1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƢỜNG THPT ĐÔ LƢƠNG 2
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài
Vận dụng quan điểm dạy học phân hóa nhằm tích cực hóa hoạt
động nhận thức của học sinh qua chƣơng Oxi – Lƣu huỳnh
Hóa học 10 – THPT
Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Hoài
Trường THPT Đô Lương 2
Lĩnh vực: Hóa học
Nghệ An, tháng 04 năm 2022
2
MỤC LỤC
Nội dung
Trang
PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ
1
1. Lý do chọn đề tài
1
2. Mục đích nghiên cứu
1
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
2
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
2
5. Phương pháp nghiên cứu
2
6. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu của đề tài
3
PHẦN II – NỘI DUNG
4
Chƣơng 1 – Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài
4
1.1. Tổng quan về đề nghiên cứu
4
1.2. Cơ sở lí luận
5
1.2.1. Dạy học phân hóa
5
1.2.2. Một số phương pháp dạy học tích cực theo quan điểm phân hóa
8
1.2.3. Một số kỹ thuật dạy học tích cực
17
1.3. Cơ sở thực tiễn
18
1.3.1. Khái quát về địa bàn và mẫu phiếu khảo sát
18
1.3.2. Kết quả khảo sát thực trạng sử dụng phương pháp dạy học và kĩ
thuật dạy học tích cực theo quan điểm phân hóa ở các trường THPT trên
địa bàn.
19
1.3.3. Phân tích đánh giá kết quả khảo sát .
21
Chƣơng 2: Thiết kế kế hoạch bài dạy theo quan điểm dạy học phân
hóa nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh qua
chƣơng “ Oxi-Lƣu huỳnh” hóa học 10 - THPT
22
2.1. . Mục tiêu và cấu trúc chƣơng “Oxi – Lƣu huỳnh” Hóa học 10
22
2.1.1. Mục tiêu của chương
22
2.1.2. Cấu trúc chương “Oxi – Lưu huỳnh”
23
3
2.2. Thiết kế một số KHBD qua chƣơng “Oxi – Lƣu huỳnh” theo
quan điểm dạy học phân hóa.
23
2.2.1. Thiết kế KHBD theo dự án với sự hỗ trợ của CNTT
23
2.2.2. Thiết kế KHBD theo góc kết hợp với kĩ thuật khăn trải bàn
31
2.2.3. Thiết kế KHBD theo hợp đồng kết hợp với kĩ thuật sơ đồ tư duy
39
Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm
45
3.1. Thực nghiệm sư phạm
45
3.2. Kết luận thực nghiệm
46
PHẦN III – KẾT LUẬN
47
1. Kết luận
47
2. Một số đề xuất
48
TÀI LIỆU THAM KHẢO
49
PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG SÁNG KIẾN
Nội dung
Viết tắt
Trung Học Phổ Thông
THPT
Học Sinh
HS
Giáo viên
GV
Thí nghiệm
TN
Hoạt động
HĐ
Giáo dục đào tạo
GDĐT
Sách giáo khoa
SGK
Phương pháp dạy học
PPDH
Kế hoạch bài dạy
KHBD
4
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Thế kỉ XXI - thế kỉ của sự bùng nổ khoa học và công nghệ. Sự phát triển
nhanh chóng của khoa học giáo dục - công nghệ đặt ra thách thức mới cho ngành
giáo dục - đào tạo, vì giáo dục - đào tạo cùng với khoa học- công nghệ là một trong
những nhân tố quyết định tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Bởi vậy, một
trong những nhiệm vụ chủ yếu được đặt ra trong Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ
XI là: “Chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, phát huy nhân tài; đào tạo nhân lực cho
phát triển kinh tế tri thức. Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa
và hội nhập quốc tế”. Do vậy, nhà trường phải giúp cho từng HS thay đổi triệt để
quan niệm và phương pháp học tập phù hợp để có thể đáp ứng với yêu cầu của xã
hội và thời đại.
Thực tế hiện nay ở nhiều trường THPT trong đó có đơn vị tôi công tác, quá
trình giảng dạy đã có một số chuyển biến tích cực, tuy thế trong quá trình dạy học
vẫn còn nặng về truyền thụ một chiều, chưa phát huy được năng lực của học sinh,
chưa tạo được niềm say mê, hứng thú học tập cho học sinh. Đa số GV chưa có
phương pháp hợp lý,việc dạy học hướng tới phát triển các năng lực của người học
còn ít được chú trọng.
Trong chương trình giáo dục phổ thông, Hóa học là môn học mang tính
tổng hợp, kiến thức rộng và có tính thực tiễn cao. Do đó, người giáo viên cần biết
cách lựa chọn phương pháp dạy học nào cho phù hợp nhất, phát huy được tính tích
cực, chủ động, sáng tạo trong nhận thức của người học.
Như vậy, để đáp ứng nhu cầu phát triển năng lực cho học sinh, việc tổ chức
hình thức học tập đa dạng cho người học đòi hỏi đội ngũ giáo viên phải có kiến
thức sâu rộng. Hơn nữa, với cùng một nội dung kiến thức nhưng lựa chọn phương
pháp dạy học khác nhau thì kết quả cũng sẽ khác nhau. Quan điểm “dạy học phân
hóa” với các phương pháp dạy học theo dự án, phương pháp dạy học theo hợp
đồng và phương pháp dạy học theo góc sẽ giúp cho học sinh phát triển được những
năng lực đó. Dạy học phân hóa chính là một chiến lược, một quan điểm giúp học
sinh có thể học tích cực dựa trên năng lực của mình.
Xuất phát từ những lí do trên tôi thực hiện đề tài:”Vận dụng quan điểm
dạy học phân hóa nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh qua
chƣơng Oxi – Lƣu huỳnh Hóa học 10 – THPT”. Với mong muốn góp phần nâng
cao chất lượng dạy và học.
2. Mục đích nghiên cứu
Vận dụng quan điểm dạy học phân hóa với phương pháp dạy học theo dự án,
phương pháp dạy học theo hợp đồng và phương pháp dạy học theo góc trong
chương “Oxi-Lưu huỳnh” Hóa học 10 - THPT nhằm tích cực hóa hoạt động nhận
5
thức của học sinh, giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong
học tập.
Ngoài ra, thực hiện đề tài này là cơ hội tốt giúp tác giả bồi dưỡng thêm kiến
thức để đổi mới PPDH theo hướng phát triển năng lực hành động, năng lực cộng
tác làm việc của người học.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài giải quyết các vấn đề sau:
- Nghiên cứu tổng quan về lý thuyết “dạy học phân hóa” với phương pháp
dạy học theo dự án, phương pháp dạy học theo hợp đồng và phương pháp dạy học
theo góc.
- Cách tiếp cận về quan điểm “dạy học phân hóa”.
- Thiết kế các hoạt động học tập trong chương ”Oxi- Lưu huỳnh” theo mô
hình dạy học phân hóa
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại đơn vị công tác.
- Khảo sát kết quả thử nghiệm đề tài thông qua lấy ý kiến của đồng nghiệp
và học sinh.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Quan điểm “dạy học phân hóa” với PPDH theo dự án, PPDH theo hợp đồng
và PPDH theo góc và quá trình thực hiện của học sinh.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu, thiết kế các hoạt động học tập qua
chương “Oxi – lưu huỳnh” theo quan điểm dạy học phân hóa với mục đích tích cực
hóa hoạt động nhận thức của học sinh.
- Không gian nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu trong phạm vi huyện nơi tôi
công tác, với việc khảo sát điều tra các trường THPT trên địa bàn huyện để thấy
được thực trạng phát triển năng lực học cho HS qua dạy học môn Hóa học.
- Thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu áp dụng cho học sinh khối 10 tại đơn vị
công tác trong năm học 2020 -2021 và 2021 - 2022
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu đề tài chúng tôi sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
- Phương pháp nghiên cứu quan sát các sản phẩm hoạt động của học sinh.
