1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng thẩm định sáng kiến các cấp tỉnh Ninh Bình
Chúng tôi gồm:
STT
Họ và tên
Ngày tháng
năm sinh
Nơi công
tác
Chức
vụ
Trình
độ
chuyên
môn
Tỷ lệ phần
trăm đóng
góp vào
việc tạo ra
sáng kiến
1
Nguyễn Thị Hường
01/02/1979
THPT
Yên
Khánh A
Tổ
phó
Thạc
Sỹ
30%
2
Phạm Ngọc Chấn
21/05/1984
THPT
Yên
Khánh A
Giáo
viên
Thạc
Sỹ
25%
3
Trịnh Thị Hồng
24/11/1984
THPT
Yên
Khánh A
Giáo
viên
Cử
nhân
15%
4
Trần Thị Thúy
02/11/1979
THPT
Yên
Khánh A
Giáo
viên
Thạc
Sỹ
15%
5
Trần Thị Xuyến
12/8/1988
THPT
Yên
Khánh A
Giáo
viên
Cử
nhân
15%
1. Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến “Thiết kế và sử dụng trò
chơi trong dạy học chương Halogen, chương Oxi – Lưu huỳnh Hóa học lớp 10
THPT nhằm nâng cao hứng thú cho người học và chất lượng dạy học Hóa
học”.
Lĩnh vực áp dụng: Giáo dục môn Hóa học.
2. Nội dung
2.1. Giải pháp cũ thường làm.
2.1.1. Thực trạng dạy và học môn Hóa học ở các trường THPT huyện
Yên Khánh hiện nay.
Môn Hóa học là môn khoa học tự nhiên được xây dựng chương trình theo
logic đồng tâm nên kiến thức rất nhiều, khó nhớ, khó học và đòi hỏi học sinh phải
học thường xuyên và liên tục do đó nhiều học sinh rất sợ học môn Hóa học.
2
Là môn khoa học thực nghiệm, tuy nhiên do vùng nông thôn nên cơ sở vật
chất còn thiếu và chưa đồng bộ nên việc sử dụng thí nghiệm trực quan hỗ trợ bài
học chưa được thường xuyên, còn tình trạng dạy chay và học chay.
Một số giáo viên còn giảng dạy theo phương pháp cũ, chưa sử dụng triệt để
thiết bị hỗ trợ dạy học.
Nhiều học sinh chưa yêu thích môn học do bài giảng còn nặng về kiến thức
hàn lâm xa rời thực tiễn, thực hành.
Do xu hướng của xã hội giảm tuyển sinh khối A, B nên mục tiêu đầu tư của
học sinh và phụ huynh cho môn Hóa giảm rõ rệt.
2.1.2. Giải pháp cũ.
Dạy và học theo lối mòn truyền thống, cung cấp kiến thức cho học sinh một
cách cứng nhắc, chưa phát triển được kĩ năng mềm cho học sinh, chưa phát huy
được năng lực người học.
- Chi tiết giải pháp cũ:
+ Giáo viên thường dạy không sử dụng thiết bị dạy học hoặc rất ít làm thí
nghiệm và rất ít gắn kiến thức bài học với thực tế.
+ Giáo viên giới thiệu cho học sinh biết các kiến thức thực tế theo phương
thức liệt kê, hoặc học sinh tự sưu tầm rồi học thuộc.
- Ưu điểm: Giờ học rất nghiêm túc, trật tự.
- Nhược điểm và những tồn tại cần khắc phục: Chưa tạo được hứng thú cho
người học; Chưa vận dụng linh hoạt về đặc điểm tâm lí lứa tuổi để nâng cao chất
lượng dạy và học; Đặc biệt học sinh căng thẳng khi tiếp nhận kiến thức dẫn đến
mệt mỏi, miễn cưỡng trong quá trình tiếp thu kiến thức.
2.2. Giải pháp mới cải tiến.
2.2.1. Giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn Hóa học thông qua
hoạt động tổ chức trò chơi. (Bản chất của giải pháp mới)
- Hóa học là môn khoa học gắn nhiều kiến thức thực tế, từ cơm ăn, nước
uống khí thở đến các vật dụng xung quanh con người đều là đối tượng nghiên cứu
của Hóa học. Do vậy trong mỗi bài giảng chúng tôi đã lồng ghép các kiến thực tế
vào bài học, giúp cho các hoạt động học của học sinh được sinh động hơn, các kiến
thức gần gũi với học sinh hơn do đó các em dễ giành được kiến thức hơn, dễ nhớ,
dễ hiểu giúp cho các em phát triển năng lực vận dụng kiến thức môn học giải quyết
các vấn đề trong thực tiễn.
- Thiết kế một số hoạt động học bằng hoạt động tổ chức trò chơi bám sát mục
tiêu của hoạt động học đó. Lựa chọn câu hỏi sáng rõ, đảm bảo mục tiêu của hoạt
động học, nội dung theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh.
- Phương thức tổ chức dựa trên nguyên tắc kích não học sinh, phù hợp với
tâm sinh lí lứa tuổi tạo hứng thú, tạo niềm đam mê tìm tòi sáng tạo của học sinh
đối với môn học.
3
- Trong các trò chơi, nội dung lồng ghép các kiến thức thực tế gần gũi với đời
sống sinh hoạt của học sinh, gắn với các thí nghiệm giúp học sinh dễ nhớ, dễ hiểu
và đặc biệt biết vận dụng kiến thức môn học vào giải quyết các vấn đề trong thực
tiễn. Đặc biệt tạo tâm thế thoải mái cho người học khi tiếp nhận kiến thức.
- Dạy học thông qua tổ chức trò chơi là hoạt động học trí tuệ nghiêm túc, là
nơi mọi khả năng hoạt động của học sinh được được phát triển, mở rộng thêm
phong phú vốn hiểu biết, phát triển kĩ năng mềm. Đặc biệt phát triển năng lực cảm
xúc của người học sinh.
- Trong phạm vi đề tài này chúng tôi nghiên cứu thiết kế và sử dụng một số
hoạt động học trong chương Halogen, chương Oxi – Lưu huỳnh thuộc chương
trình lớp 10 THPT.
2.2.2. Quy trình thiết kế và sử dụng trò chơi trong dạy học hóa học
a. Nguyên tắc thiết kế trò chơi dạy học
- Nguyên tắc bám sát mục tiêu bài học và khai thác triệt để các thiết bị
dạy học sẵn có.
+ Khi thiết kế trò chơi dạy học phải căn cứ mục tiêu dạy học, yêu cầu, nội
dung kiến thức cơ bản, triệt để khai thác các thiết bị dạy học có sẵn của môn học (ở
thư viện, đồ dùng của giáo viên và học sinh …)
+ Các đồ dùng dạy học tự làm của giáo viên khai thác từ những vật liệu gần
gũi xung quanh (Từ các phế liệu như: Quả bóng bàn không dùng, vỏ hộp bánh kẹo,
đầu gỗ, đầu nứa, giấy bìa…) sao cho đồ dùng vừa đảm bảo tính khoa học, tính giáo
dục, tính thẩm mỹ nhưng ít tốn kém.
- Nguyên tắc phù hợp đặc điểm tâm lý lứa tuổi, có sức hấp dẫn cao
+ Trò chơi có sức hấp dẫn, thu hút được sự chú ý, tham gia của học sinh, tạo
không khí vui vẻ, thoải mái.
+ Trò chơi cần phải gần gũi, sát thực, phù hợp với tâm lý lứa tuổi HS. Tổ
chức trò chơi không quá cầu kỳ, phức tạp.
- Nguyên tắc vừa sức, dễ thực hiện
+ Mỗi trò chơi phải củng cố được một nội dung hóa học cụ thể trong chương
trình (Có thể là kiến thức cần kiểm tra bài cũ, kiến thức bài mới, kỹ năng thực
hành, vận dụng, luyện tập…)
+ Các trò chơi phải giúp HS rèn luyện kỹ năng hóa học, phát huy trí tuệ, óc
phân tích, tư duy sáng tạo .
+ Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian, thích hợp với môi trường học tập.
Từ các nguyên tắc trên cho thấy, khi thiết kế trò chơi dạy học cần căn cứ vào
nội dung kiến thức trong sách giáo khoa, căn cứ vào thời gian, mục tiêu đề ra ở
mỗi tiết học cũng như đối tượng học sinh, môi trường học tập, ... như vậy thì trò
chơi mới có ý nghĩa thực tiễn.
4
b. Quy trình thực hiện khi tổ chức trò chơi dạy học
* Bước 1: Xác định mục tiêu của trò chơi
Trước khi cho học sinh chơi bất kì một trò chơi nào, giáo viên cũng cần phải
xác định rõ: dùng trò chơi này với mục đích gì? Trò chơi mang lại cho học sinh
những kiến thức gì và hình thành những kĩ năng gì thông qua các hoạt động chơi?
Từ mục tiêu của trò chơi kết hợp với mục tiêu của bài học cũng như các điều kiện
khác để giáo viên lựa chọn trò chơi phù hợp.
*Bước 2: Chuẩn bị điều kiện, phương tiện chơi. Giới thiệu và giải thích
trò chơi
Chuẩn bị điều kiện, phương tiện chơi.
Để cho trò chơi diễn ra thuận lợi thì giáo viên cần chuẩn bị một điều kiện
chơi tốt.Sau khi đã chọn được trò chơi phù hợp thì người giáo viên cần:
- Nghiên cứu kĩ luật chơi: Xác định rõ những quy định với những người tham
gia chơi là gì, vai trò của các thành viên tham gia chơi được xác định cụ thể.
- Nghiên cứu kĩ cách chơi, cách tổ chức trò chơi. Xác định tiến trình của
trò chơi và những điều kiện, phương tiện cần thiết để trò chơi có thể thực hiện được.
- Soạn giáo án, chuẩn bị địa điểm, điều kiện và phương tiện chơi. Giáo án do
giáo viên thiết kế để sử dụng trò chơi phải được thể hiện bằng chuỗi các hoạt động
tương ứng với tiến trình của hoạt động chơi của học sinh được chia thành những
hành động cụ thể và xác định mục tiêu tương ứng.
Đặc biệt giáo viên cần xác định rõ mục tiêu của việc sử dụng trò chơi trong
giáo án của mình. Với mỗi trò chơi sẽ giúp đạt được một mục tiêu của bài học.
Trong giáo án giáo viên cần lưu ý hơn về việc:
+ Dự tính thời gian cho từng hoạt động chơi
+ Các tình huống phát sinh có thể phát sinh và biện pháp xử lí
Trong tổ chức dạy học hóa học bằng cách sử dụng trò chơi, có thể phát sinh
nhiều tình huống bất ngờ, giáo viên nên lường trước và có sự chuẩn bị để khắc phục,
xử lí.
Việc chuẩn bị điều kiện và phương tiện chơi càng chu đáo, đầy đủ thì kết quả
tổ chức trò chơi càng cao và càng an toàn.
Giới thiệu và giải thích trò chơi.
Khi tiến hành tổ chức trò chơi, giáo viên thực hiện các bước như sau:
Giới thiệu trò chơi: Giáo viên cần giới thiệu thật dí dỏm và hài hước tên gọi
và ý nghĩa của trò chơi sao cho học sinh bị cuốn hút vào trò chơi ngay từ những
giây phút đầu tiên.
Chọn đội chơi: Sau khi giới thiệu trò chơi, nếu cần chọn đội chơi thì giáo
viên chọn đội chơi phù hợp với kịch bản của trò chơi để đạt được mục tiêu của
hoạt động học.
5
Công bố luật chơi: Khi đã có đội chơi thì giáo viên phải giải thích rõ luật chơi
cho học sinh. Công việc này có thể diễn ra theo rất nhiều cách khác nhau, tùy thuộc
vào điều kiện thực tiễn.
+ Nếu như học sinh đã biết trò chơi và luật chơi thì chỉ cần nhắc lại là được.
+ Nếu học sinh biết trò chơi nhưng chưa nắm vững luật và cách chơi thì giáo
viên giới thiệu và giải thích cách chơi.
+ Nếu như học sinh chưa biết trò chơi thì giáo viên cần giải thích tỉ mỉ, và có
thể cho học sinh chơi thử để cho tất cả mọi người đều nắm rõ luật chơi. Giáo viên
cần nhấn mạnh những hành động nào là phạm quy để các em nắm thật kĩ.
Khi tổ chức trò chơi dạy học cho học sinh, học sinh thường muốn chơi
ngaynên giáo viên không giải thích dài dòng mà giải thích ngắn gọn, rõ ràng, dễ
hiểu làm cho tất cả học sinh nắm rõ cách chơi.
Khi giới thiệu và giải thích trò chơi phải hấp dẫn, lôi cuốn được sự chú ý và
khích lệ được học sinh.
Công bố thời gian chơi, hướng dẫn HS cách theo dõi thời gian chơi.
* Bước 3: Điều khiển trò chơi.
Người điều khiển trò chơi cần thực hiện các công việc sau:
- Lệnh cho phép trò chơi được bắt đầu.
- Theo dõi và nắm vững các hoạt động chơi của cá nhân, nhóm tham gia chơi.
- Xử lí linh hoạt các tình huống xảy ra trong quá trình tổ chức trò chơi, nhằm
đảm bảo tiến độ bài học cũng như mục tiêu bài học.
Khi học sinh bắt đầu cuộc chơi thì người điều khiển trò chơi như một trọng tài
thi đấu. Vì vậy người điều khiển trò chơi phải theo dõi tiến trình của cuộc chơi và
nắm chắc mọi chi tiết của cuộc chơi.
Người điều khiển trò chơi có thể là giáo viên hoặc học sinh tùy thuộc vào nội
dung của hoạt động học và yêu cầu về mục tiêu. Người chuẩn hóa kiến thức, cố
vấn kết quả các trò chơi là giáo viên.
*Bước 4: Đánh giá kết quả chơi, trao giải cho người chơi.
- Khi hết thời gian chơi, GV cần tự mình đánh giá quá trình và kết quả cuộc
chơi của học sinh, hoặc tổ chức cho học sinh đánh giá chéo lẫn nhau sao cho đảm
bảo khách quan công bằng và vui vẻ.
- GV nên chuẩn bị phần thưởng cho đội thắng cuộc: phần thưởng có thể là cho
điểm, có thể là tràng pháo tay, lời khen ngợi, có thể là một hộp quà, một gói bánh ...
chủ yếu là động viên và khích lệ HS.
* Bước 5: Thảo luận và rút ra kiến thức
GV hướng dẫn học sinh nắm được mục tiêu của hoạt động học theo các tiêu
chí sau:
