1. PH N M ĐUẦ Ở Ầ
1.1. Lý do ch n đ tài:ọ ề
b c ti u h c, môn Ti ng Vi t có m t vai trò h t s c quan tr ng trongỞ ậ ể ọ ế ệ ộ ế ứ ọ
th c ti n đi s ng, h c t p. Con ng i ch y u giao ti p b ng ngôn ng .ự ễ ờ ố ọ ậ ườ ủ ế ế ằ ữ
Vi c d y cho h c sinh nghe, nói, đc, vi t ti u h c là vi c d y giao ti pệ ạ ọ ọ ế ở ể ọ ệ ạ ế
b ng ngôn ng . Vì v y, ti u h c môn Ti ng Vi t đc d y và h c thôngằ ữ ậ ở ể ọ ế ệ ượ ạ ọ
qua r t nhi u phân môn khác nhau : H c v n, T p đc, T p vi t, Chính t ,ấ ề ọ ầ ậ ọ ậ ế ả
Luy n t và câu, K chuy n, T p làm văn. M i phân môn đu có m c đích vàệ ừ ể ệ ậ ỗ ề ụ
nhi m v riêng c a nó, song có m t đi m chung là hình thành và phát tri n b nệ ụ ủ ộ ể ể ố
kĩ năng nghe, nói, đc, vi t thông qua ho t đng giao ti p cho h c sinh.ọ ế ạ ộ ế ọ
Bên c nh nh ng ki n th c đc truy n t i, nh ng kĩ năng đc hìnhạ ữ ế ứ ượ ề ả ữ ượ
thành qua môn h c, theo tôi đi u vô cùng quan tr ng đó là giúp h c sinh hi uọ ề ọ ọ ể
ngôn ng trong giao ti p m t cách đúng, linh ho t. Đ đt đc đi u này, h cữ ế ộ ạ ể ạ ượ ề ọ
sinh ph i h c t p nhi u phân môn trong đó có phân môn Luy n t và câu. Vi cả ọ ậ ề ệ ừ ệ
d y Luy n t và câu nh m m r ng, h th ng hóa làm phong phú v n t c aạ ệ ừ ằ ở ộ ệ ố ố ừ ủ
h c sinh, cung c p cho h c sinh nh ng hi u bi t s gi n v t và câu; rèn choọ ấ ọ ữ ể ế ơ ả ề ừ
h c sinh kĩ năng dùng t đt câu và s d ng các ki u câu đ th c hi n vi cọ ừ ặ ử ụ ể ể ự ệ ệ
di n đt t t ng, tình c m c a mình, đng th i có kh năng hi u và s d ngễ ạ ư ưở ả ủ ồ ờ ả ể ử ụ
các ki u câu c a ng i khác nói ra trong hoàn c nh giao ti p nh t đnh. Luy nể ủ ườ ả ế ấ ị ệ
t và câu có vai trò h ng d n h c sinh trong vi c nghe, nói, đc, vi t, phátừ ướ ẫ ọ ệ ọ ế
tri n ngôn ng và trí tu . ể ữ ệ
Trong th c t d y và h c t i tr ng ti u h c không ít giáo viên và h cự ế ạ ọ ạ ườ ể ọ ọ
sinh cho r ng d y và h c Luy n t và câu là r t khó. D y cho h c sinh n mằ ạ ọ ệ ừ ấ ạ ọ ắ
v ng v t lo i l i càng khó h n nhi u. Đc bi t, t năm h c 2011 – 2012ữ ề ừ ạ ạ ơ ề ặ ệ ừ ọ
th c hi n theo công văn s 5842/ BGDĐT - VP ngày 1 tháng 9 năm 2011 c aự ệ ố ủ
B Giáo d c và Đào t o v vi c ộ ụ ạ ề ệ - H ng d n đi u ch nh n i dung d y h cướ ẫ ề ỉ ộ ạ ọ
Giáo d c ph thông nên n i dung d y h c đã đc đi u ch nh. N i dung vàụ ổ ộ ạ ọ ượ ề ỉ ộ
ph ng pháp d y - h c bao gi cũng g n bó v i nhau. M i n i dung đòi h iươ ạ ọ ờ ắ ớ ỗ ộ ỏ
m t ph ng pháp thích h p. Các kĩ năng giao ti p không th hình thành và phátộ ươ ợ ế ể
tri n b ng con đng truy n gi ng th đng. Mu n h c sinh phát tri n t t cácể ằ ườ ề ả ụ ộ ố ọ ể ố
kĩ năng này, h c sinh ph i đc ho t đng trong môi tr ng giao ti p d i sọ ả ượ ạ ộ ườ ế ướ ự
h ng d n c a giáo viên. Nh ng t t ng, tình c m và nhân cách t t đp chướ ẫ ủ ữ ư ưở ả ố ẹ ỉ
có th đc hình thành ch c ch n thông qua s rèn luy n trong th c t . Vìể ượ ắ ắ ự ệ ự ế
v y, d y phân môn Luy n t và câu nh th nào cho t t qu là khó khăn choậ ạ ệ ừ ư ế ố ả
không ít giáo viên. Vì sao v y? Nguyên nhân thì có r t nhi u song chúng taậ ấ ề
ph i công nh n kh năng c a t Ti ng Vi t là vô cùng phong phú.ả ậ ả ủ ừ ế ệ
Là giáo viên ti u h c, b n thân tôi có nhi u trăn tr , làm th nào đ h cể ọ ả ề ở ế ể ọ
sinh ti p thu, n m ch c v t lo i. Qua th c t gi ng d y nhi u năm, suy nghĩế ắ ắ ề ừ ạ ự ế ả ạ ề
và tìm tòi, b n thân tôi đã rút ra đc nh ng kinh nghi m cho b n thân. Vì th ,ả ượ ữ ệ ả ế
tôi vi t sáng ki n kinh nghi m : ế ế ệ "M t s bi n pháp giúp h c sinh l p 4 h cộ ố ệ ọ ớ ọ
t t ph n t lo i"ố ầ ừ ạ
1.2. Đi m m i c a sáng ki n:ể ớ ủ ế
Các bi n pháp trong sáng ki n đáp ng hi u qu đi m i ph ng pháp d yệ ế ứ ệ ả ổ ớ ươ ạ
h c hi n nay. Đc bi t là d y h c phát huy tính tích c c c a h c sinh và d yọ ệ ặ ệ ạ ọ ự ủ ọ ạ
h c phù h p v i các đi t ng h c sinh. ọ ợ ớ ố ượ ọ
2. PH N N I DUNGẦ Ộ
2.1. Th c tr ngự ạ
a) V phía giáo viên: ề
- Đ h c sinh n m v ng ki n th c v t , t o n n t ng cho vi c phátể ọ ắ ữ ế ứ ề ừ ạ ề ả ệ
tri n và s d ng ngôn ng ngày m t phong phú thì vi c d y n i dung t lo iể ử ụ ữ ộ ệ ạ ộ ừ ạ
là m t v n đ không th xem nh . Trên th c t , nhi u giáo viên c theo sáchộ ấ ề ể ẹ ự ế ề ứ
h ng d n hoàn thành đy đ các bài t p và coi nh th là xong mà ch a chúướ ẫ ầ ủ ậ ư ế ư
ý đn vi c các em đã v n d ng bài h c đó nh th nào. Đó cũng là lí do màế ệ ậ ụ ọ ư ế
khi n nhi u h c sinh khi lên l p 5 v n th y ki n th c v t lo i còn m i m .ế ề ọ ớ ẫ ấ ế ứ ề ừ ạ ớ ẻ
- Th c t cho th y, giáo viên g p r t nhi u khó khăn, lúng túng và đã cóự ế ấ ặ ấ ề
nh ng nh m l n khi gi ng d y n i dung này. S dĩ nh v y là do khi xét tữ ầ ẫ ả ạ ộ ở ư ậ ừ
lo i cho nh ng t c th , giáo viên th ng d a vào nghĩa ch không n m h tạ ữ ừ ụ ể ườ ự ứ ắ ế
các d u hi u hình th c t lo i mà nghĩa c a t lo i không ph i lúc nào cũngấ ệ ứ ừ ạ ủ ừ ạ ả
d xác đnh. M t t c th ch s v t hay ho t đng, tr ng thái hay đc đi m,ễ ị ộ ừ ụ ể ỉ ự ậ ạ ộ ạ ặ ể
tính ch t không ph i lúc nào cũng có th tìm ra ngay đc. S khác nhau vấ ả ể ượ ự ề
nghĩa hay có d u hi u hình th c đi kèm nh th nào đôi khi giáo viên cũngấ ệ ứ ư ế
không n m đc.ắ ượ
- N i dung d y h c Luy n t và câu có không ít giáo viên còn máy mócộ ạ ọ ệ ừ
v n d ng các ph ng pháp d y truy n th ng và ch a chú ý t i vi c đi u ch nhậ ụ ươ ạ ề ố ư ớ ệ ề ỉ
n i dung d y h c phù h p v i đi t ng h c sinh theo vùng, mi n, l p h c.ộ ạ ọ ợ ớ ố ượ ọ ề ớ ọ
Đi u này có nh h ng t i ch t l ng h c sinh. ề ả ưở ớ ấ ượ ọ
b) V phía h c sinh: ề ọ
Qua nhi u năm gi ng d y l p 4, tôi nh n th y h c sinh r t hay nh mề ả ạ ở ớ ậ ấ ọ ấ ầ
l n gi a đng t ho c tính t . Nhi u khi, h c sinh không xác đnh đc danhẫ ữ ộ ừ ặ ừ ề ọ ị ượ
t , đng t , tính t vì ch a hi u rõ b n ch t c a các t lo i y. Có em nh mừ ộ ừ ừ ư ể ả ấ ủ ừ ạ ấ ầ
l n gi a t lo i này v i t lo i khác...Vi c xác đnh sai t lo i s d n đnẫ ữ ừ ạ ớ ừ ạ ệ ị ừ ạ ẽ ẫ ế
h c sinh dùng t đt câu sai trong khi nói ho c vi t. Tôi đã ti n hành kh o sátọ ừ ặ ặ ế ế ả
ch t l ng h c sinh vào th i đi m tháng 12 năm 2019 (cùng m t bài t p xácấ ượ ọ ờ ể ộ ậ
đnh t lo i cho h c sinh c a l p tôi ch nhi m năm h c tr c, k t qu kh oị ừ ạ ọ ủ ớ ủ ệ ọ ướ ế ả ả
sát c a h c sinh nh sau):ủ ọ ư
Đ bàiề
Tìm danh t , đng t , tính t trong các câu văn sau: ừ ộ ừ ừ
Bu i chi u, xe d ng l i m t th tr n nh . ổ ề ừ ạ ở ộ ị ấ ỏ N ng ph huy n vàng hoe.ắ ố ệ
Nh ng em bé Hmông m t m t mí, nh ng em bé Tu Dí, Phù Lá c đeo móngữ ắ ộ ữ ổ
h , qu n áo s c s đang ch i đùa tr c sân.ổ ầ ặ ỡ ơ ướ
K t quế ả
Năm h cọLớ
p
Sĩ
số
HS
Hoàn thành
t tốHoàn thành Ch a HTư
SL TL
(%) SL TL
(%) SL TL
(%)
2019- 2020 4B 27 4 14,8 18 66.7 5 18.5
T ch t l ng kh o sát c a h c sinh trên tôi nh n th y : ch t l ngừ ấ ượ ả ủ ọ ở ậ ấ ấ ượ
c a h c sinh ch a cao. Tôi đã tìm tòi, nghiên c u và ng d ng m t s bi nủ ọ ư ứ ứ ụ ộ ố ệ
pháp giúp h c sinh l p 4B h c t t ph n t lo i . ọ ớ ọ ố ầ ừ ạ
2.2. Các bi n pháp th c hi n:ệ ự ệ
Bi n pháp 1:ệ D y cho h c sinh n m v ng các khái ni m theoạ ọ ắ ữ ệ
h ng tích c c hóa ho t đng h c t p c a h c sinh.ướ ự ạ ộ ọ ậ ủ ọ
T lo i đc phân chia thành r t nhi u lo i đó là: danh t , đng t , tínhừ ạ ượ ấ ề ạ ừ ộ ừ
t , đi t ch ngôi, s t , ph t , quan h t (h t ), tình thái t , ...Song ừ ạ ừ ỉ ố ừ ụ ừ ệ ừ ư ừ ừ ở
Ti u h c ph n t lo i ch h c v các th c t : Danh t , đng t , tính t , điể ọ ầ ừ ạ ỉ ọ ề ự ừ ừ ộ ừ ừ ạ
t . l p 4, có th khái quát ph n t lo i b ng s đ sau: ừ Ở ớ ể ầ ừ ạ ằ ơ ồ
Danh từĐng tộ ừ Tính từ
Trong các nhóm danh t , đng t , tính t l i ti p t c đc chia nh ra các ti uừ ộ ừ ừ ạ ế ụ ượ ỏ ể
lo i nh sau: ạ ư
* Danh t :ừ
T lo iừ ạ
Danh từ
Danh t riêngừDanh t chungừ
DTch tênỉ
ng iườ DT chỉ
đa danhịDT chỉ
ng iườ DT chỉ
v tậDT ch hi nỉ ệ
t ngượ
H c sinh th ng xác đnh đúng các danh t riêng vì nó có d u hi u chínhọ ườ ị ừ ấ ệ
t rõ ràng (Danh t ch tên ng i, tên đa lí Vi t Nam, tên ng i, tên đa líả ừ ỉ ườ ị ệ ườ ị
n c ngoài đc phiên âm Hán Vi t thì vi t hoa ch cái đu m i ti ng. Tênướ ượ ệ ế ữ ầ ỗ ế
ng i, tên đa lí n c ngoài đc phiên âm qu c t thì vi t hoa ch cái đuườ ị ướ ượ ố ế ế ữ ầ
c a m i b ph n và gi a các ti ng trong m t b ph n có d u g ch ngang). Vìủ ỗ ộ ậ ữ ế ộ ộ ậ ấ ạ
v y, tôi t p trung h ng d n h c sinh cách xác đnh danh t chung.ậ ậ ướ ẫ ọ ị ừ
* Đng t :ộ ừ
* Tính t :ừ
Nh v y, đ d y cho h c sinh l p 4 n m đc nh ng ki n th c v cácư ậ ể ạ ọ ớ ắ ượ ữ ế ứ ề
khái ni m t lo i, chúng ta c n đt khái ni m trong h th ng ch ng trình đệ ừ ạ ầ ặ ệ ệ ố ươ ể
xác đnh rõ v trí c a nó. Mu n d y đt theo chu n ki n th c kĩ năng vàị ị ủ ố ạ ạ ẩ ế ứ
ch ng trình gi m t i giáo viên c n : ươ ả ả ầ
+ Nghiên c u kĩ n i dung bài d y.ứ ộ ạ
+ Đnh h ng rõ ph ng pháp d y h c ti t h c đó.ị ướ ươ ạ ọ ế ọ
+ Cho h c sinh đc th c hành và làm vi c - T các em s là ng i rútọ ượ ự ệ ự ẽ ườ
ra các khái ni m (D y theo h ng tích c c hóa ho t đng h c t p c a h cệ ạ ướ ự ạ ộ ọ ậ ủ ọ
sinh)
Đng tộ ừ
Đng t ch ho t đngộ ừ ỉ ạ ộ Đng t ch tr ng tháiộ ừ ỉ ạ
Tính từ
Tính t ừch đc đi mỉ ặ ể Tính t ch tính ch t c a s v t,ừ ỉ ấ ủ ự ậ
ho t đng, ạ ộ tr ng thái, ...ạ
+ H ng d n h c sinh làm bài theo h th ng đ h c sinh luy n t p th cướ ẫ ọ ệ ố ể ọ ệ ậ ự
hành các ki n th c đã h c nh ng c n chú ý t i t t c các đi t ng h c sinh.ế ứ ọ ư ầ ớ ấ ả ố ượ ọ
Ví d c th các bài d y nh sau: ụ ụ ể ở ạ ư
Ví d 1ụ: Khi d y bài ạDanh từ (Ti ng Vi t 4 - T p 1 - Trang 52, 53)ế ệ ậ
trong sách giáo khoa đã vi t danh t là : ế ừ Danh t là t ch s v t (ng i, v t,ừ ừ ỉ ự ậ ườ ậ
hi n t ng, khái ni m ho c đn v )ệ ượ ệ ặ ơ ị . Tuy nhiên, th c hi n ch ng trìnhự ệ ươ
gi m t i h c sinh ch c n ch ra danh t là t ch s v t: ch ng i, v t, hi nả ả ọ ỉ ầ ỉ ừ ừ ỉ ự ậ ỉ ườ ậ ệ
t ng. Ph n Luy n t p ( ph n III) h c sinh không ph i làm. Trong khi ph nượ ầ ệ ậ ầ ọ ả ầ
Nh n xét vi t nh sau: ậ ế ư
* Tìm các t ch s v t trong đo n th sau: ừ ỉ ự ậ ạ ơ
Mang theo truy n c tôi điệ ổ
Nghe trong cu c s ng th m thì ti ng x aộ ố ầ ế ư
Vàng c n n ng, tr ng c n m aơ ắ ắ ơ ư
Con sông ch y có r ng d a nghiêng theoả ặ ừ
Đi cha ông v i đi tôiờ ớ ờ
Nh còn sông v i chân tr i đã xaư ớ ờ
Ch còn truy n c thi t thaỉ ệ ổ ế
Cho tôi nh n m t ông cha c a mình.ậ ặ ủ
(Lâm Th M D )ị ỹ ạ
* X p các t em v a tìm đc vào các nhóm thích h p:ế ừ ừ ượ ợ
- T ch ng i: ông cha, ...ừ ỉ ườ
- T ch v t: sông, ...ừ ỉ ậ
- T ch hi n t ng: m a, ...ừ ỉ ệ ượ ư
- T ch khái ni m: cu c s ng, ...ừ ỉ ệ ộ ố
- T ch đn v : c n,...ừ ỉ ơ ị ơ
Nh v y, giáo viên ch h ng d n h c sinh làm bài t p 1 và chia các tư ậ ỉ ướ ẫ ọ ậ ừ
tìm đc bài t p 1 vào ba nhóm (T ch ng i, t ch v t, t ch hi n t ng)ượ ở ậ ừ ỉ ườ ừ ỉ ậ ừ ỉ ệ ượ
Khi áp d ng ch ng trình gi m t i, nhi u giáo viên đã r t lúng túng khiụ ươ ả ả ề ấ
h c sinh ch n ra các t ch v t bài t p 1 bao g m c các t : cu c s ng,ọ ọ ừ ỉ ậ ở ậ ồ ả ừ ộ ố
ti ng, x a. Vì v y h c sinh đã x p các t y vào nhóm t "danh t ch v t".ế ư ậ ọ ế ừ ấ ừ ừ ỉ ậ
Th c t thì các t đó là danh t ch khái ni m. Đ kh c ph c đc đi u nàyự ế ừ ừ ỉ ệ ể ắ ụ ượ ề
tôi đã th c hi n các ho t đng chính ph n bài m i nh sau: ự ệ ạ ộ ở ầ ớ ư
- Giáo viên: Em hãy nêu các t ch các s v t xung quanh l p h c c aừ ỉ ự ậ ớ ọ ủ
chúng ta?
+ H c sinh l y ví d : bàn, gh , b ng, bút, cô giáo, h c sinh, c a s , ...ọ ấ ụ ế ả ọ ử ổ
- Giáo viên c m trên tay viên ph n và h i: Tên v t này là gì ? (HS : viênầ ấ ỏ ậ
ph n, c c ph n).ấ ụ ấ
- Giáo viên : Các t các em v a nêu trên đó chính là các t ch tên g i c aừ ừ ừ ỉ ọ ủ
các s v t. Em hãy l y ví d m t s t ch tên g i c a các s v t khác mà emự ậ ấ ụ ộ ố ừ ỉ ọ ủ ự ậ
bi t?ế
+ H c sinh: nhãn, xà c , chó, mèo, l n, ngôi nhà, gió, m a, sóng, ...ọ ừ ợ ư