H ng d n h c sinh ph ng pháp gi i bài t p môn v t lí l p 8 ướ ẫ ọ ươ ả ậ ậ ớ
PH N A: M ĐUẦ Ở Ầ
1. Lí do ch n đ tàiọ ề
Trong vi c nâng cao ch t lệ ấ ư ng giáo d c, vi c c i ti n phợ ụ ệ ả ế ng phápươ
d y h c là m t nhân t quan tr ng, bên c nh vi c b i dạ ọ ộ ố ọ ạ ệ ồ ư ng ki n th c, vi cỡ ế ứ ệ
phát huy tính tích c c c a h c sinh có ý nghĩa h t s c quan tr ng. B i vì côngự ủ ọ ế ứ ọ ở
vi c giáo d c ph i đệ ụ ả c ti n hành trên c s t nh n th c, t hành đng,ượ ế ơ ở ự ậ ứ ự ộ
vi c kh i d y phát tri n ý th c năng l c tệ ơ ậ ể ứ ự ư duy, b i dồ ư ng ph ng pháp tỡ ươ ự
h c là con đọng phát tri n t i ườ ể ố ưu c a giáo d c. Cũng nhủ ụ trong h c t p cácư ọ ậ
b môn khác, h c V t lí l i càng c n phát tri n năng l c tích c c, năng l cộ ọ ậ ạ ầ ể ự ự ự
tư duy c a h c sinh đ không ph i ch bi t mà còn ph i hi u đ gi i thíchủ ọ ể ả ỉ ế ả ể ể ả
hi n tệ ư ng V t lí cũng nhợ ậ áp d ng ki n th c và k năng vào các ho t đngư ụ ế ứ ỹ ạ ộ
trong cu c s ng gia đình và c ng đng.ộ ố ộ ồ
Vì th trong vi c gi i bài t p V t lí m c đích c b n cu i cùng khôngế ệ ả ậ ậ ụ ơ ả ố
ph i ch tìm ra đáp s , tuy đi u này cũng quan tr ng và c n thi t, m c đíchả ỉ ố ề ọ ầ ế ụ
chính c a vi c gi i là ch ngủ ệ ả ở ỗ ư i làm bài t p hi u đờ ậ ể ư c sâu s c h n cácợ ắ ơ
khái ni m, đnh lu t V t lí, v n d ng chúng vào nh ng v n đ th c t trongệ ị ậ ậ ậ ụ ữ ấ ề ự ế
cu c s ng, trong lao đng.ộ ố ộ
Qua th c t gi ng d y V t lí trự ế ả ạ ậ ở ng THCS nói chung b môn V t líườ ộ ậ
8 nói riêng, tôi nh n th y h c sinh còn g p r t nhi u khó khăn lúng túng khiậ ấ ọ ặ ấ ề
gi i các bài t p đnh l ng V t lí, đi u này ít nhi u nh hả ậ ị ượ ậ ề ề ả ng đn ch t lưở ế ấ -
ng d y h c.ượ ạ ọ
Cùng v i s đi m i phớ ự ổ ớ ng pháp d y h c chung c a ngành giáo d c,ươ ạ ọ ủ ụ
đng th i b n thân cũng t ki m tra, t ng k t tình hình d y h c V t lí, cùngồ ờ ả ự ể ổ ế ạ ọ ậ
v i vi c ti p thu các chuyên đ, th y đớ ệ ế ề ấ ư c tác d ng giáo d c r t l n đi v iợ ụ ụ ấ ớ ố ớ
h c sinh khi gi i bài t p V t lí. T đó v n d ng vào quá trình gi ng d y, tôiọ ả ậ ậ ừ ậ ụ ả ạ
th y có hi u qu h n so v i trấ ệ ả ơ ớ ư c đây, ch t lớ ấ ư ng h c sinh đợ ọ ư c nâng caoợ
1
H ng d n h c sinh ph ng pháp gi i bài t p môn v t lí l p 8 ướ ẫ ọ ươ ả ậ ậ ớ
rõ r t. Xu t phát t nh ng lí do trên, tôi đã ch n vi t sáng ki n ệ ấ ừ ữ ọ ế ế “ H ngướ
d n h c sinh ph ng gi i bài t p môn V t Lí l p 8 ”ẫ ọ ươ ả ậ ậ ớ nh m giúp h c sinhằ ọ
n m ch c đc ki n th c c b n, m r ng và hi u sâu ki n th c. T dóắ ắ ượ ế ứ ơ ả ở ộ ể ế ứ ừ
nâng cao đc ch t l ng. ượ ấ ượ
2. L ch s c a v n đ.ị ử ủ ấ ề
- Vi c d y h c h c sinh trong tr ng ph thông hi n nay ch a phát huyệ ạ ọ ọ ườ ổ ệ ư
đc h t vai trò c a bài t p v t lí trong th c hi n các nhi m c d y h c. Điượ ế ủ ậ ậ ự ệ ệ ụ ạ ọ ố
v i h c sinh gi i bài t p V t lí là công vi c khó khăn, nhi u em ch a có đnhớ ọ ả ậ ậ ệ ề ư ị
h ng gi i bài t p, các em ch a có thói quen v n d ng các ki n th c đã h cướ ả ậ ư ậ ụ ế ứ ọ
vào gi i bài t p v t lí m t cách có hi u qu t đó các em không có h ng thúả ậ ậ ộ ệ ả ừ ứ
v i môn h c k t qu h c t p c a nhi u em không cao.ớ ọ ế ả ọ ậ ủ ề
- M t s giáo viên còn xem nh ti t bài t p, ch d ng l i khi gi i xong cácộ ố ẹ ế ậ ỉ ừ ạ ả
bài t p sách giáo khoa.ậ ở
- Ti t bài t p trong phân ph i ch ng trình còn ít.ế ậ ố ươ
- Kĩ năng v n d ng ki n th c Toán cho vi c gi i bài t p còn h n ch điậ ụ ế ứ ệ ả ậ ạ ế ố
v i m t b ph n không nh h c sinh. Ch a ch đng trong gi i bài t p, ch aớ ộ ộ ậ ỏ ọ ư ủ ộ ả ậ ư
n m đc b n ch t c a các hi n t ng v t lí, ch a bi t áp d ng toán h cắ ượ ả ấ ủ ệ ượ ậ ư ế ụ ọ
vào gi i bài t p v t lí, làm bài t p cho v nhà còn mang tính đi phó v i vi cả ậ ậ ậ ề ố ớ ệ
ki m tra c a giáo viên.ể ủ
3. M c đích nghiên c uụ ứ
Hình thành cho h c sinh m t cách t ng quan v ph ng pháp gi i m t bàiọ ộ ổ ề ươ ả ộ
t p V t lí 8, t đó các em có th v n d ng m t cách thành th o và linh ho tậ ậ ừ ể ậ ụ ộ ạ ạ
trong vi c gi i các bài t p, nâng cao hi u qu c a bài t p, giúp các em n mệ ả ậ ệ ả ủ ậ ắ
v ng ki n th c trong quá trình h c t p. ữ ế ứ ọ ậ
- H ng d n h c sinh n m v ng các d ng bài t p và ph ng pháp gi i cácướ ẫ ọ ắ ữ ạ ậ ươ ả
d ng bài t p v t lí, h c sinh bi t v n d ng các ki n th c đã h c vào gi i bàiạ ậ ậ ọ ế ậ ụ ế ứ ọ ả
t p t đó trình bày bài toán v t lí ch t ch và khoa h c.ậ ừ ậ ặ ẽ ọ
2
H ng d n h c sinh ph ng pháp gi i bài t p môn v t lí l p 8 ướ ẫ ọ ươ ả ậ ậ ớ
- Thông qua ho t đng này giúp h c sinh rèn luy n kĩ năng tính toán, rènạ ộ ọ ệ
luy n s phát tri n đc l p sáng t o c a h c sinh.ệ ự ể ộ ậ ạ ủ ọ
4. Nhi m v và ph ng pháp nghiên c u.ệ ụ ươ ứ
- Nhi m v :ệ ụ
+ Nghiên c u nâng cao ch t l ng c a ti t d y bài t p v t lí.ứ ấ ượ ủ ế ạ ậ ậ
+ H c sinh bi t v n d ng lý thuy t đã h c vào bài t p áp d ng và ng cọ ế ậ ụ ế ọ ậ ụ ượ
l i qua vi c gi i bài t p h c sinh kh c sâu lý thuy t đã h c.ạ ệ ả ậ ọ ắ ế ọ
+ Rèn luy n cho h c sinh tính chính xác, trình bày khoa h c, hình thànhệ ọ ọ
nh ng đc tính t t nh tinh th n t l p, kiên trì, tính v t khó và đc bi t làữ ứ ố ư ầ ự ậ ượ ặ ệ
t o ni m vui trí tu .ạ ề ệ
- Ph ng pháp nghiên c u:ươ ứ
+ Nghiên c u các tài li u liên quan t i vi c s d ng bài t p trong d y h cứ ệ ớ ệ ử ụ ậ ạ ọ
v t lí, tài li u chuyên môn, sách giáo khoa, sách giáo viên, các tài li u v gi iậ ệ ệ ề ả
bài t p v t lý b c trung h c c s .ậ ậ ậ ọ ơ ở
+ Áp d ng vào các ti t gi i bài t p trên l p, qua các ti t bài t p.ụ ế ả ậ ở ớ ế ậ
+ Thông qua vi c t ch c các hình th c d y h c l p và h ng d n h cệ ổ ứ ứ ạ ọ ở ớ ướ ẫ ọ
sinh t h c nhà.ự ọ ở
+ Phân lo i các d ng bài t p và đa ra ph ng pháp gi i cho t ng d ng.ạ ạ ậ ư ươ ả ừ ạ
5. Gi i h n nghiên c u.ớ ạ ứ
- Đi t ng h c sinh kh i 8 - Tr ng THCS ố ượ ọ ố ườ
- Ph ng pháp gi i bài t p v t lí l p 8ươ ả ậ ậ ớ
6. Đi m m i trong k t qu nghiên c u.ể ớ ế ả ứ
- Tăng c ng tính tích c c ch đng c a h c sinh trong h c t p, rèn luy nườ ự ủ ộ ủ ọ ọ ậ ệ
t duy sáng t o cho h c sinh .ư ạ ọ
- Rèn luy n kĩ năng t h c cho h c sinh.ệ ự ọ ọ
- Rèn kĩ năng gi i bài t p V t lí cho h c sinh.ả ậ ậ ọ
- Giúp giáo viên đnh h ng đúng đn trong cách thi t k bài gi ng và tị ướ ắ ế ế ả ổ
ch c d y h c ti t bài t p V t lí trên l p.ứ ạ ọ ế ậ ậ ớ
3
H ng d n h c sinh ph ng pháp gi i bài t p môn v t lí l p 8 ướ ẫ ọ ươ ả ậ ậ ớ
- Giúp h c sinh h c t p tích c c; bi t cách trình bày m t bài làm đnh l ngọ ọ ậ ự ế ộ ị ượ
V t lí; có kĩ năng gi i bài t p V t lí; di n đt đúng ngôn ng V t lí, yêu thíchậ ả ậ ậ ễ ạ ữ ậ
h c t p b mônọ ậ ộ , ham tìm hi u khoa h c kĩ thu t. H ng thú, say mê vi c gi iể ọ ậ ứ ệ ả
bài t p.ậ
PH N B: N I DUNGẦ Ộ
I. C s lí lu n c a v n đơ ở ậ ủ ấ ề
Đi m i ph ng pháp d y h c theo h ng tích c c, ch đng h c t pổ ớ ươ ạ ọ ướ ự ủ ộ ọ ậ
c a h c sinh nh m giúp các em ti p c n ki n th c đòi h i ph i đi m i toànủ ọ ằ ế ậ ế ứ ỏ ả ổ ớ
b nhi u khâu. Đ h ng d n h c sinh làm bài t p không ph i giáo viênộ ề ể ướ ẫ ọ ậ ả
trình bày l i l i gi i, h c sinh chép l i mà giáo viên ph i là ng i t ch cạ ờ ả ọ ạ ả ườ ổ ứ
h ng d n các em thông qua h th ng các câu h i g i m đ các em t ngướ ẫ ệ ố ỏ ợ ở ể ừ
b c tìm ra ph ng pháp gi i.ướ ươ ả
D y h c v t lí là vi c làm th ng xuyên, liên t c và lâu dài. Nó đòi h iạ ọ ậ ệ ườ ụ ỏ
ng i giáo viên không ph i ch có năng l c, kinh nghi m mà ph i có c tâmườ ả ỉ ự ệ ả ả
huy t v i ngh , yêu ngh , yêu trò, phát hi n và b i d ng t o đi u ki n đế ớ ề ề ệ ồ ưỡ ạ ề ệ ể
cho nh ng em có năng l c t b c l kh năng m t cách t i đa. Đng th i taữ ự ự ộ ộ ả ộ ố ồ ờ
bi t r ng m i h c sinh đu có m t m nh riêng, vì v y trong d y h c giáoế ằ ỗ ọ ề ặ ạ ậ ạ ọ
viên c n chú ý đn đi m này thì s nâng cao đc ch t l ng toàn di n .ầ ế ể ẽ ượ ấ ượ ệ
Trong quá trình h c V t lí tr ng THCS, h c sinh c n bi t cách t ch cọ ậ ở ườ ọ ầ ế ổ ứ
vi c h c t p c a mình m t cách ch đng sáng t o. Ng i th y c n rèn choệ ọ ậ ủ ộ ủ ộ ạ ườ ầ ầ
h c sinh kĩ năng, thói quen đc l p suy nghĩ khoa h c và l i gi i ph i có cọ ộ ậ ọ ờ ả ả ơ
s lí lu n.ở ậ
Trong th c t gi ng d y tôi th y có nhi u h c sinh ch a bi t ph ng phápự ế ả ạ ấ ề ọ ư ế ươ
gi i bài t p v t lí do nhi u nguyên nhân, trong đó nguyên nhân ch y u là h cả ậ ậ ề ủ ế ọ
sinh không ch ra đc bài toán cho bi t đi u gì? Yêu c u gì? V n d ng ki nỉ ượ ế ề ầ ậ ụ ế
4
H ng d n h c sinh ph ng pháp gi i bài t p môn v t lí l p 8 ướ ẫ ọ ươ ả ậ ậ ớ
th c nào đã h c đ gi i quy t bài toán đó? T đó h c sinh có th đnh h ngứ ọ ể ả ế ừ ọ ể ị ướ
d ng bài t p, cách gi i.ạ ậ ả
Đn nay ta ph i kh ng đnh r ng nâng cao ch t l ng c a h c sinh gi i làế ả ẳ ị ằ ấ ượ ủ ọ ỏ
vi c làm tích c c, đúng d n, phù h p v i yêu c u c a s phát tri n c a đtệ ự ắ ợ ớ ầ ủ ự ể ủ ấ
n c, c a th i đi.ướ ủ ờ ạ
II. Th c tr ng c a v n đự ạ ủ ấ ề
1, Thu n l i:ậ ợ
- V t lí h c là môn h c r t th c ti n, g n li n v i nh ng hi n t ngậ ọ ọ ấ ự ễ ắ ề ớ ữ ệ ượ
th ng x y ra h ng ngày nên r t lôi cu n h c sinh tìm hi u.ườ ả ằ ấ ố ọ ể
- Ki n th c v t lí 8 ch đòi h i h c sinh quan sát các hi n t ng v t lí đế ứ ậ ỉ ỏ ọ ệ ượ ậ ể
rút ra nh n xét và k t lu n mà không yêu c u h c sinh gi i thích b n ch t v tậ ế ậ ầ ọ ả ả ấ ậ
lí c a s v t hi n t ng đó.ủ ự ậ ệ ượ
- Đa s các bài t p v t lí đi u liên h th c t nên h c sinh d hi u đcố ậ ậ ề ệ ự ế ọ ể ể ượ
yêu c u c a đ và có th v n d ng đc vào th c t cu c s ng.ầ ủ ề ể ậ ụ ượ ự ế ộ ố
2. Khó khăn.
- Ti t bài t p trên l p còn ít, th i gian gi i bài t p trên l p không nhi u,ế ậ ớ ờ ả ậ ở ớ ề
gi i bài t p ph n l n là nhà.ả ậ ầ ớ ở
- M t s h c sinh ti p thu bài ch m t đó không n m v ng ki n th c .ộ ố ọ ế ậ ừ ắ ữ ế ứ
H c sinh ch a có h th ng l i tr ng tâm c a t ng bài h c, phân tích đu bài,ọ ư ệ ố ạ ọ ủ ừ ọ ầ
phân lo i bài t p, l a ch n ph ng án gi i bài t p còn h n ch . Ch a sạ ậ ự ọ ươ ả ậ ạ ế ư ử
d ng thành th o các công th c đã đc h c liên quan đn hi n t ng v t líụ ạ ứ ượ ọ ế ệ ượ ậ
nào và đc bi t là h c sinh ch a l u ý đn đn v chu n c a t ng đi l ngặ ệ ọ ư ư ế ơ ị ẩ ủ ừ ạ ượ
trong công th c.ứ Kh năng v n d ng công th c toán h c vào vi c gi i bài t pả ậ ụ ứ ọ ệ ả ậ
v t lí c a h c sinh còn g p nhi u khó khăn.ậ ủ ọ ặ ề
- H c sinh ch a xác đnh đc m c đích c a vi c gi i bài t p là tìm ra tọ ư ị ượ ụ ủ ệ ả ậ ừ
câu h i, đi u ki n c a bài toán, xem xét các hi n t ng v t lí, t đó n mỏ ề ệ ủ ệ ượ ậ ừ ắ
v ng m i liên h gi a các đi l ng đã cho và các đi l ng ph i tìm.ữ ố ệ ữ ạ ượ ạ ượ ả
5