Luận án Tiến sĩ: Tác động của độ mở kinh tế đến rủi ro của ngân hàng thương mại Việt Nam: xem xét ảnh hưởng của tham nhũng

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Việt Nam nổi lên là một trong những nền kinh tế có độ mở lớn nhất khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, hệ thống tài chính trong nước, đặc biệt là các ngân hàng thương mại, vẫn còn hạn chế về chiều sâu và đa dạng, khiến chúng dễ bị tổn thương trước các biến động từ hội nhập quốc tế. Đồng thời, tham nhũng tiếp tục là một rào cản đáng kể đối với quản trị rủi ro hiệu quả trong ngành ngân hàng. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của độ mở kinh tế đến rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam, đồng thời xem xét vai trò điều tiết của tham nhũng, cung cấp cái nhìn sâu sắc quan trọng cho sự ổn định tài chính quốc gia.

Các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý ngân hàng, học giả, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, và các chuyên gia quản lý rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Luận án này tập trung nghiên cứu tác động của độ mở kinh tế đến rủi ro của ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt là vai trò điều tiết của tham nhũng. Nghiên cứu bắt đầu bằng việc đánh giá thực trạng độ mở kinh tế, tham nhũng và hồ sơ rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tiếp theo, luận án xác định và định lượng tác động của độ mở kinh tế, bao gồm cả độ mở thương mại và độ mở tài chính, đến rủi ro ngân hàng, cũng như xác định các ngưỡng tác động này. Một điểm nổi bật là việc đánh giá vai trò điều tiết của tham nhũng trong mối quan hệ này. Dữ liệu được thu thập từ 28 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2023. Về phương pháp luận, nghiên cứu sử dụng kết hợp các kỹ thuật kinh tế lượng tiên tiến như FGLS để xử lý phương sai thay đổi và tự tương quan, SGMM để khắc phục vấn đề nội sinh, và PSTR để nắm bắt hiệu ứng ngưỡng. Kết quả cho thấy cả độ mở thương mại và độ mở tài chính đều làm tăng rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam, thể hiện qua sự suy giảm chỉ số Z-score, cho thấy khả năng chống chịu với cú sốc kinh tế giảm sút. Tuy nhiên, tham nhũng đóng vai trò điều tiết quan trọng; trong bối cảnh kiểm soát tham nhũng hiệu quả, các ngân hàng có thể tận dụng hội nhập để nâng cao quản trị rủi ro và tăng cường ổn định. Nghiên cứu cũng phát hiện hiệu ứng ngưỡng: tác động tiêu cực của độ mở kinh tế lên rủi ro ngân hàng rõ rệt khi độ mở chưa đạt đến một giá trị nhất định, nhưng giảm dần khi vượt ngưỡng này. Từ đó, luận án đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng nhằm khai thác lợi ích của hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng, tăng cường chính sách chống tham nhũng và cải thiện khung pháp lý, tính minh bạch thị trường tài chính để đảm bảo sự bền vững của hệ thống ngân hàng trong kỷ nguyên toàn cầu hóa.