Nghiên cứu bào chế và đánh giá tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm xịt mũi từ cao đặc dược liệu ngũ sắc (Ageratum conyzoides L.) hỗ trợ điều trị viêm mũi xoang

Viêm mũi xoang là một bệnh lý hô hấp phổ biến toàn cầu, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và có xu hướng gia tăng tại Việt Nam do các yếu tố môi trường. Mặc dù các phương pháp điều trị hiện đại như kháng sinh và corticosteroid mang lại hiệu quả, việc sử dụng lâu dài thường tiềm ẩn các tác dụng phụ không mong muốn và nguy cơ kháng thuốc. Điều này thúc đẩy nhu cầu cấp thiết tìm kiếm các giải pháp điều trị an toàn và hiệu quả hơn từ nguồn dược liệu. Trong bối cảnh đó, cây Ngũ sắc (Ageratum conyzoides L.), một loại dược liệu được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền Việt Nam nhờ đặc tính kháng viêm và kháng khuẩn, thể hiện tiềm năng lớn. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu bào chế và đánh giá các thuộc tính chất lượng cơ bản của một sản phẩm xịt mũi từ cao dược liệu Ngũ sắc nhằm hỗ trợ điều trị viêm mũi xoang, góp phần phát triển các giải pháp dựa trên nền tảng khoa học từ nguồn tài nguyên bản địa.

Các nhà khoa học dược phẩm, chuyên gia bào chế, kiểm nghiệm thuốc, và các bác sĩ quan tâm đến y học cổ truyền trong điều trị viêm mũi xoang.

Nghiên cứu đã thành công trong việc bào chế và đánh giá chất lượng một sản phẩm xịt mũi từ cao dược liệu của cây Ngũ sắc (Ageratum conyzoides L.) nhằm hỗ trợ điều trị viêm mũi xoang. Phương pháp thực hiện bao gồm khảo sát tối ưu hóa công thức bằng cách thay đổi tỷ lệ các thành phần chính trong 20 ml dung dịch: cao dược liệu (1-5g), PEG 40 (0.5-1.5g) và glycerin (0.5-1.5g). Chất lượng sản phẩm cuối cùng được đánh giá theo tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam V. Kết quả xác định công thức tối ưu bao gồm 3g cao dược liệu, 1g PEG 40, 1g glycerin, cùng hệ đệm điều chỉnh pH trong khoảng 6-7, được pha trong dung môi ethanol 96% và nước cất. Sản phẩm thu được là một dung dịch trong, có màu nâu đặc trưng và mùi thơm dược liệu dễ chịu. Các kiểm nghiệm chất lượng đã xác nhận sản phẩm đạt tất cả các tiêu chuẩn đề ra, bao gồm pH (6.04) nằm trong khoảng lý tưởng, sai số thể tích chấp nhận được, hàm lượng chì dưới mức cho phép (<10 ppm), cùng với tổng số vi sinh vật hiếu khí (20-30 CFU/g) và tổng số nấm men, nấm mốc (<100 CFU/g) ở mức rất thấp, đảm bảo an toàn tối đa. Thành công này không chỉ thiết lập một công thức bào chế ổn định về mặt vật lý và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng thiết yếu, mà còn khẳng định tiềm năng lớn của Ageratum conyzoides L. như một dược liệu Việt Nam để phát triển thành sản phẩm an toàn và hiệu quả, mở ra hướng nghiên cứu sâu hơn về độ ổn định dài hạn, hiệu quả lâm sàng và khả năng thương mại hóa.