L I M ĐUỜ Ở Ầ
1. Tính c p thi t c a đ tàiấ ế ủ ề
Ly hôn v a là v n đ mang tính gia đình v a là v n đ mang tính xã h i sâuừ ấ ề ừ ấ ề ộ
s c. Nó là m t đi l p c a vi c k t hôn. N u k t hôn là vi c hình thành quan hắ ặ ố ậ ủ ệ ế ế ế ệ ệ
hôn nhân gi a hai ng i khác gi i tính thì ly hôn là vi c ch m d t m i quan h đóữ ườ ớ ệ ấ ứ ố ệ
v m t pháp lý theo lu t Hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên, h u qu c a vi c ly hônề ặ ậ ậ ả ủ ệ
không ch là ch m d t m i quan h hôn nhân gi a hai ng i mà nó còn kéo theo cacỉ ấ ứ ố ệ ữ ườ
h u qu x u khác: gia đình đ v , nh ng đa tr b khuy t t t v tình c m c a bậ ả ấ ổ ỡ ữ ứ ẻ ị ế ậ ề ả ủ ố
ho c m , thi u t tin trong cu c s ng sa vào các t n n xã h i, nghi n hút c pặ ẹ ế ự ộ ố ệ ạ ộ ệ ướ
gi t....ậ
Ly hôn, m t hi n t ng xã h i ph c t p, nó làm bi n đi h giá tr c a giaộ ệ ượ ộ ứ ạ ế ổ ệ ị ủ
đình, làm cho xã h i n y sinh nhi u v n đ c n gi i quy t. Hi n t ng ly hôn làộ ả ề ấ ề ầ ả ế ệ ượ
m t trái c a hôn nhân m t khi quan h hôn nhân tan v . Tuy v y, nó cũng có tínhặ ủ ộ ệ ỡ ậ
hai m t: v a tích c c, v a tiêu c c. M t tích c c là gi i phóng cho m i cá nhân khiặ ừ ự ừ ự ặ ự ả ỗ
hôn nhân th t s tan ậ ự v , ỡlà cách gi i thoát t t nh t cho m i cá nhân. Nh ng m t tiêuả ố ấ ỗ ư ặ
c c thì lúc nào cũng n ng n và đ l i di ch ng theo th i gian cho cá nhân trongự ặ ề ể ạ ứ ờ
cu c và quan tr ng h n h t là s nh h ng c a nó đi v i c m t xã h i đangộ ọ ơ ế ự ả ưở ủ ố ớ ả ộ ộ
phát tri n. Gia đình là m t trong nh ng nhân t quan tr ng, quy t đnh s b n v ngể ộ ữ ố ọ ế ị ự ề ữ
c a xã h i. Xây d ng gia đình Vi t Nam ít con, no m, ti n b , bình đng, h nhủ ộ ự ệ ấ ế ộ ẳ ạ
phúc là đng l c c a chi n l c phát tri n kinh t xã h i đt n c ta trong giaiộ ự ủ ế ượ ể ế ộ ấ ướ
đo n m i hi n nay. Bên c nh đó, hi n t ng ly hôn đang là m t th c tr ng b c xúcạ ớ ệ ạ ệ ượ ộ ự ạ ứ
c a xã h i vì ủ ộ ly hôn là s ch m d t quan h thân nhân v ch ng, s phân chia tàiự ấ ứ ệ ợ ồ ự
s n, nuôi d ng con cái,….và m t lo t v n đ x y ra sau ly hôn ả ưỡ ộ ạ ấ ề ả mà xã h i ph iộ ả
gi i quy t cho các th h th hai nh xu h ng không k t hôn c a nh ng cá nhânả ế ế ệ ứ ư ướ ế ủ ữ
s ng trong gia đình đ v , tình tr ng tr v thành niên ph m t i trong các gia đình lyố ổ ỡ ạ ẻ ị ạ ộ
hôn tăng nhanh, tr b h c, nghi nẻ ỏ ọ ệ hút,…
Trong nh ng năm v a qua cùng v i s thâm nh p c a n n kinh t th tr ngữ ừ ớ ự ậ ủ ề ế ị ườ
đã và đang đem l i cho chúng ta nhi u thành t u kinh t kh i s c, thì đi cùng v i nóạ ề ự ế ở ắ ớ
còn xu t nhi u t n n xã h iấ ề ệ ạ ộ như là m t trái c a nó. Có th nói ly hôn là m t trongặ ủ ể ộ
2
nh ng h qu c a các t n n đó. Đi v i em ly hôn l i là nguyên nhân c a nhi u tữ ệ ả ủ ệ ạ ố ớ ạ ủ ề ệ
n n xã h i. Th c tr ng ly hôn t i thành ph Phan Rang-Tháp Chàm trong nh ngạ ộ ự ạ ạ ố ữ
năm g n đây đang là v n đ đáng báo đng c v s l ng các v ly hôn và cầ ấ ề ộ ả ề ố ượ ụ ả h uậ
qu tiêu c c c a nó đ l i. T đó đt ra yêu c u c p bách là ph i nghiên c u m tả ự ủ ể ạ ừ ặ ầ ấ ả ứ ộ
cách toàn di n các nguyên nhân c a nó đ đ ra gi i pháp h u hi u nh m h n chệ ủ ể ề ả ữ ệ ằ ạ ế
tình tr ng ly hôn đang ngày càng co d u hi u gia tăng.ạ ấ ệ
Xu t phát t yêu c u c p thi t trên đây em đã ch n đ tàiấ ừ ầ ấ ế ọ ề “ Th c tr ng lyự ạ
hôn và m t s gi i pháp h n ch ly hôn t i thành ph Phan Rang-Thápộ ố ả ạ ế ạ ố
Chàm” v i hy v ng góp ph n nh bé c a mình vào vi c h n ch ly hôn t i đaớ ọ ầ ỏ ủ ệ ạ ế ạ ị
ph ng.ươ
2. Đi t ng nghiên c uố ượ ứ
Th c tr ng, nguyên nhân d n t i ly hôn trong các gia đìnhự ạ ẫ ớ
3. Ph m vi nghiên c u ạ ứ
+ V không gian: Tòa án nhân dânề thành ph Phan Rang-Tháp Chàmố
+ V th i gian: Qua 2 nămề ờ (2016-2017)
4. M c đích nghiênụ c uứ
Tìm hi u th c tr ng, nguyên nhân và h u qu c a hi n t ng ly hôn; trên cể ự ạ ậ ả ủ ệ ượ ơ
s đó, nêu lên m t s khuy n ngh nh m c ng c s b n v ng c a gia đình, gi mở ộ ố ế ị ằ ủ ố ự ề ữ ủ ả
thi u ly hôn thành ph Phan Rang-Tháp Chàmể ở ố
5. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
+ Ph ng pháp tr c ti p: tham d phiên toà và cu c hoà gi iươ ự ế ự ộ ả
+ Ph ng pháp gián ti p: Nghiên c u h s và tài li u liên quanươ ế ứ ồ ơ ệ
6. K t c u các ch ngế ấ ươ
Ngoài ph n m đu và ph n k t lu n-ki n ngh đ tài g m 3 ch ng:ầ ở ầ ầ ế ậ ế ị ề ồ ươ
Ch ng 1ươ : C s lý lu n ơ ở ậ
Ch ng 2ươ : Th c tr ng ly hôn t i thành ph Phan Rang-Tháp Chàmự ạ ạ ố
Ch ng 3ươ : M t s gi i pháp nh m h n ch ly hôn t i thành ph Phan Rang-ộ ố ả ằ ạ ế ạ ố
Tháp Chàm
2
3
Ch ng 1ươ
C S LÝ LU NƠ Ở Ậ
1.Các khái ni m côngệ cụ
1.1 Gia đình
Gia đình là m t khái ni m ph c h p g m các y u t sinh h c, tâm lý, vănộ ệ ứ ợ ồ ế ố ọ
hoá, kinh t ,… khi n cho nó không gi ng v i b t k m t nhóm xã h i nào. T m iế ế ố ớ ấ ỳ ộ ộ ừ ỗ
m t góc đ nghiên c u hay m i m t khoa h c khi xem xét v gia đình đu có thộ ộ ứ ỗ ộ ọ ề ề ể
đa ra m t khái ni m gia đình c th , phù h p v i n i dung nghiên c u và ch cóư ộ ệ ụ ể ợ ớ ộ ứ ỉ
nh v y m i có cách ti p c n phù h p đn v i giaư ậ ớ ế ậ ợ ế ớ đình.
“Gia đình là m t nhóm ng i, có quan h v i nhau b i hôn nhân, huy tộ ườ ệ ớ ở ế
th ng ho c quan h nghĩa d ng, có đc tr ng gi i tính qua quan h hôn nhân,ố ặ ệ ưỡ ặ ư ớ ệ
cùng chung s ng, có ngân sách chung”ố
V i nh ng khái ni m trên, ta có th hình dung đc gia đình, n i mà conớ ữ ệ ể ượ ơ
ng i sinh ra, l n lên, là n i b t đu hình thành nhân cách s ng trong xã h i. Giaườ ớ ơ ắ ầ ố ộ
đình là m i liên h gi a v ch ng, con cái. Nó có quy lu t phát tri n riêng v i tố ệ ữ ợ ồ ậ ể ớ ư
cách là m t thi t ch xã h i đc thù.ộ ế ế ộ ặ
1.2 Hôn nhân
Nhìn nh n t góc đ xã h i, hôn nhân là s t o l p cu c s ng chung hoàn toàn c aậ ừ ộ ộ ự ạ ậ ộ ố ủ
m t ng i đàn ông và m t ng i đàn bà, s s ng chung hoàn toàn này g m nh ngộ ườ ộ ườ ự ố ồ ữ
3
4
thành ph n v t ch t: chung cùng m t mái nhà, ăn chung cùng m t mâm c m,ầ ậ ấ ở ộ ộ ơ
h ng chung nh ng sung s ng v t ch t, cùng đng lao c ng kh đ có đ m iưở ữ ướ ậ ấ ồ ộ ổ ể ủ ọ
nhu c u c a cu c s ng đáp ng cho h nh phúc hôn nhân. Trong xã h i, hôn nhânầ ủ ộ ố ứ ạ ộ
đc coi nh m t thi t ch xã h i, là m t yêu c u c n ph i có đi v i m i cá nhân,ượ ư ộ ế ế ộ ộ ầ ầ ả ố ớ ỗ
hôn nhân nh là m t n p s ng c n ph i theo, ý th c hôn nhân luôn t n t i trong đuư ộ ế ố ầ ả ứ ồ ạ ầ
óc c a t ng con ng i thông qua s xã h i hoá trong gia đình và ngoài xãủ ừ ườ ự ộ h i.ộ
T phía lu t pháp hi n nay: Hôn nhân là quan h gi a v và ch ng sau khiừ ậ ệ ệ ữ ợ ồ
k t hôn. m t s n c ph ng Tây, hôn nhân đng gi i đã đc công nh n,ế Ở ộ ố ướ ươ ồ ớ ượ ậ
nh ng Vi t Nam, v n đ này còn ch u s ph n đi c a r t nhi u ng i, v phíaư ở ệ ấ ề ị ự ả ố ủ ấ ề ườ ề
Lu t Hôn nhân và gia đình năm 2014 v n quy đnh ậ ẫ ị “Nhà n c không th a nh n hônướ ừ ậ
nhân gi a nh ng ng i cùng gi i tính” ữ ữ ườ ớ (kho n 2 Đi u 8).ả ề
1.3 K t hônế
“K t hôn là vi c nam và n xác l p quan h v ch ng v i nhau theo quyế ệ ữ ậ ệ ợ ồ ớ
đnh c a Lu t này v đi u ki n k t hôn và đăng ký k t hôn” ị ủ ậ ề ề ệ ế ế
Trong Đi u 5, Lu t Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy đnh c m các hành vi sauề ậ ị ấ
đây:
a) K t hôn gi t o, ly hôn giế ả ạ ả t o;ạ
b) T o hôn, c ng ép k t hôn, l a d i k t hôn, c n tr k tả ưỡ ế ừ ố ế ả ở ế hôn;
c) Ng i đang có v , có ch ng ườ ợ ồ mà k t hôn ho c chung s ng nh vế ặ ố ư ợ
ch ng v i ng i khác ho c ch a có v , ch a có ch ng ồ ớ ườ ặ ư ợ ư ồ mà k t hôn ho c chung s ngế ặ ố
nh v ch ng v i ng i đang có ch ng,ư ợ ồ ớ ườ ồ v ;ợ
d) K t hôn ho c chung s ng nh v ch ng gi a nh ng ng i cùng dòngế ặ ố ư ợ ồ ữ ữ ườ
máu v tr c h ; gi a nh ng ng i có h trong ph m vi ba đi; gi a cha, ề ự ệ ữ ữ ườ ọ ạ ờ ữ m ẹnuôi
v i con nuôi; gi a nh ng ng i t ng là cha, m nuôi v i con nuôi, cha ch ng v iớ ữ ữ ườ ừ ẹ ớ ồ ớ
con dâu, m v v i con r , cha d ng v i con riêng c a v , ẹ ợ ớ ể ượ ớ ủ ợ m ẹk v i con riêngế ớ
c aủ ch ng;ồ
4
5
đ) Yêu sách c a c i trong k t hôn;ủ ả ế
e) C ng ép ly hôn, l a d i ly hôn, c n tr lyưỡ ừ ố ả ở hôn;
g) Th c hi n sinh con b ng k thu t h tr sinh s n vì m c đích th ngự ệ ằ ỹ ậ ỗ ợ ả ụ ươ
m i, mang thai h vì m c đích th ng m i, l a ch n gi i tính thai nhi, sinh s n vôạ ộ ụ ươ ạ ự ọ ớ ả
tính;
h) B o l c giaạ ự đình;
i) L i d ng vi c th c hi n quy n v hôn nhân và gia đình đ mua bánợ ụ ệ ự ệ ề ề ể
ng i, bóc l t s c lao đng, xâm ph m tình d c ho c có hành vi khác nh m m cườ ộ ứ ộ ạ ụ ặ ằ ụ
đích tr c l i.ụ ợ
2. C s lý lu n ơ ở ậ v ly hôn và căn c ly hônề ứ
2.1. Khái ni m v ly hôn ệ ề
Quan h hôn nhân v i đc đi m t n t i lâu dài, b n v ng cho đn su t cu cệ ớ ặ ể ồ ạ ề ữ ế ố ộ
đi con ng i vì nó đc xác l p trên c s tình yêu th ng, g n bó gi a v ch ng.ờ ườ ượ ậ ơ ở ươ ắ ữ ợ ồ
Tuy nhiên, trong cu c s ng v ch ng, vì nh ng lý do nào đó d n t i gi a v ch ngộ ố ợ ồ ữ ẫ ớ ữ ợ ồ
có mâu thu n sâu s c đn m c h không th chung s ng v i nhau n a, v n đ lyẫ ắ ế ứ ọ ể ố ớ ữ ấ ề
hôn đc đt ra đ gi i phóng cho v ch ng và các thành viên khác thoát kh i mâuượ ặ ể ả ợ ồ ỏ
thu n gia đình. Ly hôn là m t trái c a hôn nhân nh ng là m t không th thi u đcẫ ặ ủ ư ặ ể ế ượ
khi quan h hôn nhân t n t i ch là hình th c, tình c m v ch ng đã th c s tan v .ệ ồ ạ ỉ ứ ả ợ ồ ự ự ỡ
Trong xã h i truy n th ng Vi t Nam, k t hôn hay ly hôn ph thu c r t nhi uộ ề ố ệ ế ụ ộ ấ ề
vào gia đình và nh ng lu t l c a xã h i. Còn trong xã h i hi n nay, m i cá nhân cóữ ậ ệ ủ ộ ộ ệ ỗ
quy n t do k t hôn cũng nh quy n t do ly hôn và h đc pháp lu t hi n hànhề ự ế ư ề ự ọ ượ ậ ệ
b o v quy n l i chính đáng. Đi u 54, 55 c a Lu t Hôn nhân và gia đình năm 2014ả ệ ề ợ ề ủ ậ
có ghi: Sau khi đã th ụlý đn yêu c u ly hôn, Toà án ti n hành hoà gi i theo quy đnhơ ầ ế ả ị
c a pháp lu t v t t ng dân s . Trong tr ng h p v ch ng cùng yêu c u ly hôn,ủ ậ ề ố ụ ự ườ ợ ợ ồ ầ
n u xét th y hai bên th t s t nguy n ly hôn và đã tho thu n v vi c chia tài s n,ế ấ ậ ự ự ệ ả ậ ề ệ ả
vi c trông nom, nuôi d ng, chăm sóc, giáo d c con trên c s b o đm quy n l iệ ưỡ ụ ơ ở ả ả ề ợ
chính đáng c a v và con thì Toà án công nh n thu n tình ly hôn; n u không thoủ ợ ậ ậ ế ả
5