BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ÐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
Lê Xuân Trường
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ CHỦ NGHỀ NGHIỆP CHO
GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
'
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: : 9140114
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Hà Nội, 2026
2
CÔNG TRÌNH ÐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI TRƯỜNG ÐẠI HỌC
SƯ PHẠM HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học: 1) TS. Hoàng Thị Kim Huệ
2) PGS.TS Nguyễn Xuân Hải
Phản biện 1: PGS.TS. Hà Thị Kim Linh
Phản biện 2: PGS.TS. Trần Hữu Hoan
Phản biện 3: TS. Nguyễn Quốc Trị
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường, tại
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Vào , ngày tháng năm 2026
3
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
1. Lê Xuân Trường, Bùi Minh Hiền (2025), Cơ sở khoa học xây dựng
khung phân tích năng lực tự chủ nghề nghiệp của giáo viên tiểu học
trong bối cảnh đổi mới giáo dục, Tạp chí Khoa học – Trường Đại học
Thủ đô Hà Nội, số 94, tr.45-58.
2. Lê Xuân Trường, Bùi Minh Hiền (2025), Tổng quan nghiên cứu về
phát triển năng lực tự chủ nghề nghiệp cho giáo viên tiểu học trong bối
cảnh đổi mới giáo dục. Tạp chí Tâm lý – Giáo dục, tr.22-25.
3. Lê Xuân Trường, Nguyễn Xuân Hải (2025), Đánh giá năng lực tự chủ
nghề nghiệp của giáo viên tiểu học: Nghiên cứu trường hợp tại thành
phố Hải Phòng, Tạp chí Giáo dục – Bộ Giáo dục và Đào tạo, tập 25, số
đặc biệt, tr337-343.
4. Lê Xuân Trường (2025), Thực trạng phát triển năng lực tự chủ nghề
nghiệp cho giáo viên tiểu học thành phố Hải Phòng trong bối cảnh đổi
mới giáo dục, Hội thảo Khoa học quốc tế Diễn đàn văn hoá và giáo dục
mùa thu lần thứ 2 – AFCE 2025, Phát triển văn hoá và giáo dục sáng
tạo trong kỷ nghuyên số, Nxb Khoa học Xã hội.
4
MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Tuyên bố của Đại hội đồng Y khoa Thế giới (World Medical Assembly –
WMA) lần thứ 39 được tổ chức tại Madrid, Tây Ban Nha, vào tháng 10 năm 1987
đã nhấn mạnh sự độc lập về chuyên môn và tự quyết định của bác sĩ khi đưa ra
thuật ngữ “Quyền TCNN” [11]. Thuật ngữ này dần được chú ý sử dụng một cách
đa dạng dựa trên từng bối cảnh văn hóa, pháp luật và sự phát triển xã hội ở mỗi
quốc gia và thậm chí đối với các lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau.
Đã có nhiều nghiên cứu trên thế giới và ở trong nước về vấn đề năng lực.
Trên thế giới, tác giả Howard Gardner [18]; L.X. Vygotsky [75]; Guskey, 2005
[52];... Tại Việt Nam, một số tác giả đã đề cập đến như Nguyễn Quang Uẩn [40];
Phan Văn Nhân (2011) [30]; Đặng Thành Hưng (2012) [23]; Bùi Minh Hiền và
các tác giả (2017) [15];…
Năng lực TCNN được coi là vấn đề cốt lõi của giáo viên để có thể TCNN.
Việc xác định đúng vấn đề TCNN và các năng lực TCNN của giáo viên sẽ giúp
cho phát triển năng lực nghề nghiệp được đúng hướng, thực hiện hiệu quả việc
đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông (GDPT) theo tiếp cận năng lực.
Điều này thực sự có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn hiện nay ở các nhà trường,
song hiện chưa có nghiên cứu chính thức nào ở nước ta về TCNN và năng lực
TCNN của giáo viên phổ thông nói chung, GVTH nói riêng.
Bối cảnh đối mới giáo dục (ĐMGD) hiện nay ở Việt Nam, đã có một số
công trình nghiên cứu trong nước đề cập đến vấn đề này ở các cấp học khác nhau
song đang ở vấn đề TCNN, chưa đề cập một cách chính thức về năng lực TCNN
của giáo viên. Vấn đề nghiên cứu cũng đã được đề cập đến ở các văn bản quy
phạm pháp luật của nước ta như Luật Giáo dục 2019, chương trình GDPT 2018
[3], Điều lệ trưởng tiểu học,…
Đối với ngành GD&ĐT thành phố Hải Phòng (với địa bàn nghiên cứu thuộc
tỉnh Hải Dương trước khi sáp nhập), xác định giáo viên là nhân tố quyết định
thành công của quá trình đổi mới giáo dục (ĐMGD), ngành GD&ĐT luôn coi
việc phát triển và nâng cao chất lượng giáo viên là một trong những nhiệm vụ
trọng tâm.Tuy nhiên, phát triển năng lực TCNN cho GVTH còn chưa được dựa
trên các minh chứng khoa học với cơ sở lý luận và tổng kết thực tiễn trong thời
gian vừa qua. Nhiều thách thức đã được nhận diện như giáo viên chưa đủ tự tin
để TCNN, hiệu trưởng nhà trường còn lúng túng trong phát triển năng lực TCNN
cho giáo viên về xác định phạm vi và mức độ tự chủ, khung năng lực tự chủ của
giáo viên, làm thế nào để phát triển năng lực TCNN cho giáo viên đáp ứng yêu
cầu ĐMGD ở cấp tiểu học,… Đồng thời, những yêu cầu cấp bách về thời gian khi
việc thực hiện Chương trình GDPT 2018 được hoàn thành thực hiện ở tất cả cấp
học phổ thông trong năm học 2024-2025, với vấn đề TCNN, năng lực TCNN và
phát triển năng lực TCNN cho GVTH đặt ra ngày càng cấp thiết.
5
Vì vậy, chúng tôi đã lựa chọn đề tài “Phát triển năng lực TCNN cho
GVTH thành phố Hải Phòng trong bối cảnh ĐMGD” để nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất các biện
pháp phát triển năng lực TCNN cho GVTH thuộc địa bàn nghiên cứu trong bối
cảnh ĐMGD nhằm góp phần nâng cao TCNN và năng lực TCNN của GVTH,
đáp ứng yêu cầu bối cảnh ĐMGD cấp tiểu học hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Phát triển năng lực TCNN của GVTH.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp phát triển năng lực TCNN cho GVTH thành phố Hải Phòng trong
bối cảnh ĐMGD.
4. Giả thuyết khoa học
Phát triển năng lực TCNN của giáo viên phổ thông nói chung, GVTH nói
riêng là xu thế tất yếu trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt là Việt Nam thực hiện
chương trình GDPT 2018. GVTH thành phố Hải Phòng đã có nhận thức, năng lực
và thực hiện TCNN song hiện chỉ ở trong phạm vi và mức độ nhất định. Do đó,
phát triển năng lực TCNN cần được tiếp tục nghiên cứu với các minh chứng khoa
học dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn trong thời gian vừa qua. Nếu có các biện
pháp phát triển năng lực TCNN cho GVTH được xây dựng và thực hiện dựa trên
xác định rõ khung năng lực TCNN của GVTH với các nội dung cụ thể thì sẽ góp
phần nâng cao năng lực TCNN của GVTH, đáp ứng yêu cầu bối cảnh ĐMGD cấp
tiểu học hiện nay tại địa bàn nghiên cứu.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về TCNN, năng lực TCNN và phát triển năng
lực TCNN cho GVTH trong bối cảnh ĐMGD bao gồm tổng quan nghiên cứu vấn
đề, các khái niệm cơ bản, nội dung và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng
lực TCNN của GVTH trong bối cảnh ĐMGD.
5.2. Nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng TCNN, năng lực TCNN và
phát triển năng lực TCNN cho GVTH thành phố Hải Phòng trong bối cảnh
ĐMGD dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận.
5.3. Đề xuất các biện pháp phát triển năng lực TCNN cho GVTH thành phố
Hải Phòng trong bối cảnh ĐMGD, tiến hành khảo nghiệm và thử nghiệm biện
pháp đã đề xuất nhằm khẳng định giả thuyết khoa học, kết quả nghiên cứu của
Luận án.
6. Phạm vi nghiên cứu
6.1. Giới hạn nội dung nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận, xây dựng khung năng lực
TCNN của GVTH, các nội dung phát triển năng lực TCNN cho GVTH, thực
trạng của các nội dung nghiên cứu và các biện pháp phát triển năng lực TCNN
cho GVTH thành phố Hải Phòng của các chủ thể quản lý trường tiểu học trong
