Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Tăng huyết áp trong thai kỳ, kết quả sản khoa và các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp sau sinh

Tăng huyết áp trong thai kỳ (THA) là một biến chứng phổ biến, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi trên toàn cầu, với tỷ lệ mắc từ 5-10%. Các thể bệnh như tiền sản giật đặc biệt nghiêm trọng, gây ra nhiều biến chứng sản khoa nặng nề từ suy tạng ở mẹ đến thai chết lưu. Nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa THA trong thai kỳ và nguy cơ phát triển tăng huyết áp kéo dài sau sinh, một tình trạng tiềm ẩn nhiều rủi ro tim mạch và chuyển hóa trong tương lai. Tuy nhiên, tại Việt Nam, các nghiên cứu chuyên sâu về tỷ lệ mắc và yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp sau sinh ở nhóm sản phụ này còn hạn chế, tạo ra khoảng trống kiến thức quan trọng. Do đó, nghiên cứu này nhằm mô tả mối liên quan giữa tăng huyết áp trong thai kỳ với kết quả sản khoa và phân tích các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp sau sinh, góp phần cải thiện công tác quản lý và dự phòng biến chứng cho sản phụ.

Các bác sĩ sản phụ khoa, tim mạch, nội tiết, các nhà nghiên cứu y học, và các nhà hoạch định chính sách y tế quan tâm đến sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

Nghiên cứu này đã tiến hành một công trình thuần tập tiến cứu tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2023, nhằm khảo sát mối liên quan giữa tăng huyết áp trong thai kỳ (THA) và các kết quả sản khoa, cũng như xác định các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp sau sinh. Luận án đã thu thập và theo dõi các sản phụ THA trong thai kỳ, đánh giá kết cục mẹ và thai nhi, đồng thời theo dõi huyết áp của sản phụ tại các mốc thời gian sau sinh 1 ngày, 3 ngày, 7 ngày, 6 tuần và 3 tháng bằng phương pháp theo dõi tại nhà qua điện thoại.

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ thai chết lưu, tử vong chu sinh và biến chứng mẹ tại Bệnh viện Phụ Sản Trung ương thấp hơn so với các số liệu toàn cầu. Các biến chứng mẹ phổ biến nhất bao gồm suy thận (7,4%), suy gan (7,1%) và hội chứng HELLP (3,3%), trong khi đẻ non (62,8%) và thai chậm phát triển trong tử cung (42,3%) là những biến chứng thai nhi thường gặp. Các yếu tố nguy cơ độc lập gây biến chứng mẹ bao gồm giảm tiểu cầu, protein niệu nặng và triệu chứng nặng. Đáng chú ý, tỷ lệ tăng huyết áp sau sinh giảm dần theo thời gian, từ 58,1% sau sinh 1 ngày xuống còn 7,6% ở thời điểm 3 tháng sau sinh, với 92,4% sản phụ có huyết áp trở về bình thường. Các yếu tố nguy cơ độc lập của tăng huyết áp kéo dài sau sinh bao gồm mẹ lớn tuổi (≥ 35 tuổi), tăng nồng độ creatinin máu (≥ 1,1 mg/dl) và tăng huyết áp còn tiếp diễn ở 6 tuần sau sinh.

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng về gánh nặng của tăng huyết áp trong thai kỳ và sau sinh tại Việt Nam, đồng thời xác định các yếu tố nguy cơ cụ thể. Những phát hiện này có ý nghĩa sâu sắc trong việc cải thiện việc sàng lọc, theo dõi và can thiệp kịp thời nhằm giảm thiểu biến chứng, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho sản phụ và thai nhi, đặc biệt là trong việc phòng ngừa tăng huyết áp mạn tính và các bệnh tim mạch về sau.