ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------
NGUYỄN THỊ THANH PHƢỢNG
NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA NGƢỜI CHUYỂN GIỚI
VỀ QUYỀN CHUYỂN GIỚI TẠI VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Xã hội học
Hà Nội - 2016
2
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------------------------------------
NGUYỄN THỊ THANH PHƢỢNG
NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA NGƢỜI CHUYỂN GIỚI
VỀ QUYỀN CHUYỂN GIỚI TẠI VIỆT NAM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Xã hội học
Mã số: 60 31 03 01
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Kim Hoa
Hà Nội - 2016
3
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1.
Lý do chọn đề tài …………………………………………….
6
2.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu ………………………………..
7
3.
Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu …………………………….
17
4.
Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu ………………….
17
5.
Câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu ………………………………
18
6.
Phƣơng pháp nghiên cứu …………………………………….
19
7.
Hạn chế của nghiên cứu ………………………………………
20
8.
Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn …………………………
21
9
Khung phân tích ……………………………………………….
22
NỘI DUNG CHÍNH
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
23
1.1
Khái niệm công cụ của đề tài…………………………………
23
1.1.1. Nhận thức………………………………………………
23
1.1.2. Thái độ…………………………………………………
24
1.1.3. Ngƣời chuyển giới……………………………………..
25
1.1.4. Một số khái niệm liên quan……………………………
27
1.2
Cơ sở lý thuyết………………………………………………..
29
1.2.1. Lý thuyết xã hội hóa vai trò giới………………………
29
1.2.2. Lý thuyết tƣơng tác biểu trƣng của H.Mead và Blumer
31
1.2.3. Lý thuyết sự lựa chọn hợp lý…………………………..
32
1.3
Cơ sở thực tiễn của đề tài ……………………………………..
33
1.3.1. Sơ lƣợc về cộng đồng chuyển giới tại Việt Nam……………
33
1.3.2. Một số văn bản pháp luật liên quan đến ngƣời chuyển giới
tại Việt Nam …………………………………………………….
36
1.3.3. Một số kinh nghiệm quốc tế liên quan tới ngƣời chuyển giới
39
4
CHƢƠNG2: NHẬN THỨC CỦA NGƢỜI CHUYỂN GIỚI VỀ QUYỀN
CHUYỂN GIỚI TẠI VIỆT NAM
43
2.1
Nhận thức về quyền của ngƣời chuyển giới tại Việt Nam khi Luật
Dân sự sửa đổi chƣa đƣợc thi hành
43
2.1.1. Quá trình nhận thức về bản dạng giới ………………………
43
2.1.2. Thay đổi tên gọi, giới tính và giấy tờ tùy thân …………….
45
2.1.3. Công nhận hôn nhân và các quyền lợi nhân thân khác ……
49
2.2
Nhận thức về quyền của ngƣời chuyển giới tại Việt Nam sau khi
Luật Dân sự đƣợc thực hiện từ 01/01/2017
52
2.2.1. Thay đổi tên gọi, giới tính và giấy tờ tùy thân ……………
52
2.2.2. Công nhận hôn nhân và các quyền lợi nhân thân khác …..
55
2.3
Các kênh thông tin ảnh hƣởng tới nhận thức của ngƣời chuyển giới
về quyền chuyển giới
56
2.3.1. Không gian mạng cho ngƣời chuyển giới …………………..
56
2.3.2. Các Câu lạc bộ, tổ chức và nhóm tự lực dành cho ngƣời
đồng tính và chuyển giới ………………………………………….
59
2.3.3. Các phƣơng tiện truyền thông đại chúng …………………..
61
CHƢƠNG 3: THÁI ĐỘ VÀ HÀNH VI CỦA NGƢỜI CHUYỂN GIỚI
ĐỐI VỚI QUYỀN CHUYỂN GIỚI TẠI VIỆT NAM
65
3.1.
Thái độ và hành vi của ngƣời chuyển giới trƣớc khi quyền chuyển
giới đƣợc Luật công nhận tại Việt Nam ………………………….
65
3.1.1. Sống và thể hiện đúng là mình theo khuôn mẫu giới ……..
65
3.1.2. Đƣơng đầu với những thách thức của ngƣời chuyển giới….
67
3.1.2.1. Kỳ thị và phân biệt đối xử ……………………………….
68
3.1.2.2. Khó khăn trong cơ hội việc làm …………………………
74
3.1.2.3. Những vấp váp trong tình yêu ……………………………
76
3.1.2.4. Rủi ro về sức khỏe ………………………………………..
77
3.1.3. Quyết định phẫu thuật ………………………………………
80
5
3.2.
Thái độ và hành vi của ngƣời chuyển giới sau khi Luật Dân sự sửa
đổi đƣợc thi hành (01/01/2017)
83
3.2.1. Quyết định công khai bản dạng giới ………………………..
84
3.2.2. Quyết định phẫu thuật chuyển đổi giới tính ………………..
86
3.3.
Mức độ ảnh hƣởng của việc công nhận quyền chuyển giới tại Việt
Nam tới các nhóm chuyển giới
90
KẾT LUẬN
94
KHUYẾN NGHỊ
96
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
98