Luận án Tiến sĩ: Tác động cấu trúc sở hữu đến tỷ lệ an toàn vốn theo Basel của Ngân hàng Thương mại tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, sự ổn định và hiệu quả của hệ thống ngân hàng đóng vai trò nền tảng cho tăng trưởng kinh tế. Ủy ban Basel đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của quản trị doanh nghiệp hiệu quả đối với sự lành mạnh, an toàn và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại. Đặc biệt, nghiên cứu về tác động của cấu trúc sở hữu, nhất là tập trung sở hữu nhà nước, đến tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo các chuẩn mực Basel tại Việt Nam trở nên cấp thiết. Tỷ lệ an toàn vốn không chỉ là thước đo quan trọng giám sát rủi ro mà còn là tấm đệm chống sốc cho các cú sốc kinh tế. Việc phân tích sâu sắc mối quan hệ này không chỉ giúp nâng cao năng lực quản trị rủi ro mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực tài chính ngân hàng; các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý; ban lãnh đạo cấp cao và quản lý rủi ro tại các ngân hàng thương mại; và các chuyên gia phân tích tài chính quan tâm đến quản trị doanh nghiệp và an toàn vốn trong ngành ngân hàng.

Luận án tập trung nghiên cứu mức độ tác động của cấu trúc sở hữu, đặc biệt là tập trung sở hữu nhà nước, lên tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo các chuẩn mực Basel của các ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam. Sử dụng dữ liệu của 26 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2014-2023, nghiên cứu áp dụng các phương pháp định lượng tiên tiến bao gồm Mô men tổng quát hệ thống hai bước có robust (System Generalized Method of Moments – SGMM) và Khác biệt trong khác biệt (Difference-in-Differences – DID) để đạt được mục tiêu. Kết quả phân tích cho thấy sự tồn tại của cấu trúc sở hữu nhà nước, đặc biệt ở các ngưỡng từ 5% và 10% vốn cổ phần trở lên, có tác động tiêu cực đáng kể đến tỷ lệ an toàn vốn của ngân hàng. Tuy nhiên, tác động này lại không thể hiện rõ ràng khi ngưỡng sở hữu nhà nước đạt từ 65% trở lên. Một phát hiện quan trọng khác là sự tương tác giữa tập trung sở hữu và đòn bẩy có ảnh hưởng tích cực đến CAR. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng không có sự khác biệt đáng kể về tác động lên CAR giữa nhóm các NHTM đã tuyên bố triển khai Basel III và nhóm chỉ áp dụng Basel II. Những phát hiện này mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc cho các cơ quan quản lý và các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong việc hoàn thiện chính sách về quản trị doanh nghiệp và quản lý vốn. Nó cung cấp bằng chứng thực nghiệm để đánh giá lại vai trò của tập trung sở hữu nhà nước và định hướng lộ trình thoái vốn, cũng như lộ trình áp dụng các hiệp ước Basel trong tương lai, nhằm nâng cao tính an toàn và hiệu quả của hệ thống tài chính quốc gia trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.