Hướng dẫn nhân giống chôm chôm
Chôm chôm cùng họ với nhãn vải
nhung có một số đặc trưng hình thái
và các đặc tính sinh học khác hẳn.
Chôm chôm có hương vị thơm ngon,
cùi giòn hợp khẩu vị với đa số các
dân tộc châu Á. Vỏ quả chôm chôm
dày mọng nước nên dễ bảo quản và
vận chuyển hơn nhãn, màu vỏ quả
vàng đẹp nên hấp dẫn người mua. Chôm chôm chỉ thích hợp với các vùng khí hậu
từ sau vĩ tuyến 12o Bắc trở lại Nam. Yêu cầu nhiệt độ cao và 1-3 tháng mùa khô
để phân hóa mầm hoa. Mùa thu hoạch chôm chôm từ cuối tháng 6 dương lịch đến
hết tháng 9 – thời gian thu hoạch quả dài là một ưu điểm của chôm chôm. Các
giống chôm chôm phổ biến hiện nay là chôm chôm Java, chôm chôm đường,
chôm chôm nhãn.
Nhân giống chôm chôm bằng phương pháp ghép:
- Gieo hạt: Ngày gieo hạt chôm chôm chỉ để lấy cây con làm gốc ghép vì số lượng
cây có toàn hoa đực mọc từ hạt chiếm 48-50% (Torres, 1962). Cũng có thể sử
dụng các cây con gieo từ hạt trồng ra vườn sản xuất làm cây thụ phấn (cây gieo từ
hạt có chiều cao sinh trưởng lớn hơn cây ghép).
Hạt chôm chôm có nhiều dầu và rất nhanh mất nước khi tách khỏi cùi, vì vậy
nhiều vùng nông dân chỉ bóc vỏ và gieo cả cùi, như vậy phải xử lý chống kiến,
hoặc tách cùi xong phải gieo ngay và tưới đẫm nước, phủ đất hoặc giá thể dày.
Cũng có thể gieo ngay vào túi bầu, xếp trong nhà ươm cây hoặc vườn ươm cây.
- Ghép cây chôm chom sau gieo 8-12 tháng có thể ghép được. Tiêu chuẩn cây gốc
ghép cao 80-100 cm; đường kính gốc ghép 1,2-1,5 cm.
- Phương pháp ghép: ghép cửa sổ, mắt nhỏ có gỗ và đoạn cành. Phương pháp tốt
nhất là ghép đoạn cành. Dù là ghép cửa sổ, ghép đoạn cành hay mắt nhỏ có gỗ,
đều phải mở miệng ghép cao và chừa lại một đoạn 20 cm có lá bánh tẻ của cây gốc
ghép dưới vết ghép (như ghép nhãn, xoài ...). Dùng dây nilông mỏng căng mạnh
và quấn vòng đơn ở chỗ có mắt ghép để mầm ghép tự mọc qua dây buộc. Cành
ghép bánh tẻ 6-8 tháng tuổi ở lưng chừng tán và ngoài bìa tán gỗ có nhiều ánh
sáng. Đường kính cành ghép 0,8-1 cm (nếu nghép cửa sổ, cành ghép có đường
kính lớn hơn (1,2-1,5 cm) mới dễ bóc vỏ). Một đoạn cành ghép dài 8-10 cm cho 1
cây gốc ghép.
Thời vụ gieo hạt cuối tháng 6 – cuối tháng 7 dương lịch. Thời vụ ghép từ cuối
tháng 4 – cuối tháng 7, nhưng trong tháng 5-6 có tỷ lệ sống cao nhất.
Ở đồng bằng sông Cửu Long có thể nhân giống bằng phương pháp chiết (các
tỉnh miền Đông chỉ nên nhân giống bằng phương pháp ghép). Chiết cao cành
chiết: 40-45 cm. Đường kinh cành chiết 1,0 – 1,2 cm (không nên chiết cành to), tốt
nhất là không phân cành hoặc phân cành phía ngọn. Thời gian trồng trong vườn
ươm sau khi hạ bầu chiết là từ 6-12 tháng để chăm bón, tạo hình cây con. Nên ra
ngôi cành chiết trong bầu nilông hay trong sọt tre. Nếu là sọt tre, đường kính
miệng bầu 15 cm, chiều cao 20-25 cm. Bầu nilông để ra ngôi cây gốc ghép cũng
nên có kích thước tương tự.