SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
GIẢI PHÁP DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP “TỰ SỰ DÂN GIAN”
THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT
NGƢỜI HỌC QUA “TRUYỆN AN DƢƠNG VƢƠNG VÀ MỊ CHÂU –
TRỌNG THỦY” VÀ “CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU
TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ” (NGỮ VĂN LỚP 10)
Lĩnh vực: Ngữ Văn
Ngƣời thực hiện: Lâm Thị Ái Thơ
Tổ: Ngữ văn – Ngoại ngữ
Thanh Chƣơng, tháng 04 năm 2022
Số đt: 0839815909
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƢỜNG THPT THANH CHƢƠNG 1
1
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
GIẢI PHÁP DẠY HỌC CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP “TỰ SỰ DÂN GIAN”
THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT
NGƢỜI HỌC QUA “TRUYỆN AN DƢƠNG VƢƠNG VÀ MỊ CHÂU –
TRỌNG THỦY” VÀ “CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU
TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ” (NGỮ VĂN LỚP 10)
Lĩnh vực: Ngữ văn
Ngƣời thực hiện: Lâm Thị Ái Thơ
Tổ: Văn – Ngoại ngữ
Thanh Chƣơng, tháng 3 năm 2020
Số đt: 083.9815.909
2
MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 3
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI ....................................................................................... 3
II. MỤC ĐÍCH, PHẠM VI, ĐỐI TƢỢNG ............................................................ 4
III. PHƢƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT ..................................................................... 4
1. Phƣơng pháp nghiên cứu lí luận: .................................................................... 4
2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn ................................................................. 4
IV. CẤU TRÚC ..................................................................................................... 4
B. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ................................................................................ 5
I. CƠ SỞ CỦA ĐỀ TÀI ......................................................................................... 5
1. Cơ sở lí luận .................................................................................................... 5
1.1. Một số khái niệm chung về vấn đề nghiên cứu ........................................ 5
1.2. Các bƣớc xây dựng kế hoạch bài dạy theo chủ đề tích hợp ..................... 6
1.3. Những năng lực, phẩm chất trong dạy học bộ môn Ngữ văn ................... 6
1.4. Một số phƣơng pháp dạy học bộ môn Ngữ văn ..................................... 10
1.5. Các kĩ thuật dạy học ............................................................................... 12
2. Cơ sở thực tiễn .............................................................................................. 14
2.1. Đối với ngƣời dạy ................................................................................... 14
2.2. Thực trạng học của học sinh ................................................................... 15
2.3. Thực trạng tài liệu tham khảo ................................................................. 15
2.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá ................................................................. 16
II. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ..................................................................................... 16
1. Trƣớc hết, chúng ta cần cung cấp cho học sinh cái nhìn tổng quát về chủ đề
tích hợp Tự sự dân gian .................................................................................... 16
2. Tìm điểm kết nối tri thức có mối liên quan, gần nhau, giao thoa hay trùng
lặp trong nhóm bài học tích hợp hƣớng tới nội dung trọng tâm của chủ đề Tự
sự dân gian ........................................................................................................ 18
3. Lựa chọn các phƣơng pháp và kĩ thuật dạy học phù hợp cho việc dạy chủ đề
tích hợp Tự sự dân gian hƣớng tới phát triển năng lực và phẩm chất học sinh 19
4. Ứng dụng thiết bị công nghệ hiện đại góp phần nâng cao chất lƣợng bài dạy
chủ đề tích hợp Tự sự dân gian nhằm phát triển năng lực và phẩm chất cho học
sinh .................................................................................................................... 22
5. Vận dụng kết hợp các hình thức kiểm tra và đánh giá mức độ tiếp nhận kiến
thức từ bài học chủ đề tích hợp Tự sự dân gian ................................................ 24
C. KẾT LUẬN ........................................................................................................ 49
I. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI .............................................................................. 49
1. Tính mới ........................................................................................................ 49
2. Tính khoa học ............................................................................................... 50
3. Tính hiệu quả ................................................................................................ 50
II. KIẾN NGHỊ ..................................................................................................... 52
1. Đối với Sở Giáo dục & Đào tạo:................................................................... 52
2. Đối với nhà trƣờng ........................................................................................ 52
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................... 53
PHỤ LỤC
3
A. MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nghị quyết 29 – NQTW Đảng khóa 8 “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trƣờng
định hƣớng XHCN và hội nhập quốc tế” nêu rõ giải pháp Tiếp tục đổi mới mạnh
mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát
triển phẩm chất, năng lực của người học. Vì thế, dạy học ở các bộ môn nói chung
và môn Ngữ văn nói riêng theo định hƣớng phát triển phẩm chất và năng lực là
một yêu cầu bức thiết. Việc định hƣớng dạy học tích hợp các nội dung tri thức, kĩ
năng nhằm giải quyết các tình huống trong học tập và cuộc sống sẽ góp phần đáp
ứng yêu cầu đó. Đây là việc làm hƣớng tới tiếp cận mục tiêu chƣơng trình Giáo
dục phổ thông mới (ban hành theo Thông tƣ số 32/2018/TT – Bộ GD&ĐT ngày
26/12/2018 của Bộ trƣởng Bộ GD&ĐT) là đặt ra yêu cầu cần đạt về phẩm chất chủ
yếu và năng lực chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học đã đƣợc
quy định tại Chƣơng trình giáo dục tổng thể.
Bên cạnh đó, hơn hai năm học vừa qua, ngành giáo dục nƣớc ta đã thực hiện
nhiệm vụ trong bối cảnh hết sức đặc biệt, đó là thiên tai lũ lụt xảy ra ở miền Trung,
đại dịch Covid – 19 kéo dài gây nên tổn thất, mất mát, xáo trộn. Trƣớc thách thức
và khó khăn của thời đại, ngành giáo dục đã có những giải pháp linh hoạt, sáng tạo,
đổi mới để hóa giải khó khăn, đảm bảo hoàn thành tốt mục tiêu, kế hoạch giáo dục
đề ra; đồng thời tích cực trang bị, hoàn thiện thêm tri thức và phƣơng pháp dạy học
mới, hiện đại hơn cho đội ngũ cán bộ quản lí và ngƣời dạy, ngƣời học. Các giải
pháp đó tạo ra những cú hích mạnh mẽ giúp đội ngũ làm công tác giáo dục thích
ứng nhanh, nỗ lực nâng cao chất lƣợng bằng nhiều hình thức dạy học đổi mới phù
hợp với thời đại covid – 19 và yêu cầu chuyển đổi số trong trƣờng học bậc Trung
học phổ thông hiện nay. Một trong những cách thức đổi mới thích ứng với thời đại
của Bộ Giáo dục và Đào tạo ở các môn học nói chung và môn Ngữ văn nói riêng là
điều chỉnh linh hoạt kế hoạch dạy học ở các bậc học, trong đó có bậc Trung học
phổ thông, hƣớng tới dạy học theo những chủ đề tích hợp.
Trong kế hoạch dạy học môn Ngữ văn đƣợc điều chỉnh theo văn bản của Bộ
Giáo dục Đào tạo và hƣớng dẫn của Sở Giáo dục Đào tạo Nghệ An, chủ đề tích
hợp Tự sự dân gian (Ngữ văn lớp 10) là chủ đề thứ nhất thực hiện ở bậc học
Trung học phổ thông. Vì thế, chủ đề này có vị trí rất quan trọng, mở đường cho
việc dạy – học các chủ đề tiếp theo của chƣơng trình Ngữ văn Trung học phổ
thông; đồng thời góp phần phát triển những năng lực và phẩm chất cần thiết cho
đối tƣợng học sinh đầu cấp học. Tuy nhiên, khi thực hiện giáo viên và học sinh
đang gặp phải nhiều vƣớng mắc, khó khăn nhƣ: vẫn dạy tách rời từng bài, chƣa
chú trọng kiến thức tích hợp; nặng truyền đạt kiến thức, chƣa chú trọng phát triển
năng lực và phẩm chất cho học sinh; học sinh chƣa nhận thức rõ những nhiệm vụ
học tập theo chủ đề… Bản thân tôi đã trăn trở, nỗ lực tìm tòi, thể nghiệm những
giải pháp dạy học với chủ đề tích hợp Tự sự dân gian và đạt đƣợc một số kết quả
4
đáng kể góp phần tháo gỡ khó khăn và giúp học sinh tích lũy dày thêm tri thức, kĩ
năng, đặc biệt là phát triển phẩm chất và năng lực căn bản, toàn diện, đáp ứng yêu
cầu đổi mới dạy học của bộ môn Ngữ văn hiện nay.
Từ những lẽ trên, tôi xin trình bày đề tài Giải pháp dạy học chủ đề tích hợp
“Tự sự dân gian” theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất người học
qua “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy” và “Chọn sự việc,
chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự” (Ngữ văn lớp 10)
Công trình nghiên cứu của tôi chƣa đƣợc cá nhân, tập thể và công trình khoa
học giáo dục nào công bố trên các tài liệu, sách báo và diễn đàn giáo dục hiện nay.
II. MỤC ĐÍCH, PHẠM VI, ĐỐI TƢỢNG
Đề tài tập trung nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng và đề
xuất giải pháp dạy học chủ đề tích hợp Tự sự dân gian theo định hƣớng phát triển
năng lực, phẩm chất cho ngƣời học qua bài Truyện An Dương Vương và Mị Châu –
Trọng Thủy và Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự (Ngữ văn lớp 10)
Bài lên lớp Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy và Chọn sự
việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự (Ngữ văn lớp 10)
Khảo sát thực nghiệm học sinh lớp 10D1, 10A1, 10D6, 10D2 tại trƣờng
THPT Thanh Chƣơng 1, tỉnh Nghệ An.
III. PHƢƠNG PHÁP GIẢI QUYẾT
1. Phƣơng pháp nghiên cứu lí luận:
Phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp so sánh, đối
chiếu, phƣơng pháp suy luận.
2. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
Phƣơng pháp điều tra, khảo sát, phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm, phƣơng
pháp thống kê
IV. CẤU TRÚC
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, nội dung đề tài tập trung vào một số vấn đề
chính sau:
- Cơ sở của đề tài
- Một số giải pháp
- Triển khai thực hiện