Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu sự hiện diện và mức độ nhiễm vi nhựa trong các nguồn nước thải, nước sông Sài Gòn – Đồng Nai và đề xuất giải pháp giảm thiểu

Ô nhiễm vi nhựa đã trở thành một trong những thách thức môi trường cấp bách nhất toàn cầu, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho các hệ sinh thái và sức khỏe con người. Mặc dù mối nguy này ngày càng được công nhận, dữ liệu định lượng về sự hiện diện và mức độ nhiễm vi nhựa trong các nguồn nước mặt lục địa, đặc biệt tại Việt Nam, vẫn còn hạn chế. Hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai, vốn là nguồn cung cấp nước sinh hoạt chính yếu và đồng thời tiếp nhận một lượng lớn nước thải, đang đối mặt với nguy cơ ô nhiễm vi nhựa đáng kể. Nghiên cứu này ra đời nhằm lấp đầy khoảng trống thông tin quan trọng này, cung cấp một đánh giá toàn diện về tình hình vi nhựa và đề xuất các giải pháp giảm thiểu hiệu quả, góp phần bảo vệ môi trường và nguồn nước.

Các nhà nghiên cứu môi trường, kỹ sư môi trường, nhà quản lý tài nguyên nước, cơ quan hoạch định chính sách về môi trường và xử lý chất thải, và sinh viên chuyên ngành khoa học môi trường.

Luận án này tập trung nghiên cứu sâu rộng về sự hiện diện và mức độ nhiễm vi nhựa trong các nguồn nước thải và hệ thống sông Sài Gòn – Đồng Nai, một khu vực trọng yếu tại Việt Nam. Mục tiêu chính bao gồm việc định danh các đặc tính của vi nhựa như hình dạng, kích thước, màu sắc, mật độ, và các loại polyme, đồng thời đánh giá mối tương quan theo không gian, thời gian và thủy triều. Nghiên cứu áp dụng các phương pháp phân tích tiên tiến như kính hiển vi điện tử, quang phổ hồng ngoại biến đổi Fourier (FTIR) kết hợp với các thuật toán phân tích dữ liệu chuyên sâu (PCA, clustering) trên nền tảng R 4.2.0 và phần mềm SPSS. Đặc biệt, luận án khảo sát hiệu quả loại bỏ vi nhựa của các nhà máy xử lý nước thải tập trung trên lưu vực, từ đó xác định cơ chế loại bỏ và đánh giá mức độ ô nhiễm vi nhựa trong nước thải đầu vào và đầu ra. Dựa trên kết quả thu được, nghiên cứu đề xuất một bộ các giải pháp giảm thiểu toàn diện, bao gồm cả các biện pháp quản lý chung và giải pháp công nghệ xử lý nước thải, được hỗ trợ bởi phân tích SWOT về tính khả thi. Những đóng góp này không chỉ cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho việc quản lý và bảo vệ môi trường nước tại Việt Nam mà còn có giá trị ứng dụng cao trong việc xây dựng chính sách, nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn để ứng phó với thách thức vi nhựa.