1
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ................................................................................................................2
NỘI DUNG……………………………………………………………........................3
GIỚI THIỆU TỔNG QUAN..........................................................................................3
CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HS LỚP
10A5...............................................................................................................................6
HIỆU QUẢ CỦA VIỆC THỰC HIỆN BIỆN PHÁP …………………………..........14
KẾT LUẬN...................................................................................................................16
DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
Nội dung
Ký hiệu
Bộ Giáo dục và Đào tạo
BGDĐT
Sở Giáo dục và Đào tạo
SGDĐT
Trung học phổ thông
THPT
Học sinh
HS
Giáo viên
GV
Giáo viên chủ nhiệm
GVCN
Ban giám hiệu
BGH
Ban chấp hành
BCH
Kỹ năng sống
KNS
Hoạt động trải nghiệm
HĐTN
THPT TRAN DAI NGHIA
2
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Bản chất của quá trình giáo dục là tổ chức toàn bộ cuộc sống, học tập, hoạt động
của HS, tạo điều kiện thuận lợi nhất để HS phát triển toàn diện. Nhiệm vụ chính của
người GV là đào tạo, bồi dưỡng HS cả đức lẫn tài. Do đó, yêu cầu của hoạt động giáo
dục HS là dạy chữ đi đôi với dạy người. Nếu làm tốt công tác chủ nhiệm lớp thì nó sẽ là
một nhân tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời giúp HS rèn
luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, trở thành con người của thời đại mới có đủ năng lực
và bản lĩnh để thích ứng với yêu cầu của xã hội ngày nay.
Trong xã hội phát triển mạnh mẽ đầy thách thức hiện nay, ngoài việc học chữ,
HS cần phải rèn luyện, tu dưỡng đạo đức, lối sống và hình thành nên những phẩm chất
tốt đẹp, người có ích cho xã hội. Do đó, vai trò, nhiệm vụ của nhà trường càng nặng nề
hơn vì phải thực hiện song hành việc truyền đạt kiến thức cũng như uốn nắn hoàn thiện
nhân cách HS. Nhưng, nếu thiếu KNS sẽ thiếu khả năng phân tích xử lý các tình huống
khó khăn, xuống cấp về đạo đức, nhận thức và ứng xử lệch lạc, có phản ứng tiêu cực,
dễ rơi vào bế tắc, không tự mình kéo lên được,. Trong khi đó, chương trình giáo dục
hiện nay còn nặng về kiến thức, chưa chú trọng đúng mức đến việc giáo dục KNS cho
HS. Do vậy, biện pháp “Giáo dục kỹ năng sống cho HS lớp 10A5 Trường THPT Trần
Đại Nghĩa qua công tác chủ nhiệm và hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp” đã thực
hiện, nhằm hướng đến giáo dục toàn diện cho HS, giúp các em rèn luyện KNS, tự tin
vững vàng trong cuộc sống.
THPT TRAN DAI NGHIA
3
PHẦN II: NỘI DUNG
A. GIỚI THIỆU TỔNG QUAN
1. KHÁI NIỆM KỸ NĂNG SỐNG
Có nhiều cách tiếp cận khái niệm kỹ năng sống (KNS). Tuy nhiên, có thể tiếp
cận khái niệm KNS qua 4 trụ cột của giáo dục theo UNESCO: Học để biết (learning to
know), học để khẳng định bản thân (learning to be), học để chung sống (learning to live
together) và học để làm việc (learning to do).
Tiếp cận theo 4 trụ cột trên thì KNS có thể hiểu là: kỹ năng học tập, kỹ năng làm
chủ bản thân, kỹ năng thích ứng và hòa nhập với cuộc sống, kỹ năng làm việc.
Tuy nhiên, kỹ năng sống (life skills) có thể hiểu là khả năng làm chủ bản thân
của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác, với xã hội và khả năng
ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.
Có thể nói KNS chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ,
hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh.
2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
PHỔ THÔNG HIỆN NAY
Trong thực tế, khi xây dựng chương trình dạy học, nội dung dạy học trên lớp,
giáo viên đều phải xây dựng 3 mục tiêu: cung cấp kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình
thành thái độ. Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc trong dạy học và giáo viên đều nhận
thức sâu sắc yêu cầu này. Tuy nhiên, có thể nói rằng do phải chạy theo thời gian, phải
chuyển tải nhiều nội dung trong khi thời gian có hạn, giáo viên có khuynh hướng tập
trung cung cấp kiến thức mà ít quan tâm rèn luyện kỹ năng cho học sinh, nhất là kỹ năng
ứng xử với xã hội, ứng phó và hòa nhập với cuộc sống.
Trong thời gian gần đây, giáo dục KNS cho học sinh được quan tâm nhiều hơn.
Giáo dục KNS cho học sinh phổ thông hiện nay không bố trí thành một môn học riêng
trong hệ thống các môn học của nhà trường phổ thông bởi KNS phải được giáo dục ở
mọi lúc, mọi nơi khi có điều kiện, cơ hội phù hợp. Do đó, giáo dục KNS phải thực hiện
thông qua từng môn học và trong các hoạt động giáo dục. Vì vậy, cơ hội thực hiện giáo
dục KNS rất nhiều và rất đa dạng. Có thể đề cập tới một số phương thức tổ chức sau:
Thông qua dạy học các môn học; qua chủ đề tự chọn; qua hoạt động giáo dục ngoài giờ
lên lớp; qua hoạt động trải nghiệm…..
THPT TRAN DAI NGHIA
4
3. THỰC TRẠNG KỸ NĂNG SỐNG CỦA HỌC SINH PHỔ THÔNG
HIỆN NAY
Thời gian qua, dù giáo dục KNS có được quan tâm nhưng hiệu quả vẫn còn nhiều
hạn chế thể hiện qua thực trạng về KNS của học sinh còn nhiều khiếm khuyết.
Thực tế cho thấy, tình trạng học sinh thiếu KNS vẫn xảy ra, biểu hiện qua hành
vi ứng xử không phù hợp trong xã hội, sự ứng phó hạn chế với các tình huống trong
cuộc sống như: ứng xử thiếu văn hóa trong giao tiếp nơi công cộng; thiếu lễ độ với thầy
cô giáo, cha mẹ và người lớn tuổi; chưa có ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh
công cộng, gây phiền hà cho người khác khi sử dụng điện thoại di động, ....
4. THỰC TRẠNG VỀ KỸ NĂNG SỐNG CỦA LỚP 10A5
Đa phần các em đầu cấp còn rất rụt rè và chưa được tự tin, chưa biết xử lý giải
quyết các tình huống. Tinh thần tham gia các hoạt động trong nhà trường còn thấp. Qua
các đợt thi đua HS, kết quả đạt được của lớp còn rất thấp, chưa có nhiều thành tích nổi
bật, các em chưa có nhiều kỹ năng tổ chức các hoạt động, vai trò của lớp trưởng, các lớp
phó và BCH chưa thật sự được phát huy tốt.
Phần lớn HS còn chưa chú trọng đến việc học và rèn luyện KNS cho mình.
Phụ huynh HS chỉ quan tâm đến việc học theo khối của con em mình, một số mải
mê với công việc phó mặc việc dạy dỗ cho nhà trường.
Khi nhận lớp chủ nhiệm, sau một thời gian quan sát, theo dõi và bằng hình thức
phát phiếu trắc nghiệm, tôi thấy phần lớn HS lớp tôi chủ nhiệm chưa có KNS.
Sĩ số
HS chưa có KNS
HS nhận thức được
một số KNS
HS có KNS
40 HS
24 HS
60%
10 HS
25%
6
15%
5. VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
Giáo dục KNS là quá trình hình thành những hành vi tích cực, lành mạnh và thay
đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở giúp học sinh có cả kiến thức, giá trị,
thái độ và kỹ năng thích hợp; là giáo dục những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội
nhằm giúp học sinh chuyển dịch kiến thức (cái học sinh biết), thái độ, giá trị (cái mà học
sinh cảm nhận, tin tưởng, quan tâm) thành hành động thực tế (làm gì và làm cách nào)
trong những tình huống khác nhau của cuộc sống.
THPT TRAN DAI NGHIA
5
Giáo dục KNS cho học sinh trung học cơ sở sẽ đem lại những lợi ích thiết thực
cho người học và cộng đồng, xã hội. Giáo dục kỹ năng sống có tác động tích cực trong
quá trình dạy và học, là thực hiện yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông. Mục tiêu của
giáo dục phổ thông theo yêu cầu mới đã chuyển từ chỗ chủ yếu là trang bị kiến thức cho
học sinh sang chủ yếu là trang bị những phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu
cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quổc. Phương pháp giáo dục phổ thông cũng
được xác định “phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học;
bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và
ý chí vươn lên" (Luật Giáo dục năm 2005, Điều 5). Giáo dục KNS với mục tiêu và cách
tiếp cận là hình thành và làm thay đổi hành vi của học sinh theo huống tích cực, bồi
dưỡng cho các em năng lực hành động trong cuộc sống, thực chất là thực hiện mục tiêu
giáo dục phổ thông. Phương pháp giáo dục KNS là thực hiện quan điểm huống vào
người học nên có thể đáp ứng được nhu cầu của người học, nâng cao chất lượng cuộc
sống của mỗi cá nhân. Mặt khác, giáo dục KNS thông qua những phương pháp và kĩ
thuật dạy học tích cực mang tính tương tác, cùng tham gia, đề cao vai trò chủ động, tự
giác của người học sẽ có những tác động tích cực đối với quan hệ giữa thầy và trò, giữa
học sinh với nhau, tạo ra động lực cho việc học tập. Học sinh sẽ hứng thú và học tập
tích cực hơn, có hiệu quả hơn, nhất là khi các vấn đề mà các em được tham gia có quan
hệ trực tiếp đến cuộc sống của bản thân.
Học sinh trung học phổ thông đang ở trong độ tuổi thanh niên, lứa tuổi đang phát
triển mạnh về cả thể chất và tinh thần. Nhu cầu hoạt động và giao tiếp của các em đang
phát triển mạnh. Do đó, ý thức về cuộc sống, về bản thân, về con người cũng phát triển;
các năng lực cá nhân cũng dần hình thành. Đời sống tình cảm của các em cũng rất phong
phú, thể hiện rõ nhất trong quan hệ tình bạn (đồng giới hoặc khác giới). Nó chi phối tình
cảm và xu hướng hoạt động của các em. Giáo dục KNS nếu biết khai thác những khía
cạnh tích cực trong đặc điểm tâm lí của học sinh sẽ tạo điều kiện thuận lợi giúp các em
phát triển nhân cách. Bên cạnh đó, môi trường xã hội cũng ảnh hường rất lớn đến nhân
cách của học sinh trung học cơ sở. Bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trường hiện
nay với những tác động tích cực và tiêu cực đan xen khiến trẻ luôn luôn phải có sự lựa
chọn, phải đương đầu với những áp lực, thử thách, nếu không được hướng dẫn, các em
dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực như nghiện hút, bạo lực, ăn chơi sa đoạ. Giáo dục
KNS giúp các em ứng phó với những vấn đề của lứa tuổi học sinh trung học phổ thông
THPT TRAN DAI NGHIA