TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
KHOA KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
PHÂN TÍCH LỢI THẾ CỦA NGÀNH BẢO HIỂM
VIỆT NAM THEO MÔ HÌNH KIM CƢƠNG CỦA
M.PORTER
Sinh viên thực hiện : Dương Thu Trang
Lớp : Anh 12
Khóa : 43C
Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS. Nguyễn Hữu Khải
Hà Nội, 06 - 2008
LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn đến những người đã giúp em chuẩn bị và hoàn
thành khóa luận này. Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn PGS.TS. Nguyễn
Hữu Khải - người đã dành nhiều thời gian và bằng kinh nghiệm cũng như
kiến thức của mình đưa ra những hướng dẫn cho em trong quá trình làm khóa
luận.
Nhân đây, em cũng xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới toàn thể các thầy cô
giáo khoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế cũng như tất cả các thầy cô giáo của
các khoa khác trong trường Đại học Ngoại thương Hà Nội về những bài giảng
quý báu đã góp phần tạo cho em nền tảng để phát triển kiến thức của mình.
Cuối cùng, em xin gửi lời biết ơn tới toàn thể gia đình và bạn bè em,
những người đã giúp đỡ, động viên em hoàn thành khóa luận này.
MỤC LỤC
LêI Më §ÇU ............................................................................................... 1
CH¦¥NG I: KH¸I QU¸T CHUNG VÒ LîI THÕ C¹NH TRANH Vµ
B¶O HIÓM ............................................................................................... 3
I. KH¸I QU¸T CHUNG VÒ LîI THÕ C¹NH TRANH ........................ 3
1. Mét sè kh¸i niÖm c¬ b¶n ................................................................ 3
1.1. C¹nh tranh ................................................................................ 3
1.2. Lîi thÕ c¹nh tranh ..................................................................... 5
2. C¸c yÕu tè ®¸nh gi¸ lîi thÕ c¹nh tranh theo m« h×nh kim c-¬ng
cña M.Porter ....................................................................................... 7
2.1. C¸c ®iÒu kiÖn yÕu tè s¶n xuÊt ................................................... 9
2.2. C¸c ®iÒu kiÖn vÒ cÇu................................................................ 12
2.3. C¸c ngµnh hç trî vµ liªn quan ................................................ 14
2.4. C¸c chiÕn l-îc, c¬ cÊu kinh doanh vµ m«i tr-êng c¹nh tranh
........................................................................................................ 16
2.5. C¸c yÕu tè kh¸c ....................................................................... 18
II. KH¸I QU¸T CHUNG VÒ B¶O HIÓM ........................................... 20
1. §Þnh nghÜa vµ b¶n chÊt cña b¶o hiÓm ......................................... 20
1.1. §Þnh nghÜa .............................................................................. 20
1.2. B¶n chÊt cña b¶o hiÓm ............................................................ 21
2. Mét sè nguyªn t¾c c¬ b¶n cña b¶o hiÓm ...................................... 21
2.1. Nguyªn t¾c chØ b¶o hiÓm sù rñi ro, kh«ng b¶o hiÓm sù ch¾c
ch¾n (Fortuity not certainty) .......................................................... 21
2.2. Nguyªn t¾c trung thùc tuyÖt ®èi (utmost good faith) .............. 22
2.3. Nguyªn t¾c lîi Ých b¶o hiÓm (Insurable interest) .................... 23
2.4. Nguyªn t¾c båi th-êng (Indemnity) ........................................ 23
2.5. Nguyªn t¾c thÕ quyÒn (Subrogation) ...................................... 24
3. T¸c dông vµ vai trß cña b¶o hiÓm ................................................ 25
3.1. Bï ®¾p thiÖt h¹i, kh¾c phôc tæn thÊt ...................................... 25
3.2. T¨ng c-êng c«ng t¸c ®Ò phßng vµ h¹n chÕ tæn thÊt ................ 26
3.3. Sö dông hiÖu qu¶ nh÷ng kho¶n tiÒn nhµn rçi, t¹o ®-îc nguån
vèn lín ®Ó ®Çu t- vµo nh÷ng lÜnh vùc kh¸c .................................. .27
3.4. T¨ng thu cho ng©n s¸ch nhµ n-íc ........................................ 27
3.5. T¹o t©m lý an t©m trong kinh doanh, trong cuéc sèng ............ 28
CH¦¥NG 2. THùC TR¹NG LîI THÕ C¹NH TRANH CñA
NGµNH B¶O HIÓM VIÖT NAM ......................................................... 29
I. KH¸I QU¸T VÒ NGµNH B¶O HIÓM VIÖT NAM ......................... 29
1. Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña ngµnh b¶o hiÓm ViÖt Nam ...... 29
1.1. Giai ®o¹n tr-íc n¨m 1993 ....................................................... 29
1.2. B¶o hiÓm ViÖt Nam sau n¨m 1993 .......................................... 30
1.3. M«i tr-êng ph¸p lý cho ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm ViÖt
Nam ................................................................................................ 36
2. Yªu cÇu héi nhËp ®èi víi ngµnh b¶o hiÓm ViÖt Nam ................. 37
2.1. Sù cÇn thiÕt cña héi nhËp quèc tÕ trong lÜnh vùc b¶o hiÓm ... 37
2.2. C¸c cam kÕt song ph-¬ng vµ ®a ph-¬ng cña ViÖt Nam trong
lÜnh vùc b¶o hiÓm ........................................................................... 38
II. §¸NH GI¸ LîI THÕ C¹NH TRANH CñA NGµNH B¶O HIÓM
VIÖT NAM THEO M¤ H×NH KIM C¦¥NG CñA M.PORTER ........ 42
1. C¸c ®iÒu kiÖn yÕu tè s¶n xuÊt ...................................................... 42
1.1. Nguån nh©n lùc ...................................................................... 42
1.2. N¨ng lùc vÒ vèn, c«ng nghÖ .................................................... 44
2. C¸c ®iÒu kiÖn vÒ cÇu ..................................................................... 46
2.1. ViÖc khai th¸c b¶o hiÓm cßn ë møc ®é thÊp .......................... 47
2.2. NhËn thøc vÒ b¶o hiÓm ........................................................... 49
3. C¸c ngµnh hç trî vµ liªn quan ..................................................... 52
3.1. ThÞ tr-êng tµi chÝnh ................................................................ 52
3.2. Thèng kª vµ C«ng nghÖ th«ng tin .......................................... 54
4. ChiÕn l-îc c«ng ty, c¬ cÊu vµ ®èi thñ c¹nh tranh ....................... 56
4.1. Mét sè yÕu tè ¶nh h-ëng ®Õn kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña doanh
nghiÖp b¶o hiÓm ............................................................................. 56
4.2. M«i tr-êng c¹nh tranh gay g¾t ............................................... 58
5. C¸c yÕu tè kh¸c ............................................................................. 60
5.1. ChÝnh phñ ............................................................................... 60
5.2. C¬ héi ...................................................................................... 61
CH¦¥NG 3. MéT Sè GI¶I PH¸P N¢NG CAO N¡NG LùC C¹NH
TRANH CñA NGµNH B¶O HIÓM VIÖT NAM ................................. 64
I. §ÞNH H¦íNG PH¸T TRIÓN NGµNH B¶O HIÓM VIÖT NAM
TRONG THêI K× HéI NHËP ............................................................. 64
1. Nh÷ng c¬ héi vµ th¸ch thøc víi ngµnh b¶o hiÓm ViÖt Nam trong
thêi k× héi nhËp ................................................................................. 64
1.1. Sè l-îng c¸c doanh nghiÖp ®-îc cÊp phÐp ho¹t ®éng ngµy mét
gia t¨ng ..........................................................................................64
1.2. Doanh nghiÖp b¶o hiÓm ho¹t ®éng ë n-íc ngoµi ®-îc cung
cÊp mét sè s¶n phÈm b¶o hiÓm qua biªn giíi ................................ 64
1.3. Kªnh ph©n phèi s¶n phÈm b¶o hiÓm ®· béc lé nhiÒu yÕu kÐm
........................................................................................................ 65
1.4. C¹nh tranh gay g¾t chñ yÕu b»ng con ®-êng h¹ phÝ b¶o hiÓm,
kh«ng chó träng nhiÒu ®Õn dÞch vô ch¨m sãc kh¸ch hµng ........... 65
1.5. ViÖc gi¶i quyÕt båi th-êng cßn nhiÒu v-íng m¾c ................... 66
2. §Þnh h-íng ph¸t triÓn ngµnh b¶o hiÓm ViÖt Nam......................66