Luận án Tiến sĩ: Tác động của vốn trí tuệ đến ổn định ngân hàng tại Việt Nam

Trong nền kinh tế tri thức hiện đại, vốn trí tuệ (IC) ngày càng được công nhận là yếu tố then chốt tạo ra giá trị và lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trong ngành ngân hàng. Hệ thống ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức từ hội nhập quốc tế và biến động kinh tế toàn cầu, do đó, việc duy trì sự ổn định ngân hàng trở nên cực kỳ quan trọng. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ tác động phức tạp của vốn trí tuệ và các thành phần của nó đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách thiết thực nhằm khai thác hiệu quả vốn trí tuệ để củng cố sự vững mạnh của ngành.

Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, quản trị chiến lược; các nhà quản lý ngân hàng; và các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý trong ngành tài chính tại Việt Nam.

Luận án này tập trung nghiên cứu tác động của vốn trí tuệ (IC) đến ổn định ngân hàng tại Việt Nam, nhận định IC là một nguồn lực chiến lược bao gồm lực lượng lao động tri thức và các yếu tố vô hình khác, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, lòng trung thành của khách hàng và khả năng thích ứng thị trường. Ổn định ngân hàng được xem là yếu tố then chốt cho hoạt động bền vững và tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu được xây dựng trên ba lý thuyết nền tảng: lý thuyết dựa trên tri thức, lý thuyết dựa trên nguồn lực và lý thuyết năng lực động, đồng thời phát triển các giả thuyết dựa trên mô hình VAIC và các thành phần HCE, SCE, CEE để đánh giá tác động tuyến tính, phi tuyến và tương tác của IC với đa dạng hóa và chuyển đổi số. Dữ liệu từ 28 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2008-2023 được phân tích bằng mô hình hồi quy SGMM và kiểm định Bayes để đảm bảo tính vững chắc của kết quả. Các biến kiểm soát như quy mô, đòn bẩy tài chính, đa dạng hóa thu nhập, cấu trúc sở hữu và chuyển đổi số, cùng các biến vĩ mô như GDP và lạm phát, cũng được đưa vào mô hình. Kết quả cho thấy vốn trí tuệ và các thành phần có tác động tích cực đến ổn định ngân hàng, song đầu tư quá mức có thể gây bất ổn. HCE có tác động tích cực nhưng yếu và phi tuyến, SCE tác động mạnh hơn nhưng dễ bị giảm hiệu quả khi quá tập trung, còn CEE cải thiện đáng kể sự ổn định nhưng cần ngưỡng tối ưu. Các hàm ý chính sách quan trọng được đề xuất nhằm tối ưu hóa chiến lược đầu tư vốn trí tuệ, ưu tiên các thành phần phù hợp với xu hướng đa dạng hóa và chuyển đổi số, kiểm soát đòn bẩy tài chính, tăng cường hỗ trợ từ Nhà nước và phát triển nguồn nhân lực.