Luận văn Thạc sĩ: Phạm Thái - Từ truyện thơ “Sơ kính tân trang” đến tiểu thuyết “Tiêu Sơn tráng sĩ” của Khái Hưng (Ngôn ngữ văn học và Văn học Việt Nam)

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC

PHAN SỸ QUÝ

PHẠM THÁI - TỪ TRUYỆN THƠ

“SƠ KÍNH TÂN TRANG” ĐẾN TIỂU THUYẾT

“TIÊU SƠN TRÁNG SĨ” CỦA KHÁI HƯNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGÔN NGỮ, VĂN HÓA VÀ VĂN HỌC VIỆT NAM

THÁI NGUYÊN – 2018

MỤC LỤC

M ĐU .................................................................................................................................... 1

1. L do chn đ ti ............................................................................................................... 1

2. Tng quan vn đ nghiên cu ......................................................................................... 2

2.1. Tng quan tnh hnh nghiên cu v Phm Thi........................................................... 2

2.2. Tng quan tnh hnh nghiên cu v “Tiêu Sơn trng s” ca Khi Hưng................... 8

3. Đi tưng v mc tiêu nghiên cu ................................................................................ 10

3.1. Đi tưng nghiên cu ................................................................................................ 11

3.2. Mc tiêu nghiên cu .................................................................................................. 11

4. Nhim v v phương php nghiên cu ......................................................................... 11

4.1. Nhim v nghiên cu ................................................................................................. 11

4.2. Phương php nghiên cu ........................................................................................... 11

5. Phạm vi nghiên cu ........................................................................................................ 12

5.1. Phm vi tư liu ........................................................................................................... 12

5.2. Phm vi vấn đ .......................................................................................................... 12

6. Cu trc ca lun văn .................................................................................................... 13

7. Đng gp ca lun văn ................................................................................................... 13

CHƯƠNG 1: BIẾN ĐỘNG LỊCH SỬ VÀ ĐỜI SỐNG VĂN CHƯƠNG VIỆT NAM

THẾ KỈ XVIII VỚI SỰ XUẤT HIỆN CỦA PHẠM THÁI ................................................ 14

1.1. Những biến c lịch sử Vit Nam thế kỷ XVIII .......................................................... 14

1.2. Đời sng văn chương Vit Nam thế kỷ XVIII ........................................................... 16

1.2.1. Sự xuất hin ca những nhân t ngoài khuôn kh ................................................. 16

1.2.2. Dng văn chương “ch tnh”, th hin tinh thn nhân đo ch ngha .................. 20

1.2.3. Sự lên ngôi ca các sáng tác bằng chữ Nôm và cc th loi văn hc dân tc ....... 25

1.3. Tiểu sử Phạm Thái ...................................................................................................... 29

CHƯƠNG 2: PHẠM THÁI – CHÂN DUNG TỰ HỌA GIỮA NHỮNG QUY PHẠM

THỜI TRUNG ĐẠI ................................................................................................................ 37

2.1. Phạm Thái - con người bn phn ............................................................................... 37

2.2. Phạm Thái - con người t nhiên ................................................................................. 45

2.2.1. Cảm xúc trong tình yêu nam nữ.............................................................................. 45

2.2.2. Con người tài hoa, phong trn ............................................................................... 55

2.3. Phạm Thái – tác giả văn chương ................................................................................ 59

2.3.1. Quan nim văn chương ........................................................................................... 59

2.3.2. Phm Thái với vic viết truyn thơ Nôm ................................................................ 65

CHƯƠNG 3: PHẠM THÁI – TRÁNG SĨ TRONG HƯ CẤU VĂN CHƯƠNG THỜI KỲ

THỰC DÂN ............................................................................................................................. 68

3.1. Thc tại xã hội Vit Nam những năm 1930 - 1940 ................................................... 68

3.2. Phạm Thái trong Tiêu Sơn tráng sĩ ............................................................................ 72

3.2.1. Dấu vết ca ba phương din trong hnh ảnh Phm Thi thời trung đi  “Tiêu Sơn

trng s” ............................................................................................................................ 72

3.2.2. Những nt “ph tri” ca Phm Thi trong “Tiêu Sơn trng s” ......................... 80

3.3. Ngh thut xây dng hình tưng Phạm Thái ca Khi Hưng ................................ 89

3.3.1. Ngh thuật xây dựng bi cảnh ................................................................................ 89

3.3.2. Ngh thuật xây dựng nhân vật ................................................................................ 91

KẾT LUẬN ............................................................................................................................. 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................................... 97

M ĐU

1. L do chn đ ti

1.1. Phm Thi (1777-1813) l mt nhân vt “l” ca đi sng xã hi, văn

ho, văn chương Vit Nam thi trung đi. Trong phn v mt k s, gia bin c

Tây Sơn ko quân ra Bc ph trut cha Trnh ri vua Lê, Phm Thi chn cch

chng li Tây Sơn. La chn ny đưa ông vo hng ng “trung thn bt s nh

quân” thưng đưc chun mc đo đc Nho gio đ cao, v bc l s cương

ngnh, c chp. Th nhưng trong nhiu sn phm văn chương do ông to tc

(tiêu biu l thơ văn khc Trương Qunh Như, thơ T tro, T thut, bi ph

Chiến tng Tây H, v đc bit l truyn thơ Nôm Sơ knh tân trang), Phm

Thi li t ra l mt con ngưi đy cht ph cch. Ni dung thơ văn y cng xp

ông vo s t nhng ngưi va l tc gi va l nhân vt ca chính mình trong

văn chương ngh thut thi trung đi.

1.2. Hơn 100 năm sau khi Phm Thi qua đi, cuc đi ca ông đưc Khái

Hưng ti hin li qua mt cun tiu thuyt dã sử mang màu sc kim hip, Tiêu

Sơn trng s. Dưới cái nhìn ca Khi Hưng, Phm Thái và các bn đng chí ca

ông (nhng cu thn trung thành ca nhà Lê) mang nt trng s với khát khao

phục quc cháy bng. Điu đc bit là trong cun tiu thuyt ny, ngưi ta thy

hình bóng ca Khi Hưng trong hình tưng Phm Thái. Tiu thuyt ny đưc

coi l nơi Khi Hưng th hin “gic mơ lng mn chng Php” [4, tr.716], th

hin quan nim chnh tr trong hon cnh vong quc (cụ th  đây l đt nước b

thuc đa ho). Thc t, tc phm d sử ny ca Khi Hưng không phi l hin

tưng c bit, vì vit li lch sử, mưn lch sử l mt xu th kh ph bin trong

giới cm bt Vit Nam thi k trước 1945 như mt cch biu hin ngm ca

tinh thn dân tc i quc. Nhưng vic đưa Phm Thi - mt ngưi t th hin

tnh cch ngông nghênh, chưa tng đưc bt k sử liu no nhìn nhn  phm

cch anh hng hay công tch với dân tc - thnh nhân vt phục quc thì li khin

tc phm tr nên đng ch .

1.3. Mt quan nim tng ng tr phê bình văn chương kh lâu l coi văn

chương l s phn chiu ca thc ti/hin thc, trong đ c lch sử. Nhưng gn

đây, ci nhìn trên đ đưc b sung bng quan nim coi văn chương ngh thut

như mt cm nhn hoc nhn thc ch quan v thc ti. Như vy, mi quan h

văn chương - lch sử đ không ch l lch sử đưc ti hin đng hay sai m cn

l mi thi đi, mi tc gi c cch din gii lch sử khc nhau. V câu hi ny

sinh t trưng hp th hai l: vì sao lch sử li đưc din gii theo cch đ? Bên

cnh đ, quan nim liên văn bn (intertext) cng cung cp cách nhìn th giới văn

bn không ch l văn bn này chu nh hưng ca văn bn kia mà là mi văn bn

đu l liên văn bn, tc l mi văn bn đu l sn phm ca s tương tc gia

cc văn bn. Đây chnh l nhng gi dn th v cho vic nhìn li hin tưng

Phm Thi - tc gi văn hc tr thnh Phm Thi - nhân vt văn hc.

Trên đây l nhng l do đ chúng tôi chn vic Phạm Thái - từ truyện thơ

“Sơ kính tân trang” đến tiểu thuyết “Tiêu Sơn tráng sĩ” của Khái Hưng làm

ch đ nghiên cu cho lun văn ny.

2. Tng quan vn đ nghiên cu

2.1. Tng quan tnh hnh nghiên cu v Phạm Thái

2.1.1. V vic sưu tm, giới thiu thơ văn ca Phm Thái

Trong kho lưu tr tư liu Hn Nôm (ti Vin nghiên cu Hn Nôm), di

sn ca Phm Thi ch cn duy nht mt văn bn mang tên Sơ knh tân trang k

hiu A.1390 do Nguyn Tử Mn chp năm 1883. Ngoi truyn thơ Sơ knh tân

trang vit bng ch Nôm, “đu sách có bài Chiêu Tôn Sư tân trang truyn thuyết

và bài Trùng bch đường thư thuyết ca Nguyn Tử Mn giới thiu thân th s

nghip Phm Thái; các bài M nữ đ hi văn cch thi, Tn s lc và Từ Văn

Trường truyn ca Phm Thái”1.

Chuyn sang thi k hin đi (Âu ho), khi ch quc ng thay th văn t

Hn Nôm, đ xut hin phong tro xây dng nn quc văn với mục đch bo tn

văn ho truyn thng ca dân tc. Mt trong nhng hot đng ca phong tro đ

l biên kho, phiên dch cc tc phm Hn Nôm sang ch quc ng. V vo năm

1 Ngun dn http://www.hannom.org.vn/default.asp?catID=246&c=80

1932, S Cung Lê Dư đ công b Ph Chiêu thin sư thi văn tập giới thiu với

đc gi hin đi di sn văn chương ca Phm Thi, với cc hình thc văn th:

thơ, câu đi, văn vn, văn xuôi, truyn thơ - tng cng 38 đơn v tc phm [7].

Cng thi gian đ, Trn Trung Viên tin hnh tuyn chn tc phm văn

chương truyn thng lm thnh mt n bn c tên Văn đàn bảo giám (biên son

t năm 1926 đn 1938), trong đ tác phm ca Phm Thi đưc chia ra giới

thiu  các th: Thơ tht ngôn bát cú (c cc bi: Tự trào, Cảm thán, Gửi cho

tnh nhân, Khóc cô Trương Quỳnh Như, Mơ tưng Quỳnh Như), Thơ yt hu

(c: Tự trào, Cha mắng con cờ bc, Con trách cha nghin rưu, Than nỗi chng

con, Bm rưu, Con lươn), Văn sch (Khóc cô Trương Quỳnh Như) - tng cng

12 bài [68].

Hai công trình trên có lẽ l cơ s văn bn chính cho Ngô Tt T thc hin

mt giới thiu trích lục v tác phm Phm Thi (dưới tên tác gi Phm Đan

Phưng) trong Thi văn bnh chú vo năm 1941. Ở n phm này, Ngô Tt T

cung cp cho đc gi 4 tc phm, l Gửi cô Trương Quỳnh Như, Khóc cô

Trương Quỳnh Như, Tự trào, Tự thuật [62].

Năm 1960, Li Ngc Cang giới thiu tc phm Sơ knh tân trang. Trong

cun sách này, Li Ngc Cang cung cp thêm mt d bn ca truyn thơ ny.

Cui sách có thêm phn phụ lục các tác phm ca Phm Thi v cc bi thơ

xướng ha ca Trương Qunh Như. Tuy nhiên nh nghiên cu cng trình by rõ

“Thơ văn  phn ph lc này đu chp trong “Ph Chiêu thin sư thi văn tập”

[3, tr.257].

Như vy, cho đn thi đim hin nay, Ph Chiêu thin sư thi văn tập ca

S Cung Lê Dư vn l sưu tp đu tiên v đy đ nht sáng tác ca Phm Thái,

và cùng với kho cu Sơ knh tân trang ca Li Ngc Cang, đây l nhng cơ s

tư liu cho các nghiên cu v Phm Thái.

2.1.2. V vic nghiên cu, đnh gi v Phm Thái với tư cch mt tác gi

thi kì trung đi

Cng c th coi là mt hin tưng l khi Phm Thái không bao gi đưc

coi là mt tác gi lớn ca văn chương trung đi nhưng ông li là tác gi đưc

Luận văn Thạc sĩ Ngôn ngữ văn học và Văn học Việt Nam: Phạm Thái - từ truyện thơ “Sơ kính tân trang” đến tiểu thuyết “Tiêu Sơn tráng sĩ” của Khái Hưng

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi