CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng công nhận sáng kiến tỉnh Ninh Bình
Chúng tôi ghi tên dưới đây:
TT Họ và tên
Ngày
tháng
năm
sinh
Nơi công tác Chức danh
Trình độ
chuyên
môn
Tỷ lệ (%)
đóng góp
vào việc
tạo ra
sáng kiến
1Bùi Văn Bình 04 - 07 -
1977
Sở GD&ĐT
Ninh Bình
Chuyên viên
phòng giáo
dục trung học
Tiến sĩ 10%
2Nguyễn Thị
Quỳnh Hương
21 - 07 -
1980
Trường THPT
Đinh Tiên Hoàng
Tổ trưởng
chuyên môn Đại học 70%
3Đỗ Thị Kim Ngân 08 - 08 -
1979
Trường THPT
Đinh Tiên Hoàng Giáo viên Thạc sĩ 10%
4Trần Thị Phương 19 - 07 -
1984
Trường THPT
Đinh Tiên Hoàng Giáo viên Đại học 10%
Là đồng tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:
I. TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC VÀ THỜI GIAN ÁP DỤNG
Tên sáng kiến "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy chủ đề Ancol
- Hóa học 11".
Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục.
Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2019-2020; 2020-2021.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Giải pháp cũ thường làm
1.1. Mô tả giải pháp cũ
a. Nội dung kiến thức
Sử dụng kiến thức đơn môn Hóa học.
Chương trình dạy còn nặng về định hướng nội dung, chú trọng nhiều đến truyền
thụ hệ thống kiến thức khoa học.
Các vấn đề thực tiễn hoặc việc sử dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực
tiễn có được đề cập đến nhưng còn sơ sài và chủ yếu do giáo viên cung cấp.
b. Tổ chức thực hiện
Thời gian, địa điểm tổ chức các hoạt động học tập chỉ trong phạm vi tiết học,
trên lớp; hình thức tổ chức chưa đa dạng.
Trang 1
Phương pháp giảng dạy: Áp dụng linh hoạt một số phương pháp và kỹ thuật
dạy học tích cực như phương pháp đàm thoại, hoạt động nhóm, sử dụng thí nghiệm
cũng như kết hợp sử dụng nhiều dạng bài tập khác nhau...
Thực hiện các hoạt động học với 4 bước theo yêu cầu đổi mới, gồm có: Chuyển
giao nhiệm vụ học tập; thực hiện nhiệm vụ; báo cáo, thảo luận; kết luận, đánh giá. Tuy
nhiên trong các hoạt động học đa số giáo viên là người chủ động, là người lập kế
hoạch hướng dẫn học sinh nắm bắt kiến thức. Học sinh được lĩnh hội kiến thức, rèn
luyện kỹ năng và phát triển các năng lực thông qua các hoạt động của giáo viên và học
sinh ngay trên lớp.
Sản phẩm học tập là kết quả các hoạt động học của học sinh trên lớp cũng như
kiến thức học sinh lĩnh hội được sau khi học xong bài.
c. Kiểm tra đánh giá
Giáo viên là người chủ động đánh giá quá trình học của học sinh. Với các hình
thức như:
Thông qua quan sát ngay trên lớp học: hoạt động của mỗi cá nhân học sinh; sự
hợp tác, ý thức, thái độ của các học sinh khi hoạt động nhóm;
Thông qua hỏi đáp quá trình hoạt động trên lớp và phần chuẩn bị bài cũ của học
sinh;
Thông qua sản phẩm hoạt động cá nhân hoặc hoạt động nhóm: Nội dung báo
cáo, trình bày, trả lời câu hỏi phản biện, nội dung câu hỏi phản biện...;
Thông qua bài kiểm tra viết (trắc nghiệm và tự luận) với nội dung câu hỏi chủ
yếu tập trung vào các kiến thức khoa học.
1.2. Ưu điểm và nhược điểm
a. Ưu điểm
Cung cấp cho người học một hệ thống tri thức khoa học, chính xác và đầy đủ.
Đạt được đa số mục tiêu đề ra trong giảng dạy bộ môn như hình thành và phát
triển cho học sinh năng lực sử dụng ngôn ngữ hoá học, năng lực thực hành hoá học,
năng lực tính toán, năng lực làm việc nhóm.
Giáo viên dễ dàng kiểm soát các hoạt động học của cá nhân cũng như nhóm học
sinh.
Giáo viên không mất nhiều thời gian trong việc xây dựng kế hoạch bài giảng;
học sinh không mất nhiều thời gian làm việc, lập kế hoạch học tập cũng như tìm hiểu
tài liệu, kiến thức tại nhà và tại các cơ sở khác.
b. Nhược điểm
Kiến thức thu được chỉ giới hạn trong chương trình, nội dung học.
Học sinh còn thụ động, ít hứng thú và chưa thấy được tầm quan trọng của bộ
môn Hóa học trong thực tiễn.
Kiểm tra, đánh giá nặng về tái hiện tri thức, chưa đánh giá về mặt phát triển
phẩm chất, năng lực; học sinh chưa được tham gia vào quá trình đánh giá lẫn nhau.
Phát triển cho học sinh các năng lực như năng lực linh hoạt sáng tạo, năng lực
tự học, tự nghiên cứu, năng lực tự điều chỉnh, năng lực đánh giá, năng lực sử dụng
Trang 2
công nghệ thông tin chưa thật sự đạt hiệu quả cao. Chưa phát huy hết các năng lực sẵn
có của học sinh.
Chưa hướng tới các mục tiêu như rèn luyện kỹ năng sống và làm việc cũng như
định hướng nghề nghiệp cho học sinh.
2. Giải pháp mới cải tiến
2.1. Mô tả giải pháp mới
Cơ sở lí luận: nội dung chương trình dạy học và kiểm tra đánh giá theo định
hướng phát triển năng lực học sinh; dạy học theo mô hình STEM; dạy học gắn với sản
xuất kinh doanh; dạy học tích hợp, liên môn; phương pháp dạy học theo dự án;
Phân tích nội dung bài Ancol trong chương trình Hóa học 11, tìm hiểu các kiến
thức thực tiễn liên quan để lựa chọn các giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Đối với chủ đề Ancol - Hóa học 11: đã xây dựng và thực hiện thành công hai
giải pháp cụ thể, đó là giải pháp "Dạy học gắn với sản xuất kinh doanh tại địa
phương" và giải pháp "Dạy học theo mô hình STEM" . Với mỗi giải pháp đều có
kế hoạch chi tiết về tổ chức thực hiện cũng như kiểm tra đánh giá.
Thực nghiệm sư phạm để kiểm tra tính đúng đắn và tính khả thi của đề tài.
2.1.1. Giải pháp thứ nhất: Dạy học gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương
a. Nội dung kiến thức
Học sinh tự tìm hiểu, nghiên cứu và lĩnh hội các kiến thức, kỹ năng bài ancol
một cách sâu sắc, toàn diện.
Tích hợp, liên môn với các môn học khác như Sinh học, Công nghệ, Vật lí để
thực hiện các dự án:
Dự án 1: Tìm hiểu quy trình sản xuất rượu tại một số cơ sở sản xuất rượu thủ
công trên địa bàn thành phố Ninh Bình và huyện Hoa Lư. Kể tên một số rượu nổi tiếng
của Ninh Bình. Xây dựng, bảo vệ và quảng bá một thương hiệu rượu của Ninh Bình
đến người tiêu dùng;
Dự án 2: Tìm hiểu các ứng dụng tích cực và tiêu cực của bia rượu, ảnh hưởng
của bia rượu đến sức khỏe và các vấn đề xã hội;
Dự án 3: Tìm hiểu ứng dụng của ancol trong một số mặt hàng thiết yếu – định
hướng sử dụng và kinh doanh tại địa phương.
b. Tổ chức thực hiện
* Địa điểm, thời gian
Địa điểm: Trong và ngoài lớp học.
Thời gian: 05 tiết trên lớp và 01 tuần tại nhà, một số cơ sở sản xuất rượu thủ
công trên địa bàn thành phố Ninh Bình và huyện Hoa Lư, một số cơ sở kinh doanh
xăng dầu, mỹ phẩm, dược phẩm.
* Quy trình xây dựng
Xây dưng giải pháp mới gồm 5 bước. Tuy nhiên các bước trong quy trình
không được thực hiện một cách tuyến tính (hết bước nọ mới sang bước kia) mà có thể
được thực hiện song hành, tương hỗ lẫn nhau.
Trang 3
Bước 1: Tìm hiểu về hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương
Với chủ đề ancol, có thể chọn tìm hiểu một số cơ sở sản xuất rượu thủ công trên
địa bàn thành phố Ninh Bình và huyện Hoa Lư, một số cơ sở kinh doanh xăng dầu
(xăng sinh học), cửa hàng thuốc, mỹ phẩm, nước giải khát (tìm hiểu trực tiếp và qua
mạng internet)
Bước 2: Lựa chọn nội dung dạy học gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương
Chọn nội dung kiến thức để học sinh tìm hiểu thực tế là điều chế và ứng dụng
của ancol.
Bước 3 : Khảo sát các cơ sở sản xuất kinh doanh
Ở bước này, giáo viên cần khảo sát các cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa
phương để lựa chọn các đơn vị phù hợp với nội dung học tập, điều kiện của học sinh
và liên hệ nhờ hỗ trợ .
Bước 4: Thiết kế tiến trình dạy học
Gồm 5 hoạt động với các nội dung cụ thể, chi tiết khi thực hiện tại nhà, trên lớp
và tại các cơ sở sản xuất kinh doanh.
Bước 5: Tổ chức hoạt động dạy học theo tiến trình đã thiết kế
* Tiến trình tổ chức dạy học
Dạy học gắn với sản xuất kinh doanh tại địa phương chủ đề ancol gồm 5 hoạt
động, áp dụng phương pháp dạy học theo dự án, có kế hoạch chi tiết (Phụ lục I).
Hoạt động 1: Tìm hiểu về hoạt động sản xuất kinh doanh: Tiến hành trong 1 tiết.
Thông qua video về về nhà máy rượu Vodka Men Halico, giáo viên dẫn dắt để
cùng với học sinh lựa chọn 3 dự án gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa
phương (như trong phần 2.1.2.a).
Hướng dẫn các nhóm xác định mục đích, yêu cầu; xây dựng tiêu chí của sản
phẩm, phân công nhiệm vụ… Các nhóm nhận nhiệm vụ nghiên cứu kiến thức mới.
Cung cấp bộ câu hỏi định hướng cho các nhóm để thực hiện nhiệm vụ.
Hoạt động 2: Nghiên cứu kiến thức mới: Tiến hành trong 2 tiết.
Các nhóm học sinh đọc sách giáo khoa, nghiên cứu tài liệu, chuẩn bị đầy đủ các
nội dung cần báo cáo tại nhà.
Giáo viên tổ chức cho các nhóm thảo luận, sau đó nhận xét và kết luận.
Hoạt động 3: Trải nghiệm thực tiễn: Tiến hành trong 1 tuần. (Phụ lục I – trang 17)
Tìm hiểu thực tế tại một số cơ sở sản xuất, kinh doanh ở địa phương cụ thể:
+ Một số cơ sở sản xuất rượu thủ công trên địa bàn thành phố Ninh Bình và huyện
Hoa Lư.
+ Cửa hàng xăng dầu PVOil đường Nguyễn Huệ - Ninh Bình.
+ Công ty TNHH Dược phẩm Vũ Duyên - đường Hải Thượng Lãn Ông, Ninh Bình.
+ Siêu thị BigC.
+ Một số hộ kinh doanh các mặt hàng nước giải khát, mỹ phẩm, dược phẩm.
Giáo viên chủ động tìm hiểu các gia đình (ưu tiên chọn gia đình học sinh) có
nấu rượu, kinh doanh các mặt hàng giải khát, mỹ phẩm, dược phẩm, các cha mẹ học
sinh làm trong ngành y tế, công an, cảnh sát, công ty xăng dầu sau đó liên lạc với cha
mẹ học sinh nhờ hỗ trợ.
Trang 4
Mỗi nhóm thực hiện 1 dự án, trước khi đi thực tế cần có kế hoạch cụ thể được
giáo viên đồng ý, có biên bản làm việc nhóm.
Tập hợp các thông tin thu được, trao đổi, đánh giá, tìm hiểu thêm các kiến thức
liên quan trên mạng internet, sách giáo khoa sau đó lựa chọn phương án thích hợp để
hoàn thành báo cáo.
Hoạt động 4: Báo cáo sản phẩm dự án: Tiến hành trong 1 tiết. (Phụ lục I – trang 18)
Phần 1: Các nhóm báo cáo kết quả thực hiện dự án. Mỗi nhóm chủ động lựa
chọn hình thức báo cáo sản phẩm một cách sinh động, hấp dẫn nhất và thể hiện được
toàn bộ yêu cầu của dự án.
Phần 2: Thảo luận: Tất cả học sinh (theo nhóm hoặc cá nhân) cần được tạo điều
kiện để trình bày kết quả, tham gia thảo luận, phản biện nhằm phát triển tối đa các
năng lực cần thiết đến từng học sinh.
Hoạt động 5: Luyện tập, vận dụng và tìm tòi mở rộng: Tiến hành trong 1 tiết.
Hoạt động này thực hiện sau khi học sinh đã báo cáo sản phẩm dự án nhằm
củng cố toàn bộ các kiến thức và kỹ năng cho học sinh một cách toàn diện. Nội dung
luyện tập tổng hợp, bao trùm các nội dung trọng tâm trong chủ đề ancol cũng như các
nội dung gắn với các dự án mà học sinh đã thực hiện. Phần vận dụng, tìm tòi mở rộng
giao cho học sinh thực hiện cá nhân hoặc nhóm nhỏ để mỗi học sinh có cơ hội thể hiện
năng lực bản thân cũng như đánh giá được kết quả học tập của từng học sinh.
* Kiểm tra đánh giá
Giáo viên đánh giá qua quan sát, hỏi đáp, qua bài kiểm (trong đó có các câu
hỏi/bài tập về kiến thức cơ bản và cả câu hỏi/bài tập thực tiễn); đánh giá qua chất
lượng các bài báo cáo; đánh giá qua chất lượng của các câu hỏi và câu trả lời phản
biện; đánh giá qua các phiếu điều tra, các phiếu đánh giá, phiếu khảo sát, biên bản làm
việc nhóm (Phụ lục II).
Học sinh tự đánh giá, đánh giá chéo qua các phiếu đánh giá (Phụ lục II).
Kết quả của các phiếu trên đều được tổng hợp, so sánh qua các dạng biểu đồ để
thấy rõ hiệu quả, chất lượng học tập của học sinh (Phụ lục II).
c. Sản phẩm học tập
Kiến thức cơ bản học sinh lĩnh hội được, đánh giá qua bài kiểm tra viết.
Số lượng, chất lượng câu hỏi, tình huống đặt ra cho nhóm bạn, chất lượng trả
lời của các nhóm trong tiết báo cáo sản phẩm.
6 bản trình chiếu power point báo cáo kiến thức mới và 2 bản trình chiếu power
point báo cáo sản phẩm dự án (Phụ lục III).
Một tiểu phẩm mô tả rõ ứng dụng tích cực và tiêu cực của bia rượu, ảnh hưởng
của bia rượu đến sức khỏe và các vấn đề xã hội (Phụ lục III).
Kết quả khảo sát về nhu cầu, hứng thú học tập của học sinh; khảo sát về năng
lực định hướng nghề nghiệp (Phụ lục II).
2.1.2. Giải pháp thứ hai: Dạy học theo mô hình STEM
a. Nội dung kiến thức
Học sinh tự tìm hiểu và nghiên cứu sâu hơn toàn bộ kiến thức cơ bản về ancol
một cách đầy đủ, khoa học và hệ thống.
Trang 5
