
Trưng ñi hc Nông nghip 1 – Giáo trình Bnh cây ñi cương ---------------------------------------------------
35
NÊmVerticilliumvnÊmCladosporiumkýsinhtrªnbotönÊmgØs¾tcphª.NÊm
DarlucafilumsèngkýsinhtiªudiÖtnhiÒuloinÊmgØs¾t.NÊmCicinnobolusceratiiký
sinhtrªnsîivc¬quansinhs¶ncñanÊmphÊntr¾ng.Métsèlo¹ivikhuÈnAgrobacterium,
RalstoniasèngkýsinhtrªnnÊmFusarium.
Trongtùnhiªn,siªukýsinhchØxuÊthiÖnkhikýsinhg©ybÖnh®?ph¸ttriÓnvg©y
bÖnhnÆngtrªnc©y,v×vËysödôngsiªukýsinhtrongtùnhiªnth−êng®¹thiÖuqu¶thÊp.
ëc¸cphßngthÝnghiÖmcãnh÷ngnghiªncøuhiÖn®¹ivÒsiªukýsinhtrªnthÓgiíi,
c¸cm«itr−êngnu«ikýsinhcÊp2®?ra®êi,ngynayc¸clo¹ithuècsinhhäc®?®−îcs¶n
xuÊtvth−¬ngm¹iho¸ny®?®−îcøngdôngtrongphßngtrõcãhiÖuqu¶.
b)C¸cPhytonxit
PhytonxitlchÊt®Òkh¸ngdothùcvËts¶nsinhracãt¸cdôngtiªudiÖthayøcchÕ
visinhvËtg©ybÖnh.C¸cPhytonxitcãtrongrÊtnhiÒulo¹ithùcvËtcãthÓëd¹ngbayh¬i
nh−ëcñhnh,tái,raung¶i,s¶,....R.M.Galachianchor»ng:dïngn−íctái,hnhxölýh¹t
gièngng«,cchuacãt¸cdôngh¹nchÕ,tiªudiÖtnÊmbÖnh.
3.3.6.BiÖnph¸pho¸häc:
BiÖnph¸pdïngthuèchãahäcphßngchèngbÖnhc©y®?mangl¹inh÷ngkh¶n¨ng
trõ bÖnh nhanh chãng, b¶o vÖ c©y trång. Theo nhiÒu nhËn xÐt cña nhiÒu chuyªn gia vÒ
hiÖuqu¶kinhtÕcñathuècho¸häcth×thuèccãthÓmangl¹ilîinhuËngÊp10lÇn.Tuy
nhiªn,nÕusödôngthuèckh«nghîplý,saiph−¬ngph¸psÏmang®ÕnhiÖuqu¶thÊp,g©y«
nhiÔmm«itr−êng®Êt,nguånn−íc,trùctiÕpg©y®écchong−êi,sinhvËtcãÝchhoÆc®Ól¹i
d−l−îngtrongn«ngs¶nv−îtmøcchophÐp,g©yngé®écthùcphÈmchong−êivgiasóc.
NÕusödôngliªntôcmétlo¹ithuèctrõbÖnhëmétvïngsÏdÉn®ÕnkÕtqu¶lmvisinh
vËtquenthuècvchèngthuèc.
ThuèctrõbÖnhth−êng®−îcs¶nxuÊtthnhmétsèd¹ngchÕphÈmnh−sau:
eD¹ngbétthÊmn−íc(WP)nh−Zinep.
eD¹ngkemkh«(DF)nh−Kocide61,4DF.
eD¹ngkemnh?o(FL)nh−Oxyclorua®ång.
eD¹ngnhòdÇu(EC)nh−Hinosan40EC.
eD¹ngthuèch¹t(G)nh−Kitazin10G.
D¹ngthuèch¹tcãthÓr¾ctrùctiÕpvoruéng,cßntÊtc¶c¸cd¹ngthuèckh¸cph¶i
hotanvon−íc®Óphunlªnc©y.
eD¹nglángtan(L)nh−Validacin3L.
*Nguyªnt¾cv)ph−¬ngph¸psödôngthuèc:
Södôngtheonguyªnt¾c4®óng(ëViÖtNamquy®Þnh):

Trưng ñi hc Nông nghip 1 – Giáo trình Bnh cây ñi cương ---------------------------------------------------
36
eDïng®óngthuèc.
ePhun,r¾c®ónglóc:khic©ymíichímbÖnh,diÖntÝchbÞbÖnhcßnnháhÑp.Kh«ng
phunlócc©yrahoa,khin¾ngto,tr−ícc¬nm−avkh«ng®−îcphuntr−ícthuho¹chd−íi
20ngy.
eDïngthuèc®óngliÒul−îng,nång®é.
Phunr¶ithuècn−íc,thuècbét,thuèch¹t,thuècxölýgièng®óngc¸ch.
§¶mb¶oantonlao®éngkhisödôngthuèc:
+Ph¶ichuyªntrë,cÊttr÷thuècb»ngph−¬ngtiÖnriªngbiÖt,n¬ib¶oqu¶nxakhu
d©nc−,xanguånn−íc.
+Ng−êièm,ng−êigi,phôn÷cãthai,trÎemkh«ng®−îctiÕpxócvíithuèc.
+Kh«ng®−îc¨nuèngtrongkhilmviÖc.Ph¶iröas¹chch©ntay,t¾mgéis¹chsÏ
saukhi®ïngthuèc.
+NÕucãhiÖnt−îngthuèctiÕpxócvíidahaybÞngé®écthuècth×lËptøcph¶iröa,
tÈys¹ch,ng−êibÞn¹nph¶i®−îc®−axan¬icãthuèc,ph¶i®−îcxölýs¬cÊpcøu,h«hÊp
nh©nt¹ov®−a®ÕnbÖnhviÖngÇnnhÊt®ÓcÊpcøu.
ePhunthuècph¶i®¶mb¶othêigianc¸chlytr−ícthuho¹ch®Ó®¶mb¶on«ngs¶nv
thùcphÈmkh«ngcßntånd−thuècg©yngé®écchong−êiv®éngvËt.
Ngynay,khoahäcvÒthuècho¸häcphßngchèngbÖnhc©yrÊtquant©mtíiviÖc
s¶nxuÊtrac¸clo¹ithuèccãtÝnh®écchänläc,ph©nhuûnhanhnh»mdiÖtvisinhvËtg©y
bÖnh,Ýt®écchong−êiv®éngvËtvÝt¶nhh−ëngtíim«itr−êng.TuyvËy,tu©nthñc¸c
nguyªnt¾ctrªnvÉnlrÊtcÇnthiÕt®Ób¶ovÖsøckhoÎvb¶ovÖm«itr−êngsèngcñamçi
ng−êivcéng®ång.
Thuècho¸häclbiÖnph¸pmangl¹ihiÖuqu¶kinhtÕcaonh−nglcondaohail−ìie
lbiÖnph¸pkh«ngthÓthiÕunh−ngkhidïngph¶ilu«nth©nträngtheo®óngc¸ch−íng
dÉntrªn.
ThuècphßngtrõbÖnhc©ybaogåmc¸chîpchÊtv«c¬,h÷uc¬vkh¸ngsinh.Chóng
®−îcdïngphunlªnc©y,xölýgièng,xölý®Êt®ÓphßngtrõmétsènÊm,vikhuÈng©y
bÖnhh¹ic©ytrång.Ngoira,métsèthuèctrõs©ucãt¸cdôngphßngtrõmétsèloic«n
trïngm«igiíitruyÒnbÖnhvirus,ng¨nchÆnsùl©ylanbÖnhvirustrªn®ångruéng.
Dùavoph−¬ngthøct¸cdôngcñathuèc,ng−êitachiachóngthnh2nhãm:
1eC¸clo¹ithuèccãt¸cdungb¶ovÖc©y:C¸cthuècnyph¶i®−îctr¶i®ÒutrªnbÒ
mÆtc¸cbéphËnth©n,l¸,qu¶cñac©yvh¹tgièng.Thuèccãt¸cdôngtiªudiÖtnÊmbÖnh,
kh«ng®ÓnÊmbÖnhx©mnhËpg©yh¹ic©y.TiªudiÖtc«ntrïngm«igiíitr−íckhichóng
truyÒnbÖnhvoc©y.ThuèccãhiÖulùctètnÕu®−îcdïngngaytr−íckhic©ynhiÔmbÖnh.

Trưng ñi hc Nông nghip 1 – Giáo trình Bnh cây ñi cương ---------------------------------------------------
37
2eC¸cthuèccãt¸cdôngtiªudiÖtbÖnh:C¸clo¹ithuèccãt¸cdôngthÊms©uhoÆc
néihÊpcãkh¶n¨ngtiªunÊm,vikhuÈnkhinÊm,vikhuÈn®?x©mnhËpvotrongtÕbo
c©y.Baogåmc¸clo¹ithuèckhix©mnhËpvotrongc©y,hoÆcc¸cs¶nphÈmchuyÓnho¸
cñachóngëtrongc©ycãthÓg©y®éctrùctiÕp®ÕnvËtg©ybÖnh.Trongmétsètr−ênghîp
kh¸c,thuèccãthÓg©ynªnnh÷ngbiÕn®æitrongqu¸tr×nhsinhlý,sinhho¸cñac©y,t¹o
nªnmiÔndÞchho¸häccñac©y®èivíivËtg©ybÖnh.
1`Nhãmthuècchøa®ång
Bordeaux(Booc®«):C¸chphabooc®«1%:Hotan1kgsunfat®ångtrong80lÝt
n−íc.Ho1kgv«isèngtrong20lÝtn−íc.§ætõtõdungdÞchsunfat®ångvon−ícv«i.
Võa ®æ, võa khuÊy ®Òu. Hçn hîp t¹o ®−îc cã mu xanh da trêi, h¬i kiÒm. Dung dÞch
booc®«phaxongph¶idïngngay.
Thuèccãt¸cdôngtiÕpxóc,phunlªnl¸,cã®éb¸mdÝnhcao,t¸cdôngb¶ovÖc©y.
Ho¹ttÝnhchñyÕulh¹nchÕsùn¶ymÇmcñabotö.ThuècchØph¸thuyt¸cdôngtr−íc
khibotönÊmn¶ymÇm.ChØdïngkhic©ytrång®angph¸ttriÓnëgiai®o¹nthuècÝtg©y
®écchoc©y.Llo¹ithuèctrõbÖnhphæréng,diÖt®−îcnhiÒulo¹ibÖnhdovikhuÈnv
nÊmg©yranh−mècs−¬ngPhythophthorainfestanstrªncchua,khoait©y;bÖnhghÎtrªn
t¸o; Plasmophora viticola trªn nho, v Pseudoperonospora humuli trªn c©y hoa bia.
Nh−ngthuècÝtcãhiÖulùctrõc¸cbÖnhthuécnhãmnÊmphÊntr¾ngErysiphe.Thuèccã
thÓg©ych¸yl¸nÕuphakh«ng®ónghaytrong®iÒukiÖnthêitiÕtqu¸Èm.MËnv®orÊt
mÉnc¶mvíithuèckhigÆpnhiÖt®éthÊp.
Coppercitrate(Tªnth−¬ngm¹ieTTM):¶iV©n6.4SL):D¹ngláng,muxanh
thÉm, tantèt trong n−íc.Trõ ®−îcnhiÒu lo¹i bÖnhkh¸c nhau. ë ViÖtNamthuèc®−îc
®¨ngkýtrõb¹cl¸lóa.
Copperhydroxide(TTM:Champion37,5SL,57,6DP,77WP;FunguraneOH50
BHN;Kocide53,8DF,61,4DF):LthuèctrõnÊmvvikhuÈncãt¸cdôngb¶ovÖ,trõ
s−¬ngmaih¹inho,b¾pc¶ivnhiÒuc©ykh¸c;ch¸yl¸vmècs−¬ngtrªncchua,khoai
t©y;Septoriatrªnd©ut©y;Leptosphaeria,SeptoriavMycosphaerellatrªnngòcèc.
Copper oxychloride (TTM: Bacba 86 WP; COC 85 WP; §ång cloruloxi 30 WP;
Isacop 65.2 WG; PNeCoppercide50 WP; Vidoc 30 BTN, 50 HP, 80BTN): Thuèc trõ
bÖnhtiÕpxócphunlªnl¸víit¸cdôngb¶ovÖ.TrõbÖnhs−¬ngmaicchua,khoait©yv
trªnc¸clo¹iraukh¸c;bÖnh®èml¸cñacñc¶i®−êng,cÇnt©y,mïit©y,«live,nho;phÊn
tr¾ngnho,hoabia,raubinavc©yc¶nh;bÖnhthèivsÑoc©yqu¶mäng,qu¶h¹ch;thèirÔ
m¨ngt©y;xo¾nl¸®o;thñnglçqu¶h¹ch;®èml¸vcuènl¸d©ut©y;phångl¸v®èml¸
chÌ;®èml¸vphÊntr¾ngd−achuétvd−ahÊu;c¸clo¹ibÖnhvikhuÈn.Kh«ngg©y®éc
choc©yëliÒukhuyÕnc¸o,nh−ngtrong®iÒukiÖnno®ãcãthÓg©yh¹icrèt,khoait©y
vg©y®ál¸ëmétviloit¸o.Kh«nghçnhîpvíic¸cthuècchøathuûng©n,thiuramv
c¸cthuècdithiocacbamat,DNOC,l−uhuúnhv«i.

Trưng ñi hc Nông nghip 1 – Giáo trình Bnh cây ñi cương ---------------------------------------------------
38
Copper sulfate (TTM: §ång Hoocmon 24,5 crystal; Cuproxat 345SC; BordoCop
Super12,5WP;BordoCopSuper25WP):Thuèctrõt¶ovthuèctrõkhuÈnphunlªnl¸víi
t¸cdôngb¶ovÖ.Thuèctrõ®−îchÇuhÕtc¸clo¹it¶otrong®ÇmlÇy,hån−íc,n−ícuèng,
hånu«ic¸,ruénglóa,suèi,m−¬ng,bÓb¬i,v.v....§ångsunfat®−îchçnhîpvíiv«i®Ó
t¹odungdÞchbooc®«.Còng®−îcdïng®Ób¶ovÖgç.§é®écvíithùcvËt:dÔg©y®éccho
c©ynÕudïngriªngkh«nghçnhîpvíiv«i®Ót¹odungdÞchbooc®«.
2`Nhãmthuècl−uhuúnh
2.1.Nhãmthuècl−uhuúnhnguyªntè
Sulfur (TTM: Kumulus 80WP; Mapsu 80WP; Microthion special 80WP;
Microthion special 80WG; OKeSulfolac 80DF, 80WP, 85SC; Sulox 80WP): Thuèc trõ
nÊmtiÕpxóc,cãt¸cdôngb¶ovÖ;cãkh¶n¨ngdiÖtnhÖn.Thuèc®−îcdïngphan−íc0,4e
0,8%®ÓphuntrõbÖnhv¶ytrªnt¸o,mËn,®o;trõphÊntr¾ngtrªnnhiÒulo¹ic©ytrångnh−
nho,c©y¨nqu¶,ngòcèc,c©yc¶nh,d−achuét,vc¸clo¹id−akh¸c,rau;®ångthêitrõ
®−îcnhÖntrªnnhiÒulo¹ic©ytrång.ThuèccãthÓg©y®écchométsèc©ytrångnh−bÇu
bÝ,c©ym¬vmétsègièngc©ymÉnc¶mvíil−uhuúnh.
2.2.Nhãmthuècl−uhuúnhv«c¬
Calcium polysulfide (CaS. Sx). Thu ®−îc b»ng c¸ch ®un nÊu 2 phÇn l−u huúnh
nguyªntè+1phÇnv«isèng+10phÇnn−íc.§unnhálöavquÊy®Òu,®Õnkhil−uhuúnh
tanhÕt.N−íccètthu®−îcëd¹ngláng,mumËnchÝn,cãmïitrøngthèi.Tûträng®¹tcao
nhÊt1.285t−¬ng®−¬ng32
0
B.
Thuèccãt¸cdôngb¶ovÖc©y.Calciumpolysunfitcãt¸cdôngtrõnÊmbÖnhvkhi
ph©nhuût¹othnhl−uhuúnhnguyªntècòngcãt¸cdôngphßngbÖnh.§−îcdïngtrõ
bÖnhsÑoh¹icamquýt,phÊntr¾ngtrªnnhobÇubÝ,d−achuét.Thuèccßncãt¸cdôngtrõ
rÖps¸pvnhÖntrªnmétsèc©ytrång.Nång®éth−êngdïng0,3e0,5®éB«mª,phun
thuèckhitrêim¸t,khibÖnhchímph¸t.ThuècdÔg©yh¹icho®o,m¬,mËn,bÇubÝ,khoai
t©yvhnh.Khiphathuècph¶i®o®éB«mªcñan−íccèt,dïngc«ngthøcsau®ÓtÝnh:
100xB
1
x(145eB)
X=eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
Bx(145eB
1
)
X:Sèl−îngn−íccètcÇnthiÕt®Óphalo?ngvíi100lÝtn−íc
B:§éB«mªcñan−íccèt
B
1
:§éB«mªcÇndïng.
Kh«nghçnhîpvíic¸cthuèctrõs©ubÖnhkh¸c.
2.3.NhãmthuècAlkylenbis(dithiocacbamat)
Propineb (TTM: Antracol 70WP, Doremon 70WP, Newtracon 70WP): T¸c ®éng
nhiÒumÆtnh−c¸cthuèctrõnÊmdithiocarbamatkh¸c.Thuèc®−îcdïng®Óphunlªnl¸cã

Trưng ñi hc Nông nghip 1 – Giáo trình Bnh cây ñi cương ---------------------------------------------------
39
t¸cdông b¶ovÖ.DiÖtbotövbotön¶ymÇmb»ngtiÕpxóc.§−îcdïng®ÓtrõbÖnh
phÊntr¾ng,®èm®en,ch¸y®ámècx¸mh¹inho;sÑov®èmn©utrªnt¸o;®èml¸trªnc©y
¨nqu¶;AlternariavPhytophthoratrªnkhoait©y;phÊntr¾ng,®èml¸Septoriavmècl¸
trªncchua;mècxanhtrªnthuècl¸;rØs¾tv®èml¸trªnc©yc¶nh;rØs¾t,®èml¸,phÊn
tr¾ngtrªnrau.Ngoira,thuèccòngcßn®−îcdïngtrªncamchanh,lóavchÌ.Lo¹ithuèc
bétthÊmn−íc70WPth−êngphanång®é0,2e0,5%®Óphunlªnc©y.Kh«nghçnhîp
víithuècmangtÝnhkiÒm.
Mancozeb (TTM: AneKeZeb 80WP; Annong Manco 80WP, 430 SC; Cozeb45
80WP; Dipomate 80WP, 430SC; Dithane Fe448 43EC; Dithane M45 80WP; Cadilac
80WP;Forthane43SC,80WP,330FL;Man80WP;Manozeb80WP,ManthaneM4637SC,
80WP; Manzatee200 80WP; Penncozeb 80WP, 75DF; Sancozeb 80WP; ThaneM 80WP;
Timan 80WP; Tipozeb 80WP; UnizebMe45 80WP; Vimancoz 80 BTN): Thuèc trõ nÊm
tiÕpxóccãt¸cdôngb¶ovÖ.Phunlªnc©y,xölýh¹tgièngtrõnhiÒuloinÊmbÖnh(thèi
l¸,®èml¸,rØs¾t,phÊntr¾ngsÑo,v.v...)trªnc©yng¾nngy,c©y¨nqu¶,rauvc©yc¶nh
v.v...Dïng®Ótrõch¸ysímvs−¬ngmaicchuakhoait©y(1,36kga.i./ha);C¸cbÖnhlë
cærÔRhizoctoniasolanivStreptomycesscabiestrªnkhoait©yh¹t;®èml¸d−achuét,ngò
cèc,rau,hoahång,cÈmch−íng,m¨ngt©y,®Ëut¸o,mËn(1,6kga.i./ha);bÖnhphÊntr¾ng
hnh,nho,táit©y,raudiÕp,d−achuét,thuècl¸,c©yc¶nh:Gleodespomigera.Glomerella
cingulata,MicrothyriellarubivPhysalosporaobtusatrªnt¸o;sÑotrªnt¸ovmËn(2,4e
3.6kg/ha)bÖnhSigatoka(Cercosporamusea)trªnchuèi;bÖnhthèi®èmqu¶,th¸nth−cña
®Ëuvd−achuét;bÖnhchÕtr¹ptrªnrau,nhiÒubÖnhh¹ic©yconvc©ytrångkh¸c.
Metiramcomplex(TTM:Polyram80DF):ThuèctiÕpxóccãt¸cdôngb¶ovÖ.ThÊm
voc©ynhanhqual¸,th©nvrÔ.DïngtrõbÖnhtrªnnhiÒuc©ytrångkh¸cnhaunh−bÖnhsÑo
trªnc¸cc©y¨nqu¶,rØs¾ttrªnmËn,phÊntr¾ngv®èm®entrªnnho;s−¬ngmaivch¸yl¸c
chua,khoait©y;phÊntr¾ngthuècl¸;phÊntr¾ngvrØs¾ttrªnc©yc¶nh;bÖnhtrªnb«ng,l¹c.
LiÒudïngth−êngtõ1,5e4,0kg/ha.Dïngxölýh¹t®ÓtrõbÖnhtrªnv−ên−¬mchorauvc©y
c¶nh.
Zineb(TTM:Ramat80WP;Tigineb80WP;Guinness72WP;Zin80WP;ZinebBul
80WP;Zinacol80WP;Zinforce80WP;ZithaneZ80WP;Zodiac80WP):Thuèccãt¸c
dôngk×mh?mh«hÊp.ThuèctrõnÊmcãt¸cdôngb¶ovÖ,phunlªnl¸.TrõphÊntr¾ngh¹i
nho,hoabia,hnh,rau,thuècl¸vc©yc¶nh;rØs¾ttrªnc¸cc©y¨nqu¶,rauvc©yc¶nh;
bÖnhch¸y®átrªnnho;bÖnhmècs−¬ngkhoait©yvcchua;®èml¸trªn®Ëu,c©y¨nqu¶;
th¸n th− trªn cam chanh, ®Ëu, nho, sÑo t¸o, mËn; ®èm thèi qu¶ trªn c©y ¨n qu¶:
Cercosporatrªnchuèi.Nãichungkh«ngg©y®écchoc©y,trõnh÷ngc©ymÉnc¶mvíi
kÏmnh−thuècl¸,bÇubÝ.Kh«ng®−îchçnhîpvíic¸cchÊtkiÒm.
2.4.NhãmthuècDimetyldithiocacbamat
Thiram (TTM: Caram 85WP; ProeThiram 80WP; ProeThiram 80WG): Thuèc trõ
nÊmtiÕpxóccãt¸cdôngb¶ovÖ.Phunlªnl¸trõBotrytisspp.trªnnho,c©y¨nqu¶,rau,c©y

