CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến Sở Giáo dục đào tạo Ninh Bình
Chúng tôi ghi tên dưới đây:
TT Họ và tên
Ngày tháng
năm sinh Nơi công tác Chức vụ
Trình độ
chuyên
môn
Tỷ lệ (%)
đóng góp
vào việc
tạo ra sáng
kiến
1 Phạm Thị Ánh Nguyệt 17/12/1977 Sở GD-ĐT
Ninh Bình Phó.TP Thạc sỹ 20%
2 Trương Thị Thu Hà 24/5/1971 THPT
Trần Hưng Đạo Phó.HT Cử nhân 20%
3 Phạm Thị Thanh Hoa 02/10/1978 THPT
Trần Hưng Đạo
Tổ
trưởng Cử nhân 20%
4 Mai Thị Hồng Quế 08/7/1978 THPT
Trần Hưng Đạo GV Cử nhân 20%
5 Hà Thị Thu 12/05/1987 THPT
Trần Hưng Đạo GV Thạc sỹ 20%
1. Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
1
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến : Rèn luyện năng lực,
phẩm chất người học qua chủ đề “Giáo dục địa phương -môn Ngữ văn 10”
Lĩnh vực áp dụng: Giáo dục THPT
2. Nội dung
a. Giải pháp cũ thường làm:
- Chi tiết giải pháp cũ:
Chương trình giáo dục địa phương trong chương trình giáo dục phổ thông
2006 chỉ được áp dụng với môn Ngữ văn cấp THCS. Chương trình Ngữ văn
THPT, nội dung này chưa được áp dụng. Một cách linh hoạt, giáo viên có thể
lồng ghép đưa vào trong bài học, nhưng thường là những kiến thức rời rạc, thiếu
hệ thống và thường chỉ minh hoạ cho một nội dung nào đó, như bài “Văn thuyết
minh” (chương trình Ngữ văn 10), bài “Phú sông Bạch Đằng” (Ngữ văn 10 –
phần giới thiệu tác giả Trương Hán Siêu). Học sinh cũng được tìm hiểu thêm
một số thông tin trong chương trình Địa lý, Lịch sử địa phương nhưng cũng mới
dừng lại ở mức độ hạn chế của phân phối chương trình
- Ưu điểm, nhược điểm và những tồn tại cần khắc phục: Vì chưa có
mục tiêu tập trung vào các tác giả văn học địa phương nên các nội dung là tác
giả và tác phẩm văn học chưa được làm rõ. Việc tổ chức cho học sinh trải
nghiệm thực tế để hình thành năng lực phẩm chất thì lại càng không thể thực
hiện vì không nằm trong phần kiến thức trọng điểm. Chính vì vậy, dù rất mong
muốn được giới thiệu cho học sinh những di sản vật thể và phi vật thể của địa
phương nhưng chúng tôi rất khó thực hiện trong chương trình học những năm
qua.
b. Giải pháp mới cải tiến:
- Mô tả bản chất của giải pháp mới:
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đi vào thực tế với chủ trương của
Bộ Giáo dục “thể hiện mục tiêu giáo dục phổ thông, quy định các yêu cầu cần
đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh, nội dung giáo dục, phương pháp
giáo dục và phương pháp đánh giá kết quả giáo dục, làm căn cứ quản lí chất
2
lượng giáo dục phổ thông; đồng thời là cam kết của Nhà nước nhằm bảo đảm
chất lượng của cả hệ thống và từng cơ sở giáo dục phổ thông”
Trong mục tiêu giáo dục phẩm chất, chương trình tổng thể có đưa ra các
yêu cầu, trong đó có các nội dung: “Chủ động, tích cực tham gia và vận động
người khác tham gia các hoạt động bảo vệ, phát huy giá trị các di sản văn
hoá.” (phẩm chất yêu nước);“Chủ động, tích cực vận động người khác tham gia
các hoạt động từ thiện và hoạt động phục vụ cộng đồng” (phẩm chất nhân
ái) ;“Tích cực tham gia và vận động mọi người tham gia các công việc phục vụ
cộng đồng; Tích cực học tập, rèn luyện để chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai”
(tinh thần trách nhiệm)
Các năng lực chung (năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp
tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo) cần được hình thành trong quá trình
học tập được lấy làm cơ sở cho đề tài bao gồm những mục tiêu cụ thể như:
- Sẵn sàng đón nhận và quyết tâm vượt qua thử thách trong học tập và đời
sống
- Điều chỉnh được hiểu biết, kĩ năng, kinh nghiệm của cá nhân cần cho
hoạt động mới, môi trường sống mới.
- Nắm được những thông tin chính về thị trường lao động, về yêu cầu và
triển vọng của các ngành nghề
- Biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với các loại phương tiện phi ngôn ngữ đa
dạng để trình bày thông tin, ý tưởng
- Phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ của
nhóm; …
Những năng lực đặc thù được hình thành, phát triển: năng lực ngôn ngữ,
năng lực khoa học, năng lực công nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mĩ
- Về chương trình giáo dục địa phương, chương trình tổng thể 2018 chỉ
rõ: Nội dung giáo dục của địa phương là những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về
văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,... của địa
phương bổ sung cho nội dung giáo dục bắt buộc chung thống nhất trong cả
3
nước, nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết về nơi sinh sống, bồi dưỡng
cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đã
học để góp phần giải quyết những vấn đề của quê hương.
Về tầm quan trọng của nội dung giáo dục địa phương ở cấp trung học cơ
sở và cấp trung học phổ thông, nội dung giáo dục của địa phương có vị trí tương
đương các môn học khác (lớp 10 là 35 tiết / năm học)
Thực hiện yêu cầu của Bộ Giáo dục đào tạo về việc xây dựng chương
trình, biên soạn Tài liệu Giáo dục địa phương lớp 10 để kịp thời thực hiện
chương trình giáo dục 2018, Sở Giáo dục và đào tạo Ninh Bình đã tiến hành và
hoàn thành trước khi năm học bắt đầu. Tại các trường học trên toàn tỉnh, giáo
viên đã được tập huấn, xây dựng kế hoạch giáo dục, kế hoạch bài học để có thể
giảng dạy ngay từ những tuần đầu năm học.
Như vậy, dựa trên mục tiêu dạy học phát triển năng lực, phẩm chất người
học, dựa trên sự ổn định của chương trình giáo dục địa phương Ninh Bình,
chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu sớm đề tài này để có thể vừa thực hiện, vừa
rút kinh nghiệm cho những năm học sau và cho chương trình giáo dục địa
phương của lớp 11 và lớp 12 tiếp theo.
- Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp:
* Trong công tác xây dựng kế hoạch giáo dục
Ngay sau khi có công văn hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung
học năm học 2022-202, tham dự lớp bồi dưỡng giáo viên trung học về dạy học
tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Ninh Bình lớp 7, lớp 10 từ năm học 2022-2023,
chúng tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch giáo dục cho chương trình giáo dục
địa phương của trường THPT Trần Hưng Đạo. Chương trình được phân phối
cho các phân môn Ngữ Văn, Lịch sử, Địa lý, Sinh học – CN, KT – PL, trong đó
môn Ngữ văn chiếm 8/35 tiết. Nội dung chương trình Ngữ văn gồm 2 bài thơ
trung đại (4 tiết) (“Khắc đá núi Dục Thuý” – Trương Hán Siêu; “Miếu vua Đinh
trên núi” – Ninh Tốn) và 01 bài Trải nghiệm văn học (chủ đề: Dục Thuý Sơn –
ngọn núi lưu giữ nhiều áng thơ văn cổ) (4 tiết) [Phụ lục 1,2,3]
4
Trong kế hoạch giáo dục, các mục tiêu về kiến thức, năng lực, phẩm chất
đã được xác định rõ trong từng đơn vị kiến thức, định hướng cho giáo viên xây
dựng kế hoạch bài học.
Việc xây dựng kế hoạch cụ thể, rõ ràng đã tạo điều kiện để giáo viên môn
Ngữ văn có thể thực hiện tốt các hoạt động học nhằm mục đích phát triển, phẩm
chất năng lực người học.
* Xây dựng kế hoạch bài học
Với sự trao đổi, thống nhất của giáo viên Ngữ văn THPT toàn tỉnh, sự bàn
bạc của giáo viên tổ Ngữ văn trường THPT Trần Hưng Đạo, chúng tôi đã tiến
hành xây dựng kế hoạch bài học cho các bài cụ thể với mục tiêu bài học là làm
rõ những kiến thức văn học địa phương, đồng thời tập trung hình thành những
phẩm chất, năng lực cho học sinh
Ví dụ: bài “Khắc đá núi Dục Thuý” của Trương Hán Siêu, chúng tôi
hướng tới rèn luyện các phẩm chất: Cảm phục và trân trọng những người anh
hùng, những giá trị nhân văn cao đẹp; tôn trọng và có ý thức tìm hiểu các nền
văn học, văn hoá của quê hương, đất nước; Biết yêu quý và trân trọng mảnh đất
quê hương; có ý thức giữ gìn, phát huy vẻ đẹp của di tích lịch sử.
Trong bài học này, những năng lực đặc thù chúng tôi hướng đến là:
- Nêu được ấn tượng chung về tác phẩm; tác, nhận biết đề tài, bố cục, các
hình tượng nhân vật...
- Phân tích các giá trị nội dung và đặc sắc nghệ thuật của bài thơ Khắc đá
núi Dục Thuý; khám phá đuợc vẻ đẹp của núi Dục Thuý qua lời thơ.
- Hiểu được tâm sự và vẻ đẹp tâm hồn của Trương Hán Siêu.
- Phân tích, đánh giá được tình cảm, cảm hứng chủ đạo của người viết;
phát hiện được các giá trị văn hóa, triết lí nhân sinh từ tác phẩm
- Trình bày được cảm xúc và sự đánh giá của cá nhân về tác phẩm
- Đọc mở rộng các tác phẩm khác của tác giả và các tài liệu liên quan
Ở bài “Trải nghiệm văn học”, chúng tôi xác định những phẩm chất quan
trọng cần hình thành là: Ý thức trách nhiệm với công việc; trân trọng và tự hào
5