M C L CỤ Ụ
N I DUNGỘTRANG
1. L i gi i thi uờ ớ ệ 2
2. Tên sáng ki nế2
3. Tác gi sáng ki nả ế 2
4. Ch đu t t o ra sáng ki nủ ầ ư ạ ế 2
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki nự ụ ế 2
6. Ngày sáng ki n đc áp d ng l n đuế ượ ụ ầ ầ 3
7. Mô t n i dung c a sáng ki nả ộ ủ ế 4
Ph n I: Các b c c b n khi gi i bài t p V t Lýầ ướ ơ ả ả ậ ậ 4
1.1. Tìm hi u đu bài, tóm t t các d ki nể ầ ắ ữ ệ V t Lýậ4
1.2. Phân tích hi n t ngệ ượ V t Lýậ4
1.3. Xây d ng ựvà l p lu nậ ậ 4
Ph n II: H ng d n h c sinh gi i bài t p d ng bài ầ ướ ẫ ọ ả ậ ạ
Tìm giá trị cực
đại của điện áp hiệu dụng khi thay đổi thông số L hoặc C hoặc f
4
2.1. Ph ng pháp gi i chungươ ả 4
2.2. Các bài t p ậm u ẫv xác đnh giá tr c c đi Uề ị ị ự ạ max
khi thay đi L,ổ
ho c C, ho c fặ ặ
7
2.3. H ng d n gi i và gi iướ ẫ ả ả các bài t p m uậ ẫ 8
Phần III: Bài tập tự luyện 29
8. Nh ng thông tin c n đc b o m tữ ầ ượ ả ậ 34
9. Các đi u ki n c n thi t đ áp d ng sáng ki nề ệ ầ ế ể ụ ế 34
10. Đánh giá l i ích thu đc ho c d ki n có th thu đc do ápợ ượ ặ ự ế ể ượ
d ng sáng ki n theo ý ki n c a tác giụ ế ế ủ ả
34
11. Danh sách t ch c đã tham gia áp d ng sáng ki n l n đuổ ứ ụ ế ầ ầ 35
TÀI LI U THAM KH OỆ Ả 36
1
BÁO CÁO K T QU Ế Ả
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI NỨ Ứ Ụ Ế
1. L i gi i thi uờ ớ ệ :
Ch ng ươ Dòng đi n xoay chi uệ ề theo SGK V t lí 12 Nâng caoậ, n i dungộ
c a ch ng đc d y trong 14 ti t (theo phân ph i ch ng trình c a S Giáoủ ươ ượ ạ ế ố ươ ủ ở
d c và Đào t o Vĩnh Phúc)ụ ạ trong đó d y lý thuy t 9 ti t, d y bài t p 3 ti t,ạ ế ế ạ ậ ế
d y th c hành 2 ti tạ ự ế . Trong c u trúc đ thi ấ ề THPT Qu c giaố nh ng năm g nữ ầ
đây, ch nươ g Dòng đi n xoay chi u ệ ề có t ng ổ7 câu, trong đó có 2 câu nh n bi t,ậ ế
2 câu thông hi u, 3 câu v n d ng caoể ậ ụ . Qua gi ng d y nhi u năm tôi đánh giáả ạ ề
ki n th c ch ng này khó,ế ứ ở ươ liên h v i th c ti n cu c s ng nhi u,ệ ớ ự ễ ộ ố ề b n ch tả ấ
v t lí c a hi n t ng khó hình dung nên giáo viên khó d y và h c sinh g pậ ủ ệ ượ ạ ọ ặ
nhi u khó khăn trong vi c v n d ng gi i bài t p.ề ệ ậ ụ ả ậ Trong đ thi THPT Qu cề ố
gia đi m dành cho ph n v n d ng cao th ng ch ng này.ể ầ ậ ụ ườ ở ươ
Xu t phát t th c tr ng v s khó khăn trong vi c ti p thu ki n th cấ ừ ự ạ ề ự ệ ế ế ứ
c a h c sinh và t m quan tr ng c a ủ ọ ầ ọ ủ vi c rèn luy n k năng gi i bài t p choệ ệ ỹ ả ậ
h c sinh, nên tôi vi t Sáng ki n kinh nghi m này ọ ế ế ệ nh m giúp h c sinh cóằ ọ
nh ng hi u bi t đy đ v ph ng pháp gi i ữ ể ế ầ ủ ề ươ ả c th ụ ể d ng bài t p v t lý ạ ậ ậ khó
và hay g p trong đ thi THPT QG nh ng năm g n đây đó là d ng bài: ặ ề ữ ầ ạ Tìm
giá trị cực đại của điện áp hiệu dụng khi thay đổi thông số L hoặc C
hoặc f
Các bài t p đc trình bày trong ậ ượ SKKN này đu có ph ng pháp gi i vàề ươ ả
h ng d n gi i c th t đó có th giúp h c sinh gi i đc các bài t p t ngướ ẫ ả ụ ể ừ ể ọ ả ượ ậ ươ
t , ựcu i sáng ki n có bài t p t luy n nh m giúp h c sinh ố ế ậ ự ệ ằ ọ rèn luy n kĩ năngệ
gi i bài t p, phát tri n năng l c t làm vi c c a h c sinh.ả ậ ể ự ự ệ ủ ọ
2. Tên sáng ki n:ế
HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI BÀI TẬP CHƯƠNG DÒNG ĐIỆN
XOAY CHIỀU DẠNG BÀI TÌM GIÁ TRỊ CỰC ĐẠI CỦA ĐIỆN ÁP HIỆU
DỤNG KHI THAY ĐỔI THÔNG SỐ L HOẶC C HOẶC f
3. Tác gi sáng ki n:ả ế
- H và tên: ọNguy n Văn namễ
- Đa ch : ị ỉ Tr ng THPT ườ Tr n H ng Đoầ ư ạ , huy n ệTam D ngươ , t nhỉ
Vĩnh phúc.
- S đi n tho i: ố ệ ạ 0967056374 Email: namtranhungdao74@gmail.com
2
4. Ch đu t t o ra sáng ki n:ủ ầ ư ạ ế
Nguy n Văn Namễ
5. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:ự ụ ế
Áp d ng vào ụd y ôn thi THPT qu c gia cho h c sinh l p 12 ạ ố ọ ớ ởcác
tr ng THPT.ườ
6. Ngày sáng ki n đc áp d ng l n đu:ế ượ ụ ầ ầ
Ngày 06 tháng 11 năm 2018 (năm h c 201ọ8 – 2019)
3
7. Mô t n i dung c a sáng ki n:ả ộ ủ ế
Ph n I: Các b c c b n khi gi i bài t p V t Lýầ ướ ơ ả ả ậ ậ
1.1. Tìm hi u đu bài, tóm t t các d ki nể ầ ắ ữ ệ V t Lý.ậ
- Đc kĩ đ bài, tìm hi u ý nghĩa c a nh ng thu t ng quan tr ng, xácọ ề ể ủ ữ ậ ữ ọ
đnh đâu là n s , đâu là d ki n.ị ẩ ố ữ ệ
- Dùng kí hi u tóm t t đ bài cho gì? H i gì? Dùng hình v mô t l iệ ắ ề ỏ ẽ ả ạ
tình hu ng, minh h a n u c n.ố ọ ế ầ
1.2. Phân tích hi n t ngệ ượ V t Lý.ậ
- Nh n bi t các d li u đã cho trong đ bài có liên quan đn nh ng ki nậ ế ữ ệ ề ế ữ ế
th c nào, khái ni m nào, hi n t ng nào, quy t c nào, đnh lu t nào trong v tứ ệ ệ ượ ắ ị ậ ậ
lý.
- Xác đnh các giai đo n di n bi n c a hi n t ng nêu trong đ bài,ị ạ ễ ế ủ ệ ượ ề
m i giai đo n b chi ph i b i nh ng đc tính nào, đnh lu t nào. Có nh v yỗ ạ ị ố ở ữ ặ ị ậ ư ậ
h c sinh m i hi u rõ đc b n ch t c a hi n t ng, tránh s áp d ng máyọ ớ ể ượ ả ấ ủ ệ ượ ự ụ
móc công th c.ứ
1.3. Xây d ng ựvà l p lu nậ ậ .
Th c ch t c a b c này là tìm quan h gi a n s ph i tìm v i các dự ấ ủ ướ ệ ữ ẩ ố ả ớ ữ
ki n đã cho. Đi chi u các d ki n đã cho và cái ph i tìm liên h v i nhauệ ố ế ữ ệ ả ệ ớ
nh th nào, qua công th c, đnh lu t nào đ xác l p m i liên h . Thành l pư ế ứ ị ậ ể ậ ố ệ ậ
các ph ng trình n u c n v i chú ý có bao nhiêu n s thì có b y nhiêuươ ế ầ ớ ẩ ố ấ
ph ng trình. ươ
Ph n II: H ng d n h c sinh gi i bài t p d ng bài ầ ướ ẫ ọ ả ậ ạ Tìm giá trị
cực đại của điện áp hiệu dụng khi thay đổi thông số L hoặc C hoặc
f
2.1. Ph ng pháp gi i chung:ươ ả
* Tìm L đ UểLmax:
Ph ng pháp dùng công c đo hàm:ươ ụ ạ
L p bi u th c d i d ngậ ể ứ ướ ạ
Đ UểLmax thì ymin.
Dùng công c đo hàm kh o sát tr c ti p hàm s :ụ ạ ả ự ế ố
4
Ph ng pháp dùng tam th c b c hai:ươ ứ ậ
L p bi u th c d i d ngậ ể ứ ướ ạ
Đt ặ
V i , ớ,
ULmax khi ymin. Tam th c b c hai y đt c c ti u khi (vì a >ứ ậ ạ ự ể
0) hay , .
Ph ng pháp gi n đ Fre-nen:ươ ả ồ
T gi n đ Fre-nen, ta có: ừ ả ồ
Đt ặ, v i ớ.
Áp d ng đnh lý hàm s sin, ta có: ụ ị ố
Vì U không đi và nên UổL = ULmax khi đt c c đi hay = 1.ạ ự ạ
Khi đó
Khi = 1 , ta có:
Chú ý: N u tìm đi n áp c c đi hai đu cu n dây có đi n tr thu n rế ệ ự ạ ở ầ ộ ệ ở ầ
thì l p bi u th c và dùng đo hàm, l p b ng bi n thiên đ tìm yậ ể ứ ạ ậ ả ế ể min , Udmax và
giá tr c a L.ị ủ
* Tìm C đ UểCmax:
L p bi u th c d i d ng:ậ ể ứ ướ ạ
T ng t nh trên, dùng ba ph ng pháp: đo hàm, tam th c b cươ ự ư ươ ạ ứ ậ
hai, và gi n đ Fre-nen đ gi i.ả ồ ể ả
Ta có k t qu : ế ả và
Chú ý: N u tìm đi n áp c c đi hai đu đo n m ch nh g mế ệ ự ạ ở ầ ạ ạ ỏ ồ
R n i ti p C thì l p bi u th c và dùng đo hàm, l p b ng bi n thiên đ tìmố ế ậ ể ứ ạ ậ ả ế ể
ymin.
* Xác đnh giá tr c c đi Uị ị ự ạ Lmax, và UCmax khi t n s f thay đi:ầ ố ổ
L p bi u th c:ậ ể ứ
Đt , ặ , ,
L p bi u th c:ậ ể ứ
5