước, điện thế trung bỡnh đầu ra có thể điều khiển theo hai cách: - Thay đổi độ rộng xung. - Thay đổi tần số băm xung. 2.1.1. Phương pháp thay đổi độ rộng xung Nội dung của phương pháp này là thay đổi t1, giữ nguyên T. Giá trị trung bình của điện áp ra khi thay đổi độ rộng là: 17
  18. t1.U Ud = = γ .U T Trong đó đặt: t1 γ= T Là hệ số lấp đầy, còn gọi là tỉ số chu kỳ. Như vậy theo phương pháp này thì dải điều chỉnh của Ura là rộng (0 < ε ≤ 1). 2.1.2. Phương pháp thay đổi tần số xung Nội dung của phương pháp này là thay đổi T, còn t1 = const. Khi đó: t1 Ud = .U = t1.f .U T Vậy Ud = U khi và Ud = 0 khi f = 0. Ngoài ra có thể phối hợp cả hai phương pháp trên. Thực tế phương pháp biến đổi độ rộng xung được dùng phổ biến hơn vì đơn giản hơn, không cần thiết bị biến tần đi kèm. 2.1.3. Nhận xét Ở đây ta chọn cách thay đổi độ rộng xung, phươg pháp này gọi là PWM (Pulse Width Modulation), theo phương pháp này tân số băm xung sẽ là hằng số. Việc điều khiển trạng thái đóng mỏ của van dựa vào viêc so sánh một điện áp điều khiển với một sóng tuần hoàn (thường là dạng tam giác (Sawtooth)) có biên độ đỉnh không đổi. Nó sẽ thiết lập tần số đóng cắt cho van, tần số đóng cắt này là không đổi với dải tẩn từ 2kHz đến 200kHz. Khi 18
  19. uControl > ust thì cho tín hiệu điều khiển mở van, ngược lại khóa van 2.2. Các dạng băm xung cơ bản Dựa vào cách mắc khoá xung, các bộ lọc và nguồn cung cấp mà có các d ạng sơ đồ sau: 2.2.1. Xung áp nối tiếp Sơ đồ nguyên lý: Phần tử điều chỉnh quy ước là khoá S (van bán dẫn điều khiển). Đặc điểm của sơ đồ này là khoá S,cuộn cảm và t ải mắc n ối ti ếp. T ải có tính chất cảm hoặc dung kháng. Bộ lọc L-C, Diode D mắc ngược U d có tác dụng thoát để thoát dòng tải khi khoá K ngắt. + S đóng: U được đặt vào đầu của bộ lọc. Lý tưởng thì Ud=U (nếu bỏ qua sụt áp trên các van) + S mở: Hở mạch giữa nguồn và tải, nhưng vẫn có dòng điện id do năng lượng tích luỹ trong cuộn cảm L và Ltải , dòng chạy qua D do đó Ud= 0. 19
  20. Như vậy, Ud U. Tương ứng ta có bộ biến đổi hạ áp. Đặc tính truyền đạt: WI = 2.2.2. Xung áp song song Sơ đồ nguyên lý: Đặc điểm của sơ đồ này là L mắc nối tiếp với tải, khoá S m ắc song song v ới tải. Cuộn cảm L không tham gia vào quá trình lọc gợn sóng mà ch ỉ có tụ C đóng vai trò này. + S đóng: dòng điện từ +Uqua LS-U. Khi đó D t ắt vì trên t ụ có U c (đã được tích điện từ trước đó). + S ngắt: dòng điện từ +Uqua L DTải-U. Vì từ thông trong cu ộn c ảm L không giảm tức thời về không do đó trong L xuất hiện suất điện động tự cảm eL= , có cùng cực tính với U. Do đó tổng điện áp: U d = U+eL. Như vậy ta có bộ biến đổi tăng áp. Đặc tính của bộ biến đổi này là tiêu thụ năng lượng t ừ nguồn U ở ch ế độ liên tục và năng lượng truyền tải dưới dạng xung nhọn. Đặc tính truyền đạt: WI = =α 2.2.3. Xung áp đảo dòng lớp B Sơ đồ nguyên lý: • 20
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2