CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
-----------------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC NẾP SỐNG THANH
LỊCH, VĂN MINH QUA TÁC
PHẨM: “ MỘT NGƯỜI HÀ NỘI”
CỦA NGUYỄN KHẢI - NGỮ VĂN
LỚP 12
SƠ YẾU LÝ LỊCH
Họ và tên: Lê Thị Thương
Sinh ngày: 14/12/1978
Năm vào ngành : 2000
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên giảng dạy tại trường THPT Ba Vì
Trình độ chuyên môn: Đại học .
Hệ đào tạo: Chính quy
Bộ môn giảng dạy: Ngữ văn
Ngoại ngữ:
Trình độ chính trị: sơ cấp
Khen thưởng :
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nhân dịp kỷ niệm 1000 năm thăng Long- Hà Nội. Sở giáo dục và đào tạo
Hà Nội đã đưa vào giảng dạy “ Giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học
sinh Hà Nội” vào các cấp học như: tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông
trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhằm khơi dậy niềm tự hào được kế thừa truyền
thống thanh lịch, giữ gìn nét văn hóa đặc trưng của người Hà Nội, qua đó tạo sự
chuyển biến từng bước về nhận thức hành vi cho học sinh, góp phần đào tạo, xây
dựng thế hệ người Hà Nội thanh lịch, văn minh để xây dựng Thủ đô và đất
nước phồn vinh, giàu mạnh.
Để giúp mỗi người hình thành và giữ nếp sống thanh lịch, văn minh phải là
một quá trình liên tục. Làm cho mọi người nâng cao nhận thức về giá trị của nếp
sống thanh lịch, văn minh, ý nghĩa của việc xây dựng đời sống văn hóa Thủ đô.
Ở nhà trường cần xây dựng nếp sống thanh lịch , văn minh cho học sinh thông
qua các hoạt động giáo dục và những bài học cụ thể, từ định hướng đến chỉ dẫn
hành vi, trong sinh hoạt trong học tập và trong giao tiếp ứng xử góp phần hình
thành nhân cách, phong cách của người Hà Nội.
Trên thực tế các trường trên địa bàn của thành phố Hà Nội đã đang giảng
dạy giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh Hà Nội vào trong các
bộ môn như: chuyên đề giảng dạy thanh lịch, văn minh vào tiết học trong tuần ở
thời khóa biểu chính khóa của nhà trường mỗi tuần một tiết cho các lớp học, các
hoạt động ngoài giờ lên lớp và một số bộ môn như Giáo dục công dân, Địa lí,
Văn học… cũng đang sử dụng phương pháp tích hợp để giáo dục nếp sống thanh
lịch, văn minh cho học sinh với đặc thù riêng của bộ môn học sao cho các em
hiểu và tiếp cận một cách nhanh nhất.
Vì vậy trường THPT Ba Vì mà tôi đang công tác giảng dạy cũng đã và
đang giáo dục truyền thống văn hóa của Hà Nội, để nhằm giúp các em hiểu được
thế nào là thanh lịch, văn minh của người Hà Nội. Bản thân tôi là một giáo viên
dạy văn được tiếp cận với rất nhiều tác phẩm văn học đã thể hiện nét đẹp và
truyền thống văn hóa của người Hà Nội vì thế tôi cũng muốn cung cấp thêm cho
các em nhữn kiến thức về nét đẹp thanh lịch, văn minh của người Hà Nội xưa và
nay. Nhằm giúp các em hiểu và xây dựng nếp sống thanh lịch, văn minh vừa là
trách nhiệm vừa là niềm tự hào cũng là khát vọng của mỗi người Hà Nội luôn
hướng tới.
Đây cũng chính là lí do để tôi thực hiện đề tài này của mình nhằm để giúp
học sinh của trường hiểu và gìn giữ nét đẹp văn hóa Hà Nội mà mình đã và đang
được thừa hưởng.
II. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
1. Cơ sở lý luận:
Thanh lịch văn minh là nét đẹp truyền thống đã được nhiều thế hệ người
dân Hà nội tạo nên và lưu giữ. Trân trọng, kế thừa và phát huy nét đẹp ấy trong
đời sống người Hà Nội hôm nay và mai sau là trách nhiệm, là niềm tự hào và
vinh dự của người dân Thủ đô trong đó có thế hệ trẻ đang ngồi trên ghế nhà
trường.
Nếp sống thanh lịch, văn minh của người Hà Nội có những biểu hiện vô
cùng phong phú và có giá trị văn hóa cao, đó là những nét đẹp văn hóa đặc trưng
của người Hà Nội. Văn minh trong sinh hoạt trong học tập làm việc và giao tiếp
ứng xử trong gia đình, nhà trường, ở nơi công cộng với người nước ngoài và với
thiên nhiên môi trường.
Thanh lịch là gì? Đó là “ thanh nhã và lịch thiệp” là một khuynh hướng
thẩm mĩ thiên về sự nhã nhặn và lịch thiệp đã trở thành nét đẹp trong nếp sống
người Hà Nội. Đó là nét đẹp hài hòa của diện mạo của phong cách, hành vi, sự tu
dưỡng trải nghiệm của con người. Và biểu hiện ở chiều sâu như một tính cách cơ
bản, hồn cốt của con người, là lối sống có văn hóa phù hợp với thời đại.
Văn minh là gì? Là “ nền văn hóa có đặc trưng riêng tiêu biểu cho một xã
hội rộng lớn, một thời đại hay cả nhân loại”. Văn minh biểu hiện ở trình độ phát
triển cao của văn hóa về phương diện vật chất theo hướng xóa bỏ những lạc hậu,
thấp kém để xây dựng một xã hội tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn.
Thanh lịch, văn minh là đặc trưng nổi bật trong nếp sống người Hà Nội đó
là nếp sống có văn hóa tích cực tiến bộ phù hợp với các giá trị sống của cộng
đồng. Người thanh lịch văn minh là người có dáng vẻ hành vi trang nhã, giao tiếp
ứng xử lịch sự, thể hiện sự tiến bộ hiểu biết phù hợp với thời đại với dân tộc.
Lịch sử của Hà Nội với 1000 năm tuổi có điều kiện tự nhiên đất đai trù
phú, địa hình thuận lợi, khí hậu ôn hòa. Sự ưu đãi của thiên nhiên đã làm cho Hà
Nội là “ Chốn hội tụ của bốn phương đất nước" “ muôn vật phong phú tốt tươi”
đã làm cho Hà Nội là một đô thị lớn bậc nhất của nước ta “ Thứ nhất kinh kì, thứ
nhì phố Hiến” là sự phồn thịnh về kinh tế, phát triển về văn hóa. Đây cũng là nơi
hội tụ của các tài năng tinh hoa về trí tuệ tiêu biểu của dân tộc Việt Nam để tạo
nên những nét đẹp truyền thống mang màu sắc riêng của mảnh đất ngàn năm văn
hiến.
Bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội thể hiện độc đáo của vùng văn hóa
dân cư Hà Nội. Có thể hình dung chân dung văn hóa con người Hà Nội với
những giá trị nổi bật như sự lịch lãm, tinh tế, hào hoa trí tuệ, có nghĩa khí, giàu
lòng yêu nước, tình nhân ái, yêu chuộng hòa bình; người Hà Nội trang nhã, nền
nã, hướng nội sâu sắc, quan hệ rộng mở, có bản lĩnh và tự trọng.
Một trong những nét nổi bật trong bản sắc văn hóa riêng của người Hà Nội
là thanh lịch, văn minh. Đây là kết quả của sự hội tụ, kết tinh những giá trị trong
và quốc tế trên trục văn hóa Bắc- Nam, Đông- Tây. Đồng thời, nhiều giá trị văn
hóa của các vùng đất khác khi được “ Hà Nội hóa” đã mang giá trị mới- kết quả
của quá trình lan tỏa những tinh hoa văn hóa Thăng Long- Hà Nội.
Vì thế chúng ta đã biết, nhà trường phổ thông có chức năng cơ bản là hình
thành và phát triển nhân cách của học sinh, có nhiệm vụ chủ yếu là tổ chức công
tác giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác trong và ngoài nhà trường
theo mục tiêu, chương trình giáo dục của từng bậc học, cấp học. Nhà trường là
nơi đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ tương lai của đất nước, những người
sẽ làm nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục sau này. Nếu họ có đầy đủ những nhận
thức về thanh lịch, văn minh của Hà Nội, thì từ khi đang học trên ghế nhà
trường và cho đến khi ra trường, dù họ làm việc gì, ở bất cứ nơi đâu, bất kì
