1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT LÊ LỢI
--------
TÊN ĐỀ TÀI
XÂY DỰNG BÀI TẬP HÓA HỮU CƠ LỚP 11 CÓ LIÊN QUAN THỰC
TIỄN ĐỜI SỐNG ĐỂ LỒNG GHÉP VÀO BÀI HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Lĩnh vực: Hoá Học
Người thực hiện: Lê Thị Huệ
Tổ bộ môn: KHTN
Năm thực hiện: 2021-2022
Số điện thoại: 0364288945
2
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Viết tắt
Viết đầy đủ
HS
:
Học sinh
GV
:
Giáo viên
THPT
:
Trung học phổ thông
BTHH
:
Bài tập hóa học
CNTT
:
Công nghệ thông tin
HSG
:
Học sinh giỏi
SGK
:
Sách giáo khoa
SGV
:
Sách giáo viên
NL
:
Năng Lực
PTPƯ
:
Phương trình phản ứng
BT
:
Bài Tập
TCHH
:
Tính chất hóa học
SK
:
Sáng kiến
BTVN
:
Bài tập về nhà
KHXH
:
Khoa học xã hội
SGV
:
Sách giáo viên
3
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Đặt vấn đề.
Hóa học là khoa học nghiên cứu các chất, sự biến đổi và ứng dụng của chúng
trong thực tiễn. Những kiến thức hóa học rất gần gũi với cuộc sống hằng ngày, do
đó, trong giảng dạy hóa học nếu người giáo viên lồng ghép được các hiện tượng xảy
ra trong tự nhiên cũng như trong hoạt động sống của con người thông qua các bài
giảng cũng như các bài tập sẽ làm cho bài học trở nên sinh động hơn, tạo được hứng
thú học tập cho học sinh. Đặc biệt, giúp cho học sinh thấy được mối liên quan chặt
chẽ giữa lí thuyết và thực tiễn, thấy được sự cần thiết trong mỗi bài học và định
hướng nghề nghiệp trong tương lai. Mặt khác, nó cũng rèn luyện cho học sinh vận
dụng kiến thức, đào sâu, mở rộng kiến thức một cách sinh động, linh hoạt vào cuộc
sống.
Việc đưa bài tập yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức để giải thích các hiện
tượng trong thực tế, các tình huống trong cuộc sống, trang bị dần cho họ các kiến
thức liên quan đến các quy trình sản xuất trong công nghiệp phải là mục đích cao
nhất của nền giáo dục. Vì vậy, việc xây dựng bài tập hóa học thực tiễn trong dạy học
hóa học phổ thông là rất quan trọng và phù hợp với xu hướng đổi mới của giáo dục
Việt Nam hiện nay. Tài liệu liên quan đến vấn đề này thì nhiều tuy nhiên việc xây
dựng thành bài tập một cách có hệ thống để thuận lợi cho việc sử dụng trong quá
trình giảng dạy thì còn rất ít.
Hiện nay rất nhiều học sinh không thích học môn hóa học vì cho rằng môn
hóa khó hiểu và ít liên quan thực tế. Bên cạnh đó nhiều giáo viên chưa đổi mới
phương pháp dạy chưa liên hệ bài học trong sgk với thực tiễn đời sống nên không
tạo được cho học sinh yêu thích môn hóa học.
Do đó, tôi chọn đề tài: “Xây dựng bài tập hóa hữu cơ lớp 11 có liên quan thực
tiễn đời sống để lồng ghép trong bài học theo định hướng phát triển năng lực học
sinh” với mục đích tìm hiểu, sưu tầm và xây dựng hệ thống bài tập liên quan đến
thực tiễn theo các chương trong sách giáo khoa lớp 11 cơ bản phần hóa hữu cơ nhằm
thuận lợi cho việc sử dụng trong giảng dạy sau này cũng như tổ chức các câu lạc bộ
hóa học, các cuộc thi vui để học.... cho học sinh ở trường phổ thông.
2. Mục đích nghiên cứu:
Xây dựng và áp dụng bài tập liên quan đến các hiện tượng hóa học xảy ra
trong tự nhiên và hoạt động thực tiễn của con người trong phạm vi kiến thức hóa
hữu cơ chương trình lớp 11, góp phần phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn
cho học sinh.
Giải thích các hiện tượng thực tiễn đời sống bằng những kiến thức hóa học
của chương trình phổ thông và lồng ghép trong bài học.
4
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nghiên cứu ý nghĩa câu hỏi, bài tập hóa học thực tiễn và phương pháp sử
dụng để góp phần phát triển năng lực học sinh.
Nghiên cứu các hiện tượng hóa học xảy ra trong tự nhiên và trong cuộc sống
liên quan đến chương trình hóa học hữu cơ lớp 11.
Xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn dưới dạng tự luận và trắc nghiệm khách
quan phần hóa hữu cơ lớp 11 nhằm phát triển năng lực học sinh.
Lồng ghép bài tập thực tiễn hóa hữu cơ lớp 11 trong bài giảng trên lớp học,
bài kiểm tra của học sinh.
Thực nghiệm sư phạm.
4. Phương pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học phát triển năng lực và năng lực chuyên
biệt hóa học . Thông qua nghiên cứu và áp dụng trong quá trình giảng dạy môn Hóa
học tại trường THPT Lê Lợi và các trường THPT vùng lân cận.
Điều tra thực trạng đổi mới PPDH tại địa phương.
Nghiên cứu chương trình sách SGK, SGV, SBT hóa học lớp 11 (cơ bản và
nâng cao).Tổng hợp những tài liệu có liên quan đến thực tiễn và chương trình hóa
học hữu cơ.
Trao đổi tiếp thu ý kiến của các đồng nghiệp.
Tham khảo các tài liệu về sáng kiến kinh nghiệm, Mạng Internet.
5. Đóng góp của đề tài.
Chứng minh được tính khả thi và hiệu quả của câu hỏi, bài tập thực tiễn hóa
học góp phần đổi mới PPDH tại nhà trường, nâng cao được chất lượng dạy học.
Góp phần đổi mới phương pháp dạy và học tăng cường hứng thú học hóa học
của học sinh.
Phát triển năng lực người học, giáo dục và rèn luyện kỹ năng sống cho HS.
Phát huy năng lực tìm tòi nghiên cứu khoa học, HS hiểu và tăng ý thức bảo vệ
môi trường.
5
PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
A. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Dạy học định hướng phát triển năng lực:
1.1.1. Khái niệm năng lực: là thuộc tính cá nhân cho phép thực hiện thành
công hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể.
Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực còn gọi là dạy học định
hướng kết quả đầu ra, ngày nay đã trở thành xu hướng giáo dục quốc tế
1.1.2. Những loại năng lực cần chú trọng rèn luyện cho HS trong quá trình
dạy học.
* Nhóm năng lực chung, gồm:
Nhóm năng lực làm chủ và phát triển bản thân.
Nhóm năng lực quan hệ xã hội.
Nhóm năng lực sử dụng công cụ hiệu quả.
* Nhóm năng lực, kĩ năng chuyên biệt trong môn Hóa học
Các năng lực chuyên biệt trong môn Hóa học :
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực thực hành hóa học
- Năng lực tính toán
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học
- Năng lực vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống.
Đối với môn Hóa học, vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống thể hiện ở
các mặt: Thực tiễn đời sống (sử dụng khoa học, hợp lí các thành tựu của hóa học
hướng đến mục tiêu an toàn, tiết kiệm và hiệu quả), thực tiễn sản xuất (áp dụng các
nguyên lí, định luật…hóa học vào sản xuất để tạo ra công cụ, của cải, vật chất,...
phục vụ và nâng cao chất lượng đời sống con người), thực tiễn nghiên cứu và sáng
tạo (sử dụng những thành tựu đã có của Hóa học và các khoa học khác để sáng tạo
ra các giá trị mới có nghĩa đối với nhân loại).
Việc phát triển Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn rất cần thiết cho
HS vì nó giúp HS có thể tồn tại, phát triển, hội nhập trong xã hội hiện đại và giải
quyết được nhiều vấn đề thực tiễn nảy sinh trong cuộc sống.
1.2 .Ý nghĩa, tác dụng của câu hỏi, bài tập hóa học trong giảng dạy hóa học để phát
triển năng lực học sinh:
1.2.1. Ý nghĩa, tác dụng của bài tập hóa học trong giảng dạy hóa học.
