Luận án Tiến sĩ: Ảnh hưởng của thuế đến tăng trưởng kinh tế của thành phố Hồ Chí Minh

Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM) giữ vai trò then chốt trong nền kinh tế Việt Nam, đối mặt với nhiều thách thức về tăng trưởng bền vững trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và cơ cấu kinh tế biến đổi. Trong bối cảnh này, thuế không chỉ đơn thuần là công cụ thu ngân sách mà còn là một đòn bẩy chiến lược để định hình phát triển kinh tế xã hội. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của thuế đến tăng trưởng kinh tế địa phương, đặc biệt là trong bối cảnh đặc thù của TP HCM, trở nên cấp thiết. Luận án này nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện về mối quan hệ phức tạp này, làm rõ cơ chế truyền dẫn và các đặc điểm phi tuyến của tác động thuế, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách hiệu quả, góp phần vào sự phát triển lâu dài và bền vững của thành phố.

Các nhà hoạch định chính sách kinh tế và tài khóa ở cấp địa phương và quốc gia, các nhà nghiên cứu, học giả về kinh tế và tài chính, các cơ quan quản lý thuế, và cộng đồng doanh nghiệp.

Nghiên cứu này phân tích ảnh hưởng phức tạp của thuế đối với tăng trưởng kinh tế (TTKT) tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP HCM), một đô thị đầu tàu kinh tế nhưng phải đối mặt với nhiều thách thức cấu trúc. Luận án vượt ra ngoài các lý thuyết thuế truyền thống cấp quốc gia để đề xuất khái niệm "Mối quan hệ Thuế-Tăng trưởng Đô thị" ("Urban Tax-Growth Nexus"), tích hợp các yếu tố đặc thù của kinh tế đô thị như khu vực phi chính thức và mức độ minh bạch thể chế. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng hiện đại (hồi quy Bayes) và định tính (phỏng vấn chuyên gia), sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian từ năm 2000-2023 để phân tích các mô hình tác động trực tiếp, gián tiếp, phi tuyến (đường cong Laffer) và có độ trễ. Các phát hiện chính cho thấy tác động của thuế không chỉ trực tiếp mà còn phụ thuộc vào bối cảnh thể chế, hiệu quả thực thi chính sách và năng lực quản trị. Nghiên cứu cũng xác định các đặc điểm phi tuyến và độ trễ, cùng với một hệ số dương bất ngờ của thuế thu nhập doanh nghiệp, gợi ý về các cơ chế bù trừ tiềm ẩn. Giá trị học thuật của luận án nằm ở việc mở rộng khung lý thuyết tăng trưởng, phát triển khung "Đường cong Laffer dựa trên đô thị", và tiên phong ứng dụng hồi quy Bayes như một công cụ lý thuyết. Các kết quả cung cấp cơ sở khoa học vững chắc để các nhà hoạch định chính sách tại TP HCM có thể điều chỉnh và thiết kế chính sách tài khóa phù hợp, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý thuế và đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững, công bằng.