SKKN:“M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 h c t t ki u bài t p làm văn t ộ ố ệ ọ ớ ọ ố ể ậ ả
ng i”.ườ
PH NẦ 1. TH C TR NG Đ TÀI:Ự Ạ Ề
La môt giao viên tr c tiêp giang day trên l p, tôi nhân thây răng cac em rât ư ơ
ngai hoc phân môn Tâp lam văn, nhât la khi lam bai văn viêt. Vì ky năng lam bai
cua cac em con han chê, chât l ng bai lam ch a cao. Nhiêu em con ch a hiêu ươ ư ư
quan sat la gi? Măt khac do vôn t cua cac em ch a phong phu nên cac em dung t ư ư ư
ch a chinh xac, lung cung, lôn xôn,… Hâu hêt cac em ch a biêt cach s dung cac ư ư ư
biên phap nghê thuât nh nhân hoa, so sanh, điêp t , điêp ng , t lay,… nên bai ư ư ư ư
văn cua cac em tuy đu y nh ng rât khô khan. ư
Năm h c 2017 – 2018, tôi ch nhi m l p 5/5 v i 30 h c sinh, l p có vài emọ ủ ệ ớ ớ ọ ớ
ti p thu ch m v văn miêu t . Khi d y đn d ng bài văn miêu t tôi cho các emế ậ ề ả ạ ế ạ ả
làm bài vi t đ n m b t tình hình vi t bài văn miêu t c a h c sinh l p mình. ế ể ắ ắ ế ả ủ ọ ớ
Đê bai : Ta môt ng i b n ma em yêu thich. Kêt qua lam bai cua cac em thu ườ ạ
đc nh sau:ươ ư
Các em h c sinh hoàn thành thì bài vi t đ ba ph n, các ph n có đ ýọ ế ủ ầ ầ ủ
nh ng nên bài văn ng n ch t 15 đn 20 câu. Còn h c sinh ch a hoàn thành thìư ắ ỉ ừ ế ọ ư
bài văn c a các em ít ý, khô khan,... Có em làm l c đ bài.ủ ạ ề
Qua k t qu trên, tôi nh n th y là do nh ng nguyên nhân:ế ả ậ ấ ữ
H c sinh ch a bi t xác đnh kĩ đ bài. Kh năng quan sát c a các em ch aọ ư ế ị ề ả ủ ư
th u đáo. Các em không có k năng l p dàn ý bài tr c khi vi t bài văn. V n tấ ỹ ậ ướ ế ố ừ
miêu t c a các em còn ít, s sài. ả ủ ơ
Vì v y tôi ch n đ tài: “ ậ ọ ề M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 h cộ ố ệ ọ ớ ọ
t t ki u bài t p làm văn t ng i”.ố ể ậ ả ườ Áp d ng cho h c sinh l p 5/5 tr ng Ti uụ ọ ớ ườ ể
h c Hu nh Văn Đnh. ọ ỳ ả
PH N 2. N I DUNG C N GI I QUY T: Ầ Ộ Ầ Ả Ế
- Giup hoc sinh năm chăc yêu câu cua đê bai.
- H ng d n h c sinh quan sát và tái hi n quan sát đ tìm ý, l p dàn bài chiướ ẫ ọ ệ ể ậ
ti t.ế
- H ng d n h c sinh ghi l i các nh n xét qua quá trình quan sát đc.ướ ẫ ọ ạ ậ ượ
- H ng d n h c sinh tích lũy v n t ng khi miêu t ng i và l a ch n tướ ẫ ọ ố ừ ữ ả ườ ự ọ ừ
ng khi miêu t .ữ ả
- Di n đt có ngh thu t khi miêu t ng i.ễ ạ ệ ậ ả ườ
- Vi t văn có c m xúc c a mình qua bài vi t.ế ả ủ ế
Bùi Th Th Lĩnhị ủ trang 1
Tông sô hoc sinh Hoàn thành t tốHoàn thành Ch a hoàn thànhư
30 hoc sinh0 em 20 em = 66,6% 10 em = 33,3 %
SKKN:“M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 h c t t ki u bài t p làm văn t ộ ố ệ ọ ớ ọ ố ể ậ ả
ng i”.ườ
PH N 3. BI N PHÁP GI I QUY T:Ầ Ệ Ả Ế
D a theo ph ng pháp chung c a th lo i văn miêu t , tôi l n l t th cự ươ ủ ể ạ ả ầ ượ ự
hi n các bi n pháp sau:ệ ệ
1. Giup hoc sinh năm chăc yêu câu cua đê bai.
Đây la môt viêc lam rât quan trong, b i no giup hoc sinh đinh h ng đc ở ươ ươ
công viêc minh se lam: Đo la xac đinh đc bai văn thuôc thê loai bai văn gi? Kiêu ươ
bai gi? Đôi t ng miêu ta la gi?... T đo giup cac em không đi lac yêu câu cua đê. ươ ư
Sau khi nêu xong đê bai, tôi ghi lên bang rôi yêu câu 2 hoc sinh đoc lai.
Vi du: Trong l p em có r t nhi u b n. Em hay ớ ấ ề ạ ta lai m t b n ộ ạ mà em yêu
quý.
Tôi h ng dân cac em nh sau: ươ ư
+ Thao luân nhom đôi tra l i câu hoi: Đê bai thuôc thê loai văn gi? (miêu ta). ơ
Kiêu bai nao? (ta ng i). Đôi t ng miêu ta la gi? (b n trong l p). ườ ươ ạ ớ
+ Goi hoc sinh trinh bay kêt qua th o luân. Ca l p nhân xet. ả ơ
Sau khi hoc sinh tra l i xong, tôi chôt lai yêu câu va dung phân mau gach ơ
chân cac t ng quan trong. ư ư
* Ví dụ: T m t ng i thânả ộ ườ mà em yêu quý.
Tom lai: Theo tôi giao viên cung lam ro yêu câu nh vây thi chăc chăn se ư
không co môt bai văn nao cua hoc sinh bi lac đê.
2. H ng d n h c sinh quan sát và tái hi n quan sát đ tìm ý, l p dànướ ẫ ọ ệ ể ậ
bài chi ti t.ế
- L u ý khi h ng d n h c sinh quan sát: l p 5, quan sát tìm ý khôngư ướ ẫ ọ Ở ớ
tách thành m t ti t đc ghép chung v i ti t t p làm văn mi ng nên b c đuộ ế ượ ớ ế ậ ệ ướ ầ
h c sinh và giáo viên g p nhi u khó khăn. N u giáo viên b qua ho c tái hi nọ ặ ề ế ỏ ặ ệ
quá s l c s gây nh h ng không nh đn n i dung bài văn c a h c sinh.Vìơ ượ ẽ ả ưở ỏ ế ộ ủ ọ
v y tôi v n chú tr ng b c này. Đây là m t m nh cũng là m t y u c a h c sinh.ậ ẫ ọ ướ ặ ạ ặ ế ủ ọ
Do đó khi h c sinh quan sát và tái hi n quan sát, tôi luôn nh c nh h c sinh sọ ệ ắ ở ọ ử
d ng nhi u giác quan đ quan sát nh m t nhìn, tai nghe,…ụ ề ể ư ắ
- M t: Cho ta c m giác v màu s c nh : Màu tr ng c a tóc b c, màu mu iắ ả ề ắ ư ắ ủ ạ ố
tiêu c a tóc hoa râm, đôi m t sáng long lanh. ủ ắ
- M t còn cho ta c m giác v hình dáng nh : Dáng ng i m p m p, cao ắ ả ề ư ườ ậ ạ
l n, g y gò, m nh kh nh, m nh mai,….ớ ầ ả ả ả
- Tai: Giúp ta c m nh n v âm thanh nh : gi ng nói tr m b ng, trong tr o, ả ậ ề ư ọ ầ ổ ẻ
gi ng c i giòn giã, gi ng đc truy n c m,…ti ng b c chân l p x p.ọ ườ ọ ọ ề ả ế ướ ẹ ẹ
- Ví d 1: Bài ôn t p v t ng i ( tu n 33 - ti t 65)ụ ậ ề ả ườ ầ ế
Bùi Th Th Lĩnhị ủ trang 2
SKKN:“M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 h c t t ki u bài t p làm văn t ộ ố ệ ọ ớ ọ ố ể ậ ả
ng i”.ườ
L p dàn ý chi ti t cho đ bài sau: T cô giáo (th y giáo) đã t ng d y d emậ ế ề ả ầ ừ ạ ỗ
và đ l i cho em nhi u n t ng và tình c m t t đp.ể ạ ề ấ ượ ả ố ẹ
2.1.Tìm ý cho bài văn:
a) M bài:ở
- Ng i đc t tên là gì? Em quen bi t t khi nào?ườ ượ ả ế ừ
- Ng i đc t đã đ l i cho em nh ng n t ng và tình c m gì?ườ ượ ả ể ạ ữ ấ ượ ả
b) Thân bài:
- T ngo i hình: Đc đi m th nh t, th hai, th ba,….ả ạ ặ ể ứ ấ ứ ứ
Chú ý khi tìm ý: M i đc đi m th ng g n v i m t b ph n c a ngo i hìnhỗ ặ ể ườ ắ ớ ộ ộ ậ ủ ạ
nh :ư
- Khuôn m t: ặví dụ khuôn m t ch đi n,... ặ ữ ề
- Mái tóc: ví dụ mái tóc c t ng n. ắ ắ
- Đôi m t: ắví dụ đôi m t tròn xoe sáng long lanh,...Các đc đi m đc tắ ặ ể ượ ả
có th là đng nét, màu s c, nét h p d n nh t c a b ph n ngo i hình đc t .ể ườ ắ ấ ẫ ấ ủ ộ ậ ạ ượ ả
Nhi u khi đc đi m ngo i hình g i ra tính tình c a ng i đc t .ề ặ ể ạ ợ ủ ườ ượ ả
- T ho t đng:ả ạ ộ Ho t đng th nh t, th hai, ho t đng th ba,…ạ ộ ứ ấ ứ ạ ộ ứ
* L u ýư : Có th t các ho t đng c th c a ng i đc t .ể ả ạ ộ ụ ể ủ ườ ượ ả
- Ví dụ: Th y cô d y h c ho c chăm sóc h c sinh, khuyên b o h c sinh tầ ạ ọ ặ ọ ả ọ ừ
đó nói lên tính tình c a ng i đc t . Nên ch n bài văn miêu t sao cho thủ ườ ượ ả ọ ả ể
hi n tình c m, c m xúc c a em.ệ ả ả ủ
c) K t bài: ế
- Nêu nh h ng t t c a ng i đc t đi v i em nh : Cô ho c th y làả ưở ố ủ ườ ượ ả ố ớ ư ặ ầ
t m g ng v lòng nhân h u ho c t m g ng v tinh th n h c t p và làm vi cấ ươ ề ậ ặ ấ ươ ề ầ ọ ậ ệ
tích c c em noi theo.ự
- Tình c m c a em đi v i ng i đc t .ả ủ ố ớ ườ ượ ả
- Ví dụ: em mong mu n sau này s tr thành ng i nh th y cô mong đi,ố ẽ ở ườ ư ầ ợ
ho c mong c th y cô s có nhi u h c trò ngoan,…ặ ướ ầ ẽ ề ọ
2.2. T p nói theo dàn ý đã l pậ ậ .
Sau khi tìm ra đc đi m c a t ng ng i, các em có th ch n đc đi mặ ể ủ ừ ườ ể ọ ặ ể
riêng bi t b qua đc đi m chung không gây n t ng nh : khi t cô giáo c aệ ỏ ặ ể ấ ượ ư ả ủ
mình các em ch n t đc đi m tóc, da, khuôn m t, m t,...ọ ả ặ ể ặ ắ
Tóm l i:ạ Cho dù làm bài t i l p hay v nhà, tôi luôn nh c nh các em ph iạ ớ ề ắ ở ả
l p nhanh m t dàn bài.ậ ộ
3. H ng d n h c sinh ghi nh n các nh n xét do quan sát mang l i.ướ ẫ ọ ậ ậ ạ
Bùi Th Th Lĩnhị ủ trang 3
SKKN:“M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 h c t t ki u bài t p làm văn t ộ ố ệ ọ ớ ọ ố ể ậ ả
ng i”.ườ
Khi trình bày k t qu quan sát đ xây d ng dàn bài, tôi h ng d n h c sinhế ả ể ự ướ ẫ ọ
tr l i b ng nhi u chi ti t đ giúp n i dung bài văn c a h c sinh v a đ ý chínhả ờ ằ ề ế ể ộ ủ ọ ừ ủ
v a phong phú.ừ
* Ví d : Bài t ng i (ti t 39 - tu n 20)ụ ả ườ ế ầ
Đề: T hình dáng và nh ng n t t t c a m t b n trong l p em và đc nhi uả ữ ế ố ủ ộ ạ ớ ượ ề
ng i quý m n.ườ ế
Tôi t ch c cho các em quan sát b n trên l p tôi treo m t s tranh nh b nổ ứ ạ ớ ộ ố ả ạ
khác nhau đ các em ti n nh l i. Sau đó t ch c cho các em trình bày dàn ý theoể ệ ớ ạ ổ ứ
ph ng pháp toa xe l a.ươ ử
M bàiở: Em đnh t b n nào trong l p mình? B n tên gì? Nam hay n ? Vì saoị ả ạ ớ ạ ữ
đc c l p quý m n?ượ ả ớ ế
Thân bài: T hình dáng (t bao quát, t chi ti t)ả ả ả ế
- B n đó có gì n i b t, v hình dáng làm em chú ý và gây n t ng nh tạ ổ ậ ề ấ ượ ấ
v i em ? ớ
- Em thích đc đi m nào v hình dáng c a b n?ặ ể ề ủ ạ
Cùng t m t b n nh ng m i em đu có s l a ch n đ t m t s đcả ộ ạ ư ỗ ề ự ự ọ ể ả ộ ố ặ
đi m khác nhau. Có em t n c da, dáng ng i, m t, mũi, trán,…có em t cáchể ả ướ ườ ắ ả
ăn m c, tu i tác, g ng m t, tóc, m t, gi ng nói,…c a b n. V y m i em th yặ ổ ươ ặ ắ ọ ủ ạ ậ ỗ ấ
đc đi m khác nhau đ t khác nhau. ặ ể ể ả
- Tôi g i nh ng em ch n t cùng m t đc đi m c a đi t ng trình bày.ọ ữ ọ ả ộ ặ ể ủ ố ượ
K t qu quan sát: M t em tr l i: “đôi m t b n Ph ng Qu nh đen và sáng”. ế ả ộ ả ờ ắ ạ ươ ỳ
- Tôi nh n xét:“ đó ch là nh n xét s l c. Em nào có nh n xét khác?” M tậ ỉ ậ ơ ượ ậ ộ
em khác tr l i:“ B n Ph ng Qu nh có đôi m t đen huy n, tròn xoe và sángả ờ ạ ươ ỳ ắ ề
long lanh”.
- Tôi nh n xét:“ Đây là nh n xét chi ti t h n và g i hình nh h n”.ậ ậ ế ơ ợ ả ơ
- m c đ cao h n, có th yêu c u h c sinh trình bày nh n xét tinh tỞ ứ ộ ơ ể ầ ọ ậ ế
h n đ th y đc nh ng đc đi m riêng mà ng i khác ch a phát hi n ra.ơ ể ấ ượ ữ ặ ể ườ ư ệ
- M t em khác:“ Đôi m t b n Ph ng Qu nh tròn xoe và sáng long lanh cộ ắ ạ ươ ỳ ứ
ch p lia ch p l a khi đng tr c l p tr bài”.ớ ớ ị ứ ướ ớ ả
Bùi Th Th Lĩnhị ủ trang 4
Thân
bài
Mở
bài
Thân
bài
Thân
bài
Thân
bài
Thân
bài
K t bàiế
B n ạ
Lan
Hình
dáng
Làn da
Mái tóc,
khuôn
m t,…ặ
Tính
tình
M i quan ố
h v i m iệ ớ ọ
ng iườ
C m nghĩả
c a emủ
SKKN:“M t s kinh nghi m giúp h c sinh l p 5 h c t t ki u bài t p làm văn t ộ ố ệ ọ ớ ọ ố ể ậ ả
ng i”.ườ
- M t em khác b sung thêm:“ Phía trên đôi m t b n y còn có đôi hàng miộ ổ ắ ạ ấ
cong vút”.
- T n t t tả ế ố : Th ng các em ch th y nh ng bi u hi n trong h c t p nhườ ỉ ấ ữ ể ệ ọ ậ ư
chăm h c, h c gi i nên tôi g i thêm: “Ngoài bi u hi n trong h c t p còn cóọ ọ ỏ ợ ể ệ ọ ậ
nh ng bi u hi n trong lao đng, quan h v i th y cô, b n bè, nh ng ng i xungữ ể ệ ộ ệ ớ ầ ạ ữ ườ
quanh”… Nhi u h c sinh khi làm bài hay li t kê, k l nh n xét v tính n t c aề ọ ệ ể ể ậ ề ế ủ
ng i đc t , vi c làm c th , tôi g i h i : Vì sao em bi t b n l phép? (Khiườ ượ ả ệ ụ ể ợ ỏ ế ạ ễ
g p ng i l n b n luôn chào h i. Khi nói chuy n v i ng i l n b n luônặ ườ ớ ạ ỏ ệ ớ ườ ớ ạ
“vâng”, “d ”,…). Nh v y ph i nêu bi u hi n c th c a t ng n t t t thì m iạ ư ậ ả ể ệ ụ ể ủ ừ ế ố ớ
thuy t ph c ng i đc, s bài văn có n i dung đy đ phong phú tăng lên.ế ụ ườ ọ ố ộ ầ ủ
- K t bài:ế Tình c m c a em đi v i b n.ả ủ ố ớ ạ
4. H ng d n h c sinh tích lũy v n t ng khi miêu t ng i và l aướ ẫ ọ ố ừ ữ ả ườ ự
ch n t ng khi miêu t :ọ ừ ữ ả
a) T o đi u ki n đ h c sinh tích lũy v n t ng khi miêu t ng i:ạ ề ệ ể ọ ố ừ ữ ả ườ
Qua ti t t p làm văn (tìm hi u đ, làm dàn bài chi ti t) đu tiên c a ki uế ậ ể ề ế ầ ủ ể
bài t ng i tôi nh n th y đa s h c sinh còn thi u v n t ng miêu t ng i.ả ườ ậ ấ ố ọ ế ố ừ ữ ả ườ
Đi khái h c sinh ch tìm đc nh ng t đn nh : Cao, lùn, m, m p,… đ tạ ọ ỉ ượ ữ ừ ơ ư ố ậ ể ả
dáng ng i hay các t tròn, dài,… đ t khuôn m t. Do đó tôi cho các em ghi vàoườ ừ ể ả ặ
t p chu n b bài nhà đ ghi l i m t s t ng dùng đ miêu t ng i nh mậ ẩ ị ở ể ạ ộ ố ừ ữ ể ả ườ ằ
góp ph n tăng thêm v n t cho các em, c th :ầ ố ừ ụ ể
- Thông qua các bài t p đc, tôi ch ra nh ng t ng hay có th áp d ng tậ ọ ỉ ữ ừ ữ ể ụ ả
ng i. ườ
- Tôi yêu c u h c sinh đánh d u r i v nhà ghi vào t p chu n b bài, sau đóầ ọ ấ ồ ề ậ ẩ ị
tôi yêu c u h c sinh n p l i t p đ tôi ki m tra l i.ầ ọ ộ ạ ậ ể ể ạ
- Ví d : Bài “ Th g i các h c sinh” ụ ư ử ọ tôi ch ra các t : “ vui v , sungỉ ừ ẻ
s ng, may m n, siêng năng h c t p, ngoan ngoãn, nghe th y, yêu b n”.ướ ắ ọ ậ ầ ạ
- Ví d : Bài “ L i khuyên c a b ” ụ ờ ủ ố thì có t “ hăng say, ph n kh i”.ừ ấ ở
- Ví d : Bài “ Bài h c quýụ ọ ” thì có t “ c n th n, xinh x n”.ừ ẩ ậ ắ
- Thông qua d y luy n t và câu tôi m r ng t miêu t ng i. ạ ệ ừ ở ộ ừ ả ườ
- Ví d : Bài “ T đn, t ghép, t láy” ụ ừ ơ ừ ừ thông qua bài t p 2 tìm 3 t ghépậ ừ
ho c 3 t láy nói v đc tính c a ng i h c sinh gi i. H c sinh tìm t “ thôngặ ừ ề ứ ủ ườ ọ ỏ ọ ừ
minh” tôi m r ng thêm “ sáng d ”. H c sinh tìm t “ siêng năng” tôi m r ngở ộ ạ ọ ừ ở ộ
thêm “chăm ch ”. H c sinh tìm t “ vui tính” tôi m r ng thêm “ c i m ”. ỉ ọ ừ ở ộ ở ở M tặ
khác, tôi yêu c u h c sinh v nhà t tìm t ng t hình dáng, tính tình s ho tầ ọ ề ự ừ ữ ả ự ạ
đng c a ng i ghi ra nháp. Trong bu i ph đo h c sinh hàng tu n, tôi ch nộ ủ ườ ổ ụ ạ ọ ầ ọ
Bùi Th Th Lĩnhị ủ trang 5