Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Tác động cấu trúc sở hữu đến tỷ lệ an toàn vốn theo Basel của Ngân hàng Thương mại tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu ngày càng sâu rộng và những biến động phức tạp của thị trường tài chính, sự ổn định của hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò then chốt đối với nền kinh tế. Tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo các hiệp ước Basel không chỉ là thước đo quan trọng phản ánh khả năng chống chịu rủi ro của các ngân hàng mà còn là “đệm chắn” cần thiết trước các cú sốc kinh tế. Việc nghiên cứu thực nghiệm về các yếu tố tác động đến CAR, đặc biệt là cấu trúc sở hữu ngân hàng, trở nên cấp thiết khi Việt Nam tiếp tục áp dụng các chuẩn mực quản lý vốn quốc tế như Basel II và Basel III. Luận án này nhằm cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức các hình thái sở hữu khác nhau ảnh hưởng đến mức độ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, qua đó đóng góp vào việc củng cố sự ổn định tài chính.

Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý nhà nước về ngân hàng và các cấp quản lý tại ngân hàng thương mại quan tâm đến cấu trúc sở hữu và an toàn vốn.

Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của cấu trúc sở hữu đến tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo Basel của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, đồng thời kiểm định sự khác biệt trong tác động lên CAR giữa nhóm ngân hàng áp dụng Basel III và nhóm chỉ áp dụng Basel II. Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong giai đoạn hệ thống ngân hàng Việt Nam hội nhập sâu rộng, đòi hỏi sự tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về an toàn vốn. Để đạt được mục tiêu này, luận án sử dụng hai phương pháp định lượng chính là Mô men tổng quát hệ thống (SGMM) để đánh giá ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và phương pháp Khác biệt trong khác biệt (DID) để so sánh các nhóm ngân hàng theo chuẩn Basel. Dữ liệu được thu thập từ 26 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2014-2023, bao gồm thông tin từ hệ thống FinnPro, báo cáo tài chính và thông tin công khai. Kết quả nghiên cứu cho thấy những phát hiện quan trọng: cấu trúc sở hữu, đặc biệt là tỷ lệ sở hữu của nhà nước ở các ngưỡng từ 5% và 10% trở lên, có tác động tiêu cực đến CAR. Tuy nhiên, khi tỷ lệ sở hữu nhà nước đạt từ 65% trở lên thì tác động này không còn ý nghĩa thống kê. Hơn nữa, tương tác giữa sự tập trung sở hữu và đòn bẩy có ảnh hưởng tích cực đến CAR. Đặc biệt, nghiên cứu chỉ ra rằng không có sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ an toàn vốn giữa các ngân hàng đã công bố triển khai Basel III và các ngân hàng chỉ áp dụng Basel II. Những kết quả này mang hàm ý chính sách sâu sắc, hỗ trợ các cơ quan quản lý và các ngân hàng thương mại trong việc xây dựng chiến lược quản trị cấu trúc sở hữu và vốn hiệu quả nhằm củng cố an toàn hệ thống tài chính quốc gia.