
324
NÂNGCAOHIỆUQUẢĐỐISÁNHCHƯƠNGTRÌNH
ĐÀOTẠOTRONGBỐICẢNHKỶNGUYÊNSỐ
ĐinhThịHồngTrang
Email:trangdth@hou.edu.vn
Ngàytòasoạnnhậnđượcbàibáo:19/11/2025
Ngàyphảnbiệnđánhgiá:03/12/2025
Ngàybàibáođượcduyệtđăng:15/12/2025
DOI:10.59266/houjs.2025.1049
Tómtắt:Kỷnguyênsốđangvàtiếptụcđặtrakhôngíttháchthứcchocáccơsởđào
tạo.Thựchiệntốtđốisánhchươngtrìnhđàotạolàmcơsởchocáchoạtđộngcảitiếnchất
lượnggiáodụcvàđàotạocóvaitròvôcùngcấpthiếttrongbốicảnhnày.Trongphạmvibài
viếtnày,tácgiảtậptrungphântíchvàlàmrõcơsởpháplý,lýluậnvàthựctiễncủahoạt
độngđốisánhchươngtrìnhđàotạotronggiáodụcđạihọc,quađóđềxuấtcácgiảipháp
nângcaohiệuquảđốisánhchươngtrìnhđàotạongànhluậttrongbốicảnhkỷnguyênsố.
Trêncơsởtiếpcậnlýthuyếtquảnlýchấtlượngtổngthể(TQM)vàchutrìnhcảitiếnliêntục
PDCA,nghiêncứusửdụngphươngphápphântíchvănbảnphápluật,tổnghợplýthuyết
vàsosánhđịnhtínhđểlàmrõnộihàm,yêucầuvàcáchthứctriểnkhaihoạtđộngđốisánh
theoquyđịnhhiệnhành.Dữliệunghiêncứubaogồmcácquyđịnhphápluậtvềkiểmđịnh
chấtlượngchươngtrìnhđàotạo,trọngtâmlàThôngtưsố04/2025/TT-BGDĐT,cùngvớicác
khunglýthuyếtvàchuẩnmựcquốctếvềđảmbảochấtlượngvànănglựcsốtrongđàotạo
luật.Kếtquảnghiêncứuchothấyhoạtđộngđốisánhđãđượctíchhợpxuyênsuốttrongcác
tiêuchuẩnkiểmđịnhchấtlượng,songviệctriểnkhaitrênthựctếcònđốimặtvớinhiềuthách
thứcdohạnchếvềkhungnănglựcsố,nguồnlựcvàphươngphápđốisánhdựatrêndữliệu.
Trêncơsởđó,bàiviếtđềxuấtcáckhuyếnnghịvàxâydựngkhungđốisánhchươngtrình
đàotạongànhluậttheomôhìnhbốntrụcột,gópphầnnângcaotínhhệthống,khảnăngđo
lườngvàhiệuquảcảitiếnchấtlượngchươngtrìnhđàotạotrongbốicảnhchuyểnđổisố.
Từkhóa:chươngtrìnhđàotạo,đốisánh,kỷnguyênsố,quảntrịchấtlượng,ngànhluật
1TrườngĐạihọcMởHàNội
I. Đặtvấnđề
Hoạt động đốisánh (benchmarking)
chương trình đào tạo là một quy trình
mangtínhhệthốngvàbắtbuộc,nhằmđo
lường,đốichiếu,vàsosánhcácquytrình
cùngkếtquảhoạtđộngthựctếcủacơsở
giáo dục đại học với các đối tác và các
chuẩn mực chất lượng đã được xác lập.
Mụctiêucốtlõicủađốisánhlàđánhgiá
thựctrạngchấtlượngmộtcáchđịnhkỳ,
liêntục - là nềntảng cho hệ thốngđảm
bảochấtlượngbêntrong(IQA),cungcấp

325
cơsởdữliệuđểcảitiếnkhôngngừngchất
lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và
phụcvụcộngđồng.
Trongkỷnguyênsố,đốisánhđược
xem là công cụ quản trị chiến lược dựa
trêndữliệu.Côngnghệsốgiúptựđộng
hóa việc thu thập các chỉ số hiệu suất
chính(KPIs)vàphântíchkháchquankhối
lượngdữliệulớn,đảmbảotínhminhbạch
và kịp thời trong việc đối chiếu Chuẩn
đầura(CĐR)củachươngtrìnhvớiKhung
trìnhđộ quốcgia Việt Nam (VQF).Các
quyđịnhpháp lý hiện hành, nhưThông
tư số 04/2025/TT-BGDĐT, đã hợp nhất
hoạtđộngnàyvàokhuônkhổkiểmđịnh
chấtlượng.Việcđạtđượccácchuẩnmực
thôngquađốisánhvàkiểmđịnhlàcơsở
quan trọngđểxác địnhquyền tựchủvà
trách nhiệmgiảitrìnhcủa cơsởđàotạo
trướcxãhội.
II.Cơsởlýthuyết
2.1. Khái niệm đối sánh chương
trìnhđàotạo
Khoản12Điều2Thôngtư04/2025/
TT-BGDĐT về kiểm định chất lượng
chương trình đào tạo các trình độ của
giáo dục đạihọc đưa rakhái niệm “Đối
sánh là hoạt động đối chiếu và so sánh
các yếutố/hoạtđộngcủa mộtcơsở đào
tạo/mộtchươngtrìnhđàotạovớicáccơ
sở đào tạo/chương trình đào tạo khác
đượclựachọnnhằmcảitiếnchấtlượng.”
Trong khoa học giáo dục, đối sánh chất
lượng (benchmarking) được xác định là
mộtchứcnăngcốtlõicủahệthốngđảm
bảo chất lượng nội bộ (Internal Quality
Assurance-IQA)tronggiáodụcđạihọc,
nhằmsosánhcóhệthốngcácchỉsốvận
hành,quytrìnhvàđầuragiữacácchương
trìnhđàotạovàcáccơsởthamchiếutrong
và ngoài nước (Camp, 1989; Jackson &
Lund,2000;Sallis,2014;ENQA,2015).
Mụctiêuchínhcủađốisánhlàcung
cấp đánh giá thực tiễn, định kỳ về hiện
trạng chất lượng, qua đó tạo lập nguồn
dữliệuđángtincậychocôngtáccảitiến
chấtlượngliêntục.Vềphươngdiệnpháp
lý,đốisánhlàmộtminhchứngkhôngthể
thiếutronghồsơtựđánhgiávàkiểmđịnh
chấtlượngtheocáctiêuchuẩnhiệnhành.
Hoạt động này đặcbiệt nhấn mạnhviệc
đốichiếukhốilượnghọctậpcủachương
trìnhđàotạo(CTĐT)vớicáctiêuchícủa
KhungtrìnhđộquốcgiaViệtNam(VQF).
VQF,đượcbanhànhtheoQuyếtđịnhsố
436/QĐ-TTg, định hình các chuẩn mực
tối thiểu về tri thức, năng lực và phẩm
chấtmàchuẩnđầura(CĐR)cầnđápứng,
quađóhỗtrợviệcnhậndiệnvàthuhẹp
khoảngcáchchấtlượng(QualityGap)so
vớichuẩnmựcthịtrườngvàkhuvực(Bộ
GD&ĐT,2025).
Hệthốngphápquyhiệnhànhphân
loạiđốisánhdựatrênphạmvihoạtđộng
và chu kỳ thực hiện, nhằm đảm bảo sự
tươngthíchvớichutrìnhcảitiếnliêntục
(PDCA)củaquảntrịchấtlượng:
Đối sánh với tiêu chuẩn: So sánh
chươngtrìnhđàotạovớicácbộtiêuchuẩn
đánhgiáchấtlượngcủaBộGiáodụcvàĐào
tạohoặccáctổchứckiểmđịnhquốctế.
Đối sánh nội bộ: Thực hiện trong
phạmvinộibộcơsởgiáodục,tậptrung
vàoviệcsosánhhiệuquảhoạtđộnggiữa
cácđơnvịchứcnănghoặccácCTĐTkhác
nhau.Hoạtđộngnàyđảmbảonhàtrường
cóthểchủđộngkịpthờipháthiệnvàkhắc
phụccácđiểmhạnchếcốtlõi.
Đối sánh ngoại bộ: Là quá trình
tham chiếu với các đối tác bên ngoài
nhằmhọctậpcáckinhnghiệm,nắmbắt
xu hướng trong đào tạo ngành và phát
hiện ra những thiếu hụt trong công tác
đào tạo của cơ sở giáo dục. Hoạt động

326
nàyđượccụthểhóaởhaicấpđộ:(i)Cấp
cơsởgiáodục;(ii)Cấpchươngtrìnhđào
tạo.Việcnàyđặcbiệtquantrọngđểcơsở
giáodục,CTĐTtiệmcậnvàđạtđượccác
chuẩnmựcquốctế,vídụnhưtiêuchuẩn
củaMạnglướiĐảmbảoChấtlượngĐại
họcASEAN(AUN-QA).
Quađó,cáchìnhthứcđốisánhđược
thiết lập nhằm xây dựng cơ chế tự chủ,
tăng cường kiểm soát chất lượng có hệ
thống,đồngthờiđảmbảosựđápứngliên
tục các yêucầu quảnlý nhànướcvàkỳ
vọngcủathịtrườnglaođộng.
2.2. Khung lý thuyết về quản lý
chấtlượngtổngthểvàchutrìnhPDCA
trongcảitiếnchươngtrìnhđàotạo
Lýthuyếtvềquảnlýchấtlượngtổng
thểđượcbiếtđếntừnhữngnămđầucủa
thậpniên1920củathếkỷ20vàdầnđược
pháttriểnvàhoànthiệnbởicácnhàchất
lượng học như Edward Deming, Joseph
Juran, Philip B Crosby, Tom Peters và
Kaoru Ishikawa, Edward Sallis (Nguyễn
DuyMinh,&NguyễnQuỳnhAnh,2018).
Trongbốicảnhgiáodụcđạihọc,triếtlý
giáodụcvềquảnlýchấtlượngtoàndiện
(TQM)cungcấpkhuônkhổđểđiềuchỉnh
hiệuquảcácquytrìnhhọcthuật,quảntrị
và đảm bảo chất lượng. Việc triển khai
TQMđòihỏisựcamkếtcủalãnhđạoở
mọicấpđộvàviệcsửdụngcáccôngcụ
quảnlýchấtlượngmộtcáchhệthống.
Đểhiệnthựchóanguyêntắccảitiến
liêntụccủaTQM,chutrìnhLậpkếhoạch
(Plan)-Thựchiện(Do)-Kiểmtra(Check)
-Hànhđộng/Điềuchỉnh(Act)viếttắtlà
PDCA,haycòngọilàchutrìnhDeming/
Shewhart,đượcápdụngnhưmộtcơchế
vậnhànhlặpđilặplạivàhiệuquả.Chu
trìnhnàykhuyếnkhíchcácchươngtrình
đàotạothửnghiệmcácgiảiphápcảitiến
trênquymônhỏtrướckhitiêuchuẩnhóa.
Cụ thể, PDCA được triển khai qua bốn
giaiđoạnchính:
-Lậpkếhoạch(Plan):Xácđịnhrõ
vấnđềchấtlượng,phântíchnguyênnhân
cốtlõivàxâydựngkếhoạchthửnghiệm
cảitiến.
- Thực hiện (Do): Triển khai kế
hoạchđãđịnhmộtcáchcókiểmsoát.
- Kiểm tra (Check): Đánh giá lại
quátrìnhápdụngvàđolườngkếtquảđạt
đượcsovớimụctiêubanđầu.Giaiđoạn
nàylàđiểmgiaothoaquantrọngvớihoạt
động đối sánh (benchmarking), sử dụng
dữliệuđốichiếuđểxácđịnhkhoảngcách
chấtlượng.
-Hànhđộng/Điềuchỉnh(Act):Nếu
giảiphápthửnghiệmthànhcông,tiếnhành
tiêu chuẩn hóa (standardize) và áp dụng
rộng rãi; nếuchưa thành công, thực hiện
điềuchỉnhthíchhợpvàlặplạichutrình.
Sự tích hợp chặt chẽ giữa triết lý
vàcơchếvậnhành(PDCA)làthenchốt,
đảmbảochấtlượngdạyvàhọckhôngchỉ
tuânthủcácchuẩnmựctốithiểumàcòn
đượccảitiếnmộtcáchcóhệthống,phù
hợpvớiyêucầuràsoátvàcậpnhậtđịnh
kỳchươngtrìnhđàotạo.
III.Phươngphápnghiêncứu
Bàiviếtápdụngphươngphápluận
dựatrênviệcphântíchnộidungvàtổng
hợp lý thuyết, phân tích quy định pháp
luật hiện hành về đối sánh chất lượng,
phương pháp so sánh định tính được sử
dụngđểđốichiếucácchỉsốvậnhànhvà
quy trình đối sánh nội bộ/ngoại bộ giữa
cáccơsởgiáodụcđạihọc,nhằmcungcấp
căncứthựctiễnchocáckhuyếnnghịcải
tiếnchươngtrìnhđàotạo.Bàiviếtsửdụng
phươngphápphântíchvănbảnphápluật,
tổnghợplýthuyếtquảnlýchấtlượnggiáo
dụcvàphươngphápsosánh.

327
IV.KếtquảvàThảoluận
4.1.Quyđịnhphápluậthiệnhành
vềđốisánhchươngtrìnhđàotạo
Ngày 17 tháng 02 năm 2025, Bộ
Giáo dụcvàĐào tạoban hànhThôngtư
số04/2025/TT-BGDĐTquyđịnhvềkiểm
địnhchấtlượngchươngtrìnhđàotạocác
trìnhđộcủagiáodụcđạihọc,cóhiệulựctừ
ngày04/04/2025thaythếvàbãibỏnhiều
thôngtưtrướcđâyvốnquyđịnhrờirạcvề
quytrìnhkiểmđịnhvàtiêuchuẩnđánhgiá
chocácloạihìnhđàotạokhácnhau.Thông
tư04/2025/TT-BGDĐTkhôngchỉlàmột
quyđịnhmớimàcònlàmộtchiếnlượchợp
nhấtvà hiện đạihóahệthống tiêuchuẩn
kiểmđịnh,tạoramộtkhungkhổpháplý
duynhất,đồngbộvàchặtchẽhơnchomọi
chươngtrìnhđàotạotrìnhđộđạihọc.Một
sốthayđổilớncóthểkểđếnnhưcơcấulại
từ11tiêuchuẩnxuống8tiêuchuẩn;điều
chỉnhcácmứcđánhgiátiêuchítừ1-7điểm
sangmứcđánhgiáĐạthoặcKhôngĐạt,
cócáctiêuchíđiềukiệnbắtbuộcđápứng
mứcđạt,điềuchỉnhsốtiêuchuẩn,tiêuchí
phùhợp;tíchhợpphụlụckèmtheotránh
phátsinhnhiềuvănbảnhướngdẫn…(Bộ
GD&ĐT,2025).
Đốivớicôngtácđốisánh,cácyêu
cầuđặtracụthểnhưsau:
Tiêuchuẩn1vềMụctiêuvàchuẩn
đầuracủachươngtrìnhđàotạo:Tiêuchí
1.1,1.2,1.3đặtrayêucầuđốisánhmức
độphùhợp,gắnkếtgiữamụctiêu,chuẩn
đầuracủachươngtrìnhđàotạovớimục
tiêucủachươngtrìnhđàotạovớisứmạng/
sứmệnh,tầmnhìn,chiếnlượcpháttriển
củacơsởđàotạo,vớimụctiêucủagiáo
dụcđạihọctạiLuậtGiáodụcđạihọc;với
KhungtrìnhđộquốcgiaViệtNamởtrình
độđàotạocụthểcủachươngtrìnhđàotạo.
Tiêu chuẩn 2 về Cấu trúc và nội
dungchương trìnhđào tạo: Tiêu chí 2.2
yêucầuđốisánhkhốilượnghọctậpcủa
cơsởđàotạovớiquyđịnhtạiquychếđào
tạovàkhungtrìnhđộquốcgiaViệtNam.
Tiêuchí2.5yêucầuphântích,đốisánhvề
cấutrúcvàtínhlinhhoạtcủacơsởđàotạo
quacáclầnràsoát,cậpnhật.Tiêuchí2.7
yêucầuphântích,đốisánhcácquyđịnh,
quytrìnhrà soát,đánh giá, cải tiến chất
lượngchươngtrìnhđàotạotheođịnhkỳ;
phântích,đốisánhnhucầucủathịtrường
laođộngvàbáocáođánhgiásựđápứng
củacơsởđàotạođốivớiyêucầucủathị
trườnglaođộng.
Tiêuchuẩn3vềHoạtđộngdạyvà
học:Tiêuchí3.5yêucầuphân tích,đối
sánh sự tương thích giữa các hoạt động
dạyvàhọcvớichuẩnđầuracủahọcphần
vàcủacơsởđàotạo.
Tiêuchuẩn6vềCácdịchvụhỗtrợ
ngườihọc:Tiêuchí6.6.yêucầucơsởgiáo
dụcphảicócácquyđịnh,tiêuchíđịnhkỳ
đánhgiá,đốisánhvàcảitiếnchấtlượng
cácdịchvụhỗtrợngườihọcvàthựchiện
kếhoạchđánhgiá,đốisánhđịnhkỳcác
dịchvụhỗtrợngườihọc.
Tiêuchuẩn8vềĐầuravàkếtquả
đầura:Tiêuchí8.1,8.2,8.3,8.4,8.5yêu
cầuđốisánhvềtỷlệtốtnghiệp,tỷlệthôi
học, thời gian tốt nghiệp trung bình, tỷ
lệviệclàm(tựtạoviệclàm,khởinghiệp
vàhọcnângcaotrìnhđộsautốtnghiệp),
hoạtđộngnghiêncứukhoahọccủangười
họctrongvàngoàicơsởđàotạoquatừng
năm;đốisánhgiữacácnăm,cáckhóađể
cảitiếnchấtlượng.
Cáchoạtđộngđốisánhcầncóvăn
bảnthểhiệnrõtiêuchíchọncơsởdữliệu
đốisánh,cóminhchứnglưutrữ,phântích
cơsở dữliệu, nhiều hoạtđộng đốisánh
đượcđòihỏithựchiệnhàngnăm.

328
4.2. Thuận lợi và thách thức đối
vớicôngtácđốisánhchươngtrìnhđào
tạođạihọctrongkỷnguyênsố
Tronggiaiđoạnchuyểnđổisốmạnh
mẽhiệnnay,cáccơsởđàotạoluậtđứng
trướcyêucầuphảiràsoát,điềuchỉnhvà
đốisánhchươngtrìnhđàotạođểđápứng
chuẩnnănglựcmớicủanguồnnhânlực
pháp lý. Quá trình này mang lại nhiều
thuận lợinhưngcũngphát sinhkhông ít
tháchthức.
Vềthuậnlợi,chuyểnđổisốthúcđẩy
sựxuất hiệncủa các chuẩnnăng lựcsố
vàbộkhungkỹnăngmới(nhưDigComp,
ABATechCompetencies),tạocơsởtham
chiếurõràngchohoạtđộngđốisánh.Nhờ
đó,cáctrườngcóthểđánhgiámứcđộcập
nhậtcủachươngtrìnhđốivớicáckỹnăng
pháplýtrongmôitrườngsốnhưphântích
dữliệu,vậnhànhcôngnghệpháplý(legal
tech)hayhiểubiếtvềtrítuệnhântạo.Bên
cạnhđó,sựsẵncócủacáccôngcụphân
tíchdữliệuvàhệthốngquảnlýhọctập
(LMS)giúpviệcràsoátcấutrúcchương
trìnhtrở nênkhách quanhơn. Cácthuật
toánphântíchvănbảncóthểhỗtrợnhận
diệnchồnglặpnộidung,khoảngtrốnghọc
phầnhoặcmứcđộtươngthíchgiữachuẩn
đầuravàyêucầunghềnghiệp.Ngoàira,
chuyểnđổisốlàmgiatăngkếtnốiquốctế,
tạođiềukiệnthuậnlợichoviệcthamkhảo
chươngtrìnhcủacácđạihọcluậtuytín,
từđónângcaochấtlượngđốisánhtheo
chuẩnkhuvựcvàtoàncầu.
Về thách thức có thể kể đến như
sự thiếu thống nhất về khung năng lực
sốdànhchongànhluật.Cáctàiliệutham
chiếuquốctếđadạngnhưngchưacóbộ
tiêuchuẩnđượcnộiđịahóaphùhợpvới
hệthốngphápluậtvàyêucầuhànhnghề
tạiViệtNam.Ngoàira,khôngphảitrường
đạihọcnàocũngcónguồnlựcđểápdụng
cáckỹthuậtphântíchdữliệu,lưutrữhọc
liệusốhaycôngcụđánhgiáchươngtrình
dựa trênAI. Điều này dẫn tới sựchênh
lệch trong chất lượng đối sánh giữa các
cơsởđàotạo.Cùngvớiđó,sựthayđổi
nhanhcủacôngnghệtạorađộtrễtrong
điềuchỉnhchươngtrình,khiếnquátrình
đốisánhdễrơivàotìnhtrạng“chạytheo
xuhướng”.Việcthiếuđộingũgiảngviên
amhiểucôngnghệpháplýcũnglàmgiảm
khảnăngđánhgiáchínhxácyêucầumới
củathịtrườnglaođộng.
4.3.Mộtsốkhuyếnnghịnângcao
hiệuquảcôngtácđốisánhchươngtrình
đàotạotrongkỷnguyênsố
Trêncơsởtổnghợpquyđịnhhiện
hànhvànhậndiệnthuậnlợi,tháchthức,
bàiviếtxinđưaramộtsốkiếnnghịnhằm
tăng cường hiệu quả công tác đối sánh
chươngtrìnhđàotạongànhluậttrongbối
cảnhkỷnguyênsố.
Thứnhấtlàtíchhợpbộtiêuchuẩn
đốisánhdựatrênnănglựcsố.Cáccơsở
đào tạocần cânnhắc tới việc xây dựng
một khung tiêu chuẩn đối sánh có tính
hệ thống nhằm đảm bảo các học phần
đápứngđượcyêucầuvềnănglựcsốcủa
chuyêngiapháplývànhữngngườihành
nghề luật trong tương lai. Khung tiêu
chuẩncóthểthamkhảocácbộnănglực
nhưKhungnănglựcsốcủaEUvàchuẩn
nănglựccôngnghệtronghànhnghềluật
của Hiệp hội Luật sư Hoa Kỳ (ABA)
(American Bar Association, 2019), kết
hợpvớinănglựcpháplýcốtlõi.Việcđối
sánhtheohướngnănglựcgiúpđánhgiá
khoảng trống chương trình, mức độ cập
nhật,vàkhảnăngđápứngyêucầucủanền
kinhtếsố(EuropeanCommission,2020).
Thứhailàcầntăngcườngđốisánh
hướngtớimụctiêubổsungcácnộidung
họcphầncũngnhưcôngcụđàotạocótính

