BÁO CÁO K T QUẾ Ả
NGHIÊN C U, NG D NG SÁNG KI N Ứ Ứ Ụ Ế
1. L i gi i thi uờ ớ ệ
Trong xã h i hi n đi, s phát tri n c a công ngh thông tin kèm theoộ ệ ạ ự ể ủ ệ
đó s xu t hi n c a nhi u ngành khoa h c m i làm cho kh i l ng tri th cự ấ ệ ủ ề ọ ớ ố ượ ứ
tăng lên nhanh chóng. Đi u đó đt ra cho ngành giáo d c m t yêu c u m iề ặ ụ ộ ầ ớ
không ch d y ki n th c mà quan tr ng h n là d y cho h c sinh cách h c vàỉ ạ ế ứ ọ ơ ạ ọ ọ
t l p k ho ch h c t p đ có th thích nghi v i đi u ki n m i.ự ậ ế ạ ọ ậ ể ể ớ ề ệ ớ
Công cu c đi m i giáo d c theo đnh h ng phát tri n năng l c đãộ ổ ớ ụ ị ướ ể ự
đc ch rõ trong Ngh quy t Trung ng 8 khóa XI: “Ti p t c đi m i m nhượ ỉ ị ế ươ ế ụ ổ ớ ạ
m ph ng pháp d y và h c theo h ng hi n đi; phát huy tính tích c c, chẽ ươ ạ ọ ướ ệ ạ ự ủ
đng, sáng t o và v n d ng ki n th c, kĩ năng c a ng i h c; kh c ph c l iộ ạ ậ ụ ế ứ ủ ườ ọ ắ ụ ố
truy n th áp đt m t chi u, ghi nh máy móc. T p trung d y cách h c, cáchề ụ ặ ộ ề ớ ậ ạ ọ
nghĩ, khuy n khích t h c, t o c s đ ng i h c t c p nh t và đi m i triế ự ọ ạ ơ ở ể ườ ọ ự ậ ậ ổ ớ
th c, kĩ năng, phát tri n năng l c. Chuy n t h c ch y u trên l p sang tứ ể ự ể ừ ọ ủ ế ớ ổ
ch c hình th c đa d ng, chú ý các ho t đng xã h i, ngo i khóa, nghiên c uứ ứ ạ ạ ộ ộ ạ ứ
khoa h c. Đy m nh ng d ng công ngh thông tin và truy n thông trong d yọ ẩ ạ ứ ụ ệ ề ạ
và h c”. D y h c đnh h ng năng l c đòi h i vi c thay đi m c tiêu, n iọ ạ ọ ị ướ ự ỏ ệ ổ ụ ộ
dung, ph ng pháp d y h c và ki m tra, đánh giá. Trong đó, vi c thay điươ ạ ọ ể ệ ổ
quan ni m và cách xây d ng các nhi m v h c t p, theo đnh h ng phátệ ự ệ ụ ọ ậ ị ướ
tri n năng l c có vai trò quan tr ng. ể ự ọ
Trong th c ti n gi ng d y hi n nay, h u h t các th y cô giáo đu mangự ễ ả ạ ệ ầ ế ầ ề
tâm huy t thay đi ph ng pháp gi ng d y h ng t i ho t đng h c t p chế ổ ươ ả ạ ướ ớ ạ ộ ọ ậ ủ
đng ch ng l i thói quen h c t p th đng nh ng k t qu h c t p c a cácộ ố ạ ọ ậ ụ ộ ư ế ả ọ ậ ủ
em ch a cao. Có nhi u nguyên nhân khác nhau c a v n đ này:ư ề ủ ấ ề
- Ý th c h c t p c a các em ch a t t, kh năng ch đng ti p thu kém,ứ ọ ậ ủ ư ố ả ủ ộ ế
ch u s nh h ng không lành m nh c a trào l u game, phim nh tiêu c c.ị ự ả ưở ạ ủ ư ả ự
- Ch ng trình h c còn n ng ôm đm ki n th c, th i l ng phân ph iươ ọ ặ ồ ế ứ ờ ượ ố
ch ng trình ch a h p lí.ươ ư ợ
- Ph ng pháp d y h c ch a đáp ng đc n i dung sách giáo khoa.ươ ạ ọ ư ứ ượ ộ
M c dù h u h t các giáo viên đu ch đng tích c c đi m i ph ng phápặ ầ ế ề ủ ộ ự ổ ớ ươ
gi ng d y l y ng i h c là trung tâm nh ng vi c l a ch n ph ng pháp phùả ạ ấ ườ ọ ư ệ ự ọ ươ
h p v i n i dung bài d y đi t ng h c sinh thì không ph i giáo viên nàoợ ớ ộ ạ ố ượ ọ ả
cũng làm đc.ượ
1
D y h c theo d án là m t ph ng pháp d y h c tích c c, t o đi u ki nạ ọ ự ộ ươ ạ ọ ự ạ ề ệ
cho h c sinh (HS) ch đng và t l c trong m i ho t đng đ chi m lĩnh triọ ủ ộ ự ự ọ ạ ộ ể ế
th c bài h c. Khi h c theo d án, HS có c h i hình thành và phát tri n các kĩứ ọ ọ ự ơ ộ ể
năng h c t p và xã h i c n thi t. V n d ng ph ng pháp d y h c d an vao ọ ậ ộ ầ ế ậ ụ ươ ạ ọ ư"
day hoc la môt h ng đi đung trong day hoc. Hóa h c là môn h c lí thuy t g n " " " ươ " " ọ ọ ế ắ
bó ch t ch v i th c nghi m nên vi c s d ng DHTDA trong d y h c Hóaặ ẽ ớ ự ệ ệ ử ụ ạ ọ
h c là h p lí và c n thi t. Măc du ph ng phap day hoc theo d an đa đc ap ọ ợ ầ ế " ươ " " ư" ươ"
dung nhiêu n i nh ng trong th i qua viêc triên khai va ap dung ph ng phap " ơ$ ơ ư ơ " $ " ươ
day hoc nay tr ng con nhiêu han chê. " " ơ$ ươ "
Đ góp ph n phát tri n DHTDA tr ng, trong năm hoc 2018 - 2019ể ầ ể ở ươ "
tôi đã ti p c n ph ng pháp d y h c d án vào d y bài Cacbon - ch ngế ậ ươ ạ ọ ự ạ ươ
trình Hóa h c 11, có tích h p v i các v n đ th c ti n và b o v môi tr ng,ọ ợ ớ ấ ề ự ễ ả ệ ườ
nhăm đanh gia tinh hiêu qua cua ph ng phap day hoc nay va vân dung " $ $ ươ " " " "
DHTDA môt cach co hiêu qua trên đôi t ng hoc sinh cua tr ng. Trong th c " " $ ươ" " $ ươ ự
ti n nghiên c u và th c hi n, tôi cũng đã đt đc nh ng k t qu thành côngễ ứ ự ệ ạ ượ ữ ế ả
nh t đnh. Vì v y, trong bài vi t này tôi xin trình bày m t s kinh nghi m c aấ ị ậ ế ộ ố ệ ủ
b n thân trong vi c th c hi n: “ả ệ ự ệ D y h c theo d án trong Bài 15: Cacbon -ạ ọ ự
Hóa h c 11.”ọ
2. Tên sáng ki n:ế
D y h c theo d án trong Bài 15: Cacbon - Hóa h c 11.ạ ọ ự ọ
3. Lĩnh v c áp d ng sáng ki n:ự ụ ế
Sáng ki n đc áp d ng trong quá trình d y h c theo d án môn Hóaế ượ ụ ạ ọ ự ở
h c 11 cho h c sinh THPT. Môn Hóa h c bâc phô thông có m t đc thù kháọ ọ ọ ơ$ " $ ộ ặ
rõ nét là ch ng trình đc chia thành các ph n ki n th c có s liên h v iươ ượ ầ ế ứ ự ệ ớ
nhau nhau. Ví d : khi h c bài Cacbon l i liên quan t i ki n th c v oxi, ph nụ ọ ạ ớ ế ứ ề ả
ng oxi hóa kh , h c v axit l i liên quan t i kim lo i. Khi ap dung ph ngứ ử ọ ề ạ ớ ạ " ươ
phap day hoc theo d an giao viên cân l a chon nh ng nôi dung kiên th c gân " " ư" ư" " ư " ư
gui v i hoc sinh, hoc sinh ng dung trong th c tê nhiêu đê triên khai day hoc ơ " " ư " ư" $ $ " "
theo d an. ư"
4. Ngày sáng ki n đc áp d ng l n đu ho c áp d ng th :ế ượ ụ ầ ầ ặ ụ ử
Sáng ki n đc tri n khai th c hi n t tháng 10 đn tháng 12 nămế ượ ể ự ệ ừ ế
2018.
5. Mô t b n ch t c a sáng ki nả ả ấ ủ ế
5.1. N i dung sáng ki nộ ế
5.1.1. D y h c theo d ánạ ọ ự
2
D y h c theo s án (DHTDA) là m t hình th c d y h c có nhi u uạ ọ ự ộ ứ ạ ọ ề ư
đi m trong vi c phát hi n, nh n di n s giao thoa gi a các lĩnh v c liên môn,ể ệ ệ ậ ệ ự ữ ự
liên ngành, thúc đy vi c g n k t gi a lí thuy t và th c hành, t duy và hànhẩ ệ ắ ế ữ ế ự ư
đng, nhà tr ng và xã h i, phát huy năng l c t h c,sáng t o, gi i quy t cácộ ườ ộ ự ự ọ ạ ả ế
v n đ ph c h p và kh năng h p tác c a ng i h c. Hi n nay, DHTDAấ ề ứ ợ ả ợ ủ ườ ọ ệ
đc s d ng r ng rãi các c s giáo d c đi h c trên th gi i, đc bi t làượ ử ụ ộ ở ơ ở ụ ạ ọ ế ớ ặ ệ
nh ng n c phát tri n.ở ữ ướ ể
D y h c theo d án là m t mô hình d y h c l y h c sinh làm trung tâm.ạ ọ ự ộ ạ ọ ấ ọ
Nó giúp phát tri n ki n th c và các k năng liên quan thông qua nh ng nhi mể ế ứ ỹ ữ ệ
v mang tính m , khuy n khích h c sinh tìm tòi, hi n th c hoá nh ng ki nụ ở ế ọ ệ ự ữ ế
th c đã h c trong quá trình th c hi n và t o ra nh ng s n ph m c a chínhứ ọ ự ệ ạ ữ ả ẩ ủ
mình. Ch ng trình d y h c theo d án đc xây d ng d a trên nh ng câuươ ạ ọ ự ượ ự ự ữ
h i đnh h ng quan tr ng, l ng ghép các chu n n i dung và t duy b c caoỏ ị ướ ọ ồ ẩ ộ ư ậ
trong nh ng b i c nh th c t .ữ ố ả ự ế
Bài h c thi t k theo d án ch a đng nhi u k thu t d y h c khácọ ế ế ự ứ ự ề ỹ ậ ạ ọ
nhau, có th lôi cu n đc m i đi t ng h c sinh không ph thu c vào cáchể ố ượ ọ ố ượ ọ ụ ộ
h c c a các em. Thông th ng h c sinh s đc làm vi c v i các chuyên giaọ ủ ườ ọ ẽ ượ ệ ớ
và nh ng thành viên trong c ng đng đ gi i quy t v n đ, hi u sâu n i dungữ ộ ồ ể ả ế ấ ề ể ộ
h n. Các ph ng ti n k thu t cũng đc s d ng đ h tr vi c h c. Trongơ ươ ệ ỹ ậ ượ ử ụ ể ỗ ợ ệ ọ
quá trình th c hi n d án có th v n d ng nhi u cách đánh giá khác nhau đự ệ ự ể ậ ụ ề ể
giúp h c sinh t o ra nh ng s n ph m có ch t l ng.ọ ạ ữ ả ẩ ấ ượ
M t s đc đi m c a ph ng pháp d y h c theo d án:ộ ố ặ ể ủ ươ ạ ọ ự
- Đnh h ng th c ti n: ch đ c a d án xu t phát t nh ng tìnhị ướ ự ễ ủ ề ủ ự ấ ừ ữ
hu ng c a th c ti n xã h i, th c ti n ngh nghi p cũng nh th c ti n điố ủ ự ễ ộ ự ễ ề ệ ư ự ễ ờ
s ng. Nhi m c a d án c n ch a đng nh ng v n đ phù h p v i trình đ vàố ệ ủ ự ầ ứ ự ữ ấ ề ợ ớ ộ
kh năng nh n th c c a ng i h c. Các d án h c t p có ý nghĩa th c ti n xãả ậ ứ ủ ườ ọ ự ọ ậ ự ễ
h i, góp ph n g n vi c h c t p trong nhà tr ng v i th c ti n đi s ng, xãộ ầ ắ ệ ọ ậ ườ ớ ự ễ ờ ố
h i. Trong nh ng tr ng h p lí t ng, vi c th c hi n các d án có th mangộ ữ ườ ợ ưở ệ ự ệ ự ể
l i nh ng tác đng xã h i tích c c.ạ ữ ộ ộ ự
- Đnh h ng h ng thú ng i h c: HS đc tham gia ch n đ tài, n iị ướ ứ ườ ọ ượ ọ ề ộ
dung h c t p phù h p v i kh năng và h ng thú cá nhân. Ngoài ra, h ng thúọ ậ ợ ớ ả ứ ứ
c a ng i h c c n đc ti p t c phát tri n trong quá trình th c hi n d án.ủ ườ ọ ầ ượ ế ụ ể ự ệ ự
- Mang tính ph c h p, liên môn: n i dung d án có s k t h p tri th cứ ợ ộ ự ự ế ợ ứ
c a nhi u lĩnh v c ho c nhi u môn h c khác nhau nh m gi i quy t m tủ ề ự ặ ề ọ ằ ả ế ộ
nhi m v , v n đ mang tính ph c h p.ệ ụ ấ ề ứ ợ
3
- Đnh h ng hành đng: trong quá trình th c hi n d án có s k t h pị ướ ộ ự ệ ự ự ế ợ
gi a nghiên c u lý thuy t và v n d ng lý thuy t vào trong ho t đng th cữ ứ ế ậ ụ ế ạ ộ ự
ti n, th c hành. Thông qua đó, ki m tra, c ng c , m r ng hi u bi t lý thuy tễ ự ể ủ ố ở ộ ể ế ế
cũng nh rèn luy n k năng hành đng, kinh nghi m th c ti n c a ng iư ệ ỹ ộ ệ ự ễ ủ ườ
h c.ọ
- Tính t l c c a ng i h c: trong d y h c theo d án, ng i h c c nự ự ủ ườ ọ ạ ọ ự ườ ọ ầ
tham gia tích c c, t l c vào các giai đo n c a quá trình d y h c. Đi u đóự ự ự ạ ủ ạ ọ ề
cũng đòi h i và khuy n khích tính trách nhi m, s sáng t o c a ng i h c.ỏ ế ệ ự ạ ủ ườ ọ
GV ch y u đóng vai trò t v n, h ng d n, giúp đ. Tuy nhiên, m c đ tủ ế ư ấ ướ ẫ ỡ ứ ộ ự
l c c n phù h p v i kinh nghi m, kh năng c a h c sin và m c đ khó khănự ầ ợ ớ ệ ả ủ ọ ứ ộ
c a nhi m v .ủ ệ ụ
- C ng tác làm vi c: các d án h c t p th ng đc th c hi n theoộ ệ ự ọ ậ ườ ượ ự ệ
nhóm, trong đó có s c ng tác làm vi c và s phân công công vi c gi a cácự ộ ệ ự ệ ữ
thành viên trong nhóm. D y h c theo d án đòi h i và rèn luy n tính s n sàngạ ọ ự ỏ ệ ẵ
và k năng công tác làm vi c gi a các thành viên tham gia, gi a HS và GVỹ ệ ữ ữ
cũng nh v i các l c l ng xã h i khác tham gia trong d án. Đc đi m nàyư ớ ự ượ ộ ự ặ ể
còn đc g i là h c t p mang tính xã h i.ượ ọ ọ ậ ộ
- Đnh h ng s n ph m: trong quá trình th c hi n d án, các s n ph mị ướ ả ẩ ự ệ ự ả ẩ
đc t o ra không ch gi i h n trong nh ng thu ho ch lí thuy t, mà trong đaượ ạ ỉ ớ ạ ữ ạ ế
s tr ng h p các d án h c t p t o ra nh ng s n ph m v t ch t c a ho tố ườ ợ ự ọ ậ ạ ữ ả ẩ ậ ấ ủ ạ
đng th c ti n, th c hành. Nh ng s n ph m này có th s d ng, công b ,ộ ự ễ ự ữ ả ẩ ể ử ụ ố
gi i thi u.ớ ệ
Các b c t ch c d y h c d án:ướ ổ ứ ạ ọ ự
B cướ Ho t đng c a GVạ ộ ủ Ho t đng c a HSạ ộ ủ
1. Chu n bẩ ị
Xây d ng ự
ý t ng,ưở
L a ch n ự ọ
ch đ, ủ ề
ti u ch ể ủ
đề
L p k ậ ế
ho ch các ạ
nhi m v ệ ụ
Xây d ng b câu h i ự ộ ỏ
đnh h ng: xu t phátị ướ ấ
t n i dung h c và ừ ộ ọ
m c tiêu c n đt ụ ầ ạ
đc.ượ
Thi t k d án: xác ế ế ự
đnh lĩnh v c th c ị ự ự
ti n ng d ng n i ễ ứ ụ ộ
dung h c, ai c n, ý ọ ầ
t ng và tên d án.ưở ự
Thi t k các nhi m ế ế ệ
Làm vi c nhóm đ l a ệ ể ự
ch n ch đ d án.ọ ủ ề ự
Xây d ng k ho ch d ự ế ạ ự
án: xác đnh nh ng công ị ữ
vi c c n làm, th i gian ệ ầ ờ
d ki n, v t li u, kinh ự ế ậ ệ
phí, ph ng pháp ti n ươ ế
hành và phân công công v
i c trong nhóm.ệ
Chu n b các ngu n ẩ ị ồ
thông tin đáng tin c y đ ậ ể
4
h c t pọ ậ v cho HS: làm th ụ ế
nào đ HS th c hi n ể ự ệ
xong thì b câu h i ộ ỏ
đc gi i quy t và ượ ả ế
các m c tiêu đng ụ ồ
th i cũng đt đc.ờ ạ ượ
Chu n b các tài li u ẩ ị ệ
h tr GV và HS ỗ ợ
cũng nh các đi u ư ề
ki n th c hi n d án ệ ự ệ ự
trong th c t .ự ế
chu n b th c hi n d ẩ ị ự ệ ự
án.
Cùng GV th ng nh t các ố ấ
tiêu chí đánh giá d án.ự
2. Th c hi n dự ệ ự
án
Thu th p ậ
thông tin
Th c hi n ự ệ
đi u traề
Th o lu n ả ậ
v i các ớ
thành viên
khác
Tham v n ấ
giáo viên
h ng d nướ ẫ
Theo dõi, h ng d n,ướ ẫ
đánh giá HS trong quá
trình th c hi n d ánự ệ ự
Liên h các c s , ệ ơ ở
khách m i c n thi t ờ ầ ế
cho HS.
Chu n b c s v t ẩ ị ơ ở ậ
ch t, t o đi u ki n ấ ạ ề ệ
thu n l i cho các em ậ ợ
th c hi n d án.ự ệ ự
B c đu thông qua ướ ầ
s n ph m cu i c a ả ẩ ố ủ
các nhóm HS.
Phân công nhi m v các ệ ụ
thành viên trong nhóm
th c hi n d án theo ự ệ ự
đúng k ho ch.ế ạ
Ti n hành thu th p, x lýế ậ ử
thông tin thu đc.ượ
Xây d ng s n ph m ự ả ẩ
ho c b n báo cáo.ặ ả
Liên h , tìm ngu n giúp ệ ồ
đ khi c n.ỡ ầ
Th ng xuyên ph n h i, ườ ả ồ
thông báo thông tin cho
GV và các nhóm khác.
3. K t thúc d ế ự
án
T ng h p ổ ợ
các k t ế
quả
Xây d ng ự
s n ph mả ẩ
Trình bày
k t quế ả
Ph n ánh ả
Chu n b c s v t ẩ ị ơ ở ậ
ch t cho bu i báo cáoấ ổ
d án.ự
Theo dõi, đánh giá
s n ph m d án c a ả ẩ ự ủ
các nhóm.
Chu n b ti n hành gi i ẩ ị ế ớ
thi u s n ph m.ệ ả ẩ
Ti n hành gi i thi u s n ế ớ ệ ả
ph m.ẩ
T đánh giá s n ph m ự ả ẩ
d án c a nhóm.ự ủ
Đánh giá s n ph m d ả ẩ ự
án c a các nhóm khác ủ
theo tiêu chí đã đa ra.ư
5