Nghệ thuật dệt thổ cẩm
truyền thống của dân tộc
Ba Na
Đối với đồng bào Ba Na, nghề dệt thổ cẩm là một nét văn hoá độc đáo có từ rất lâu
đời. Họ đã dệt nên những tấm cn, thảm vải, những bộ trang phục trong cuộc
sống thường ngày cũng như trong lễ hội mang nhng nét đặc trưng riêng của người
Ba Na.
Ảnh minh họa
Trước kia, đồng bào Ba Na trồng bông chung trong rẫy lúa, trong kinh nghiệm sản
xuất bà con thường chọn những vùng rng có nhiều cây quýt gai trồng bông thì
năng suất bông rất cao, giống ng truyn thống có thời gian sinh trưởng kéo dài.
Từ giữa tháng 5, tháng 6 (âm lịch) hàng năm bà con đưa hai loại giống lúa và bông
trỉa cùng một lúc, đến cuối tháng 11 âm lịch lúa được thu hoạch, còn lại cây bông
phải đến giữa tháng giêng năm sau mới thu hái, cây bông được thu từ ba đến bốn
đợt đến cuối tháng ba thì xong. Gặp lúc a thuận gió hoà, nếu một rẫy lúa suốt
được 10 gùi thóc thì lượng bông cũng thu được từ 4 đến 5 gùi.
Bông đem về nhà được phơi nắng trên các mái sàn và cho xe cán (Btác) để tách hạt
bông ra, mỗi ngày một người có thể tách được khoảng 3 gùi. Sn phẩm bông sẽ
đưa vào khung kéo (Kpanh) để làm xơ sợi bông, cuối cùng những bó sợi này được
đi qua shire kéo để tạo thành si vải có màu trng, sợi vải được căng ra và có dùng
sáp ong để làm trơn chúng.
Việc tạo màu cho sợi vải hoàn toàn dựa vàoc loại cây trên rng. Lấy cây chàm
giã nát ngâm nước ba ngày đêm rồi cho vào một ít vôi bột, đưa búp vải vào quy
đều, sau một đêm vớt ra sẽnhững sợi vải màu đen (chính vì làmng việc này
mà phnữ Ba-na ngày trước từ khuỷu tay trở xuống đều bị tm đen). Muốn có
chỉ màu vàng thì nhum bằng củ Ktrơn, muốn có u đỏ thì dùng vỏ cây Kxan.
Nghệ thuật dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc Ba Na
Nghệ thuật trang trí của người Ba Na rất phong phú và độc đáo, thể hiện trên các
loi hoa văn, hoạ tiết sống động trên trang phục, đồ đan. Hoạ tiết thổ cẩm được s
dụng nhiều ở thổ cẩm (áo, váy, chăn, đồ đan). Người Ba Na thường sử dụng các
màu: đen, đỏ, trng, tạo ấn tượng mạnh mẽ. Hoạ tiết đối xứng phản ánh quan niệm
về vũ trụ, lý âm dương, trời đất lấy thiên nhiên làm hình mẫu, thổ cẩm của người
Ba Na không khác nào cnh thiên nhiên thu nhỏ. Đó là cách điệu của hình học,