T t ng H Chí Minh v "Ð ng c m quy n"ư ưở ồ ề ả ầ ề
Trong Báo cáo chính tr t i Ð i h i đ i bi u toàn qu c l n th II c a Ð ng, nămị ạ ạ ộ ạ ể ố ầ ứ ủ ả
1951, khi nói v th ng l i c a Cách m ng Tháng Tám 1945, Bác vi t: "Ch ng nh ngề ắ ợ ủ ạ ế ẳ ữ
giai c p lao đ ng và nhân dân Vi t Nam ta có th t hào, mà giai c p lao đ ng vàấ ộ ệ ể ự ấ ộ
nh ng dân t c b áp b c n i khác cũng có th t hào r ng: l n này là l n đ u tiênữ ộ ị ứ ơ ể ự ằ ầ ầ ầ
trong l ch s cách m ng c a các dân t c thu c đ a và n a thu c đ a, m t Ð ngị ử ạ ủ ộ ộ ị ử ộ ị ộ ả
m i 15 tu i đã lãnh đ o cách m ng thành công, đã n m chính quy n toàn qu c"(*). ớ ổ ạ ạ ắ ề ố
Và trong Di chúc đ l i, tác ph m cu i cùng c a đ iể ạ ẩ ố ủ ờ
mình, khi nói v Ð ng, m t l n n a Bác vi t: "Ð ng taề ả ộ ầ ữ ế ả
là m t đ ng c m quy n. M i đ ng viên và cán b ph iộ ả ầ ề ỗ ả ộ ả
th t s th m nhu n đ o đ c cách m ng, th t s c nậ ự ấ ầ ạ ứ ạ ậ ự ầ
ki m liêm chính, chí công vô t . Ph i gi gìn Ð ng taệ ư ả ữ ả
th t trong s ch, ph i x ng đáng là ng i lãnh đ o, làậ ạ ả ứ ườ ạ
ng i đ y t th t trung thành c a nhân dân".ườ ầ ớ ậ ủ
Khái ni m v "Ð ng c m quy n" th t ra không có gìệ ề ả ầ ề ậ
xa l đ i v i các n c t b n ch nghĩa v i n n chínhạ ố ớ ướ ư ả ủ ớ ề
tr đa đ ng. đ y, Ð ng nào giành th ng l i trongị ả Ở ấ ả ắ ợ
tranh c thì đ ng ra l p chính ph c a mình và tr thành "đ ng c m quy n". Cũng cóử ứ ậ ủ ủ ở ả ầ ề
n c, m t s th l c chính tr (hay quân s ) giành l y chính quy n thông qua đ o chínhướ ộ ố ế ự ị ự ấ ề ả
hay l t đ .ậ ổ
Ð i v i Ð ng ta, v n đ chính quy n đã đ c gi i quy t thông qua con đ ng cáchố ớ ả ấ ề ề ượ ả ế ườ
m ng, phù h p v i nh ng đi u ki n l ch s c a n c mình. Tr c kia, khi nhân dân ta cònạ ợ ớ ữ ề ệ ị ử ủ ướ ướ
s ng trong vòng nô l thì nhi m v hàng đ u c a Ð ng là lãnh đ o nhân dân làm cáchố ệ ệ ụ ầ ủ ả ạ
m ng l t đ ách th ng tr c a ch nghĩa th c dân phong ki n, giành chính quy n v tayạ ậ ổ ố ị ủ ủ ự ế ề ề
nhân dân. Và sau khi đã giành đ c chính quy n r i thì tr ng trách c a Ð ng là lãnh đ oượ ề ồ ọ ủ ả ạ
gìn gi chính quy n, b o v T qu c, làm cho chính quy n y th c hi n t t các nhi m vữ ề ả ệ ổ ố ề ấ ự ệ ố ệ ụ
c a cách m ng, tr c h t và trên h t là vì l i ích c a T qu c, c a nhân dân.ủ ạ ướ ế ế ợ ủ ổ ố ủ
Theo t t ng c a Bác H và c a Ð ng ta t tr c đ n nay, khái ni m Ð ng "n m chínhư ưở ủ ồ ủ ả ừ ướ ế ệ ả ắ
quy n" hay "c m quy n" là đ ng nghĩa v i Ð ng lãnh đ o chính quy n.ề ầ ề ồ ớ ả ạ ề
Năm 1947, trong tác ph m "S a đ i l i làm vi c", Bác H vi t: "Ð ng không ph i là m tẩ ử ổ ố ệ ồ ế ả ả ộ
t ch c đ làm quan phát tài. Nó ph i làm tròn nhi m v gi i phóng dân t c, làm cho Tổ ứ ể ả ệ ụ ả ộ ổ
qu c giàu m nh, đ ng bào sung s ng".ố ạ ồ ướ
Năm 1960, trong bài nói t i l k ni m 30 năm Ngày thành l p Ð ng, Ng i nh n m nh:ạ ễ ỷ ệ ậ ả ườ ấ ạ
"Ð ng ta vĩ đ i, vì ngoài l i ích c a giai c p, c a nhân dân, c a dân t c, Ð ng ta không cóả ạ ợ ủ ấ ủ ủ ộ ả
l i ích gì khác".ợ
Quan đi m xuyên su t trong các tác ph m c a Bác là Ð ng (nói chung) và cán b , đ ngể ố ẩ ủ ả ộ ả
viên (nói riêng) "ph i x ng đáng là ng i lãnh đ o, là ng i đ y t th t trung thành c aả ứ ườ ạ ườ ầ ớ ậ ủ
nhân dân". Mu n v y, Ð ng và cán b , đ ng viên ph i không ng ng rèn luy n, nâng caoố ậ ả ộ ả ả ừ ệ
đ o đ c cách m ng, quét s ch ch nghĩa cá nhân.ạ ứ ạ ạ ủ
1
Năm 1953, trong th g i L p ch nh Ð ng Liên khu 5, Bác vi t: "M c đích ch nh Ð ng làư ử ớ ỉ ả ế ụ ỉ ả
đ dùi mài cán b và đ ng viên thành nh ng chi n sĩ x ng đáng là ng i đ y t c a nhânể ộ ả ữ ế ứ ườ ầ ớ ủ
dân".
Năm 1968, làm vi c v i m t s cán b Ban Tuyên hu n Trung ng Ð ng v vi c xu tệ ớ ộ ố ộ ấ ươ ả ề ệ ấ
b n lo i sách "Ng i t t, vi c t t", Bác nói: "M t dân t c, m t Ð ng và m i con ng i,ả ạ ườ ố ệ ố ộ ộ ộ ả ỗ ườ
ngày hôm qua là vĩ đ i, có s c h p d n l n, không nh t đ nh hôm nay và ngày mai v nạ ứ ấ ẫ ớ ấ ị ẫ
đ c m i ng i yêu m n và ca ng i, n u lòng d không trong sáng n a, n u sa vào chượ ọ ườ ế ợ ế ạ ữ ế ủ
nghĩa cá nhân".
T t ng H Chí Minh v xây d ng Ð ng, nói chung và v Ð ng c m quy n nói riêngư ưở ồ ề ự ả ề ả ầ ề
luôn đ c Ð ng ta trung thành, v n d ng sáng t o và phát tri n. Nói Ð ng c m quy nượ ả ậ ụ ạ ể ả ầ ề
hoàn toàn không có nghĩa là Ð ng t bi n mình thành chính quy n, m t mình mình n mả ự ế ề ộ ắ
gi chính quy n và làm ch c năng c a chính quy n. "Ð ng lãnh đ o, Nhà n c qu n lý,ữ ề ứ ủ ề ả ạ ướ ả
nhân dân làm ch " là c ch v n hành c a ch đ ta. Theo c ch y, Ð ng, Nhà n củ ơ ế ậ ủ ế ộ ơ ế ấ ả ướ
và nhân dân đ u là nh ng ch th c a quy n l c, nh ng quy n l c c a m i ch th yề ữ ủ ể ủ ề ự ư ề ự ủ ỗ ủ ể ấ
l i không gi ng nhau. Quy n l c c a Ð ng là quy n lãnh đ o, bao g m c quy n lãnhạ ố ề ự ủ ả ề ạ ồ ả ề
đ o chính quy n, nh ng b n thân Ð ng l i không ph i là chính quy n nhà n c, khôngạ ề ư ả ả ạ ả ề ướ
làm thay cho Nhà n c. Quy n l c nhà n c bao g m các quy n l p pháp, hành pháp vàướ ề ự ướ ồ ề ậ
t pháp, nh ng quy n l c y không ph i do Nhà n c t có mà là do nhân dân giao phóư ư ề ự ấ ả ướ ự
cho nh ng c quan quy n l c do mình c ra. Quy n l c c a nhân dân là quy n c a ng iữ ơ ề ự ử ề ự ủ ề ủ ườ
làm ch đ t n c và quy n làm ch y đ c th c hi n thông qua các hình th c dân chủ ấ ướ ề ủ ấ ượ ự ệ ứ ủ
đ i di n và dân ch tr c ti p, k c dân ch t qu n c s . M u s chung c a ba lo iạ ệ ủ ự ế ể ả ủ ự ả ở ơ ở ẫ ố ủ ạ
quy n l c nêu trên (lãnh đ o, qu n lý và làm ch ), xét cho cùng, là t t ng Bác H t ngề ự ạ ả ủ ư ưở ồ ừ
nêu lên trong bài báo "Dân v n" vi t năm 1949 cách đây đúng 61 năm: "N c ta là n cậ ế ướ ướ
dân ch . Bao nhiêu l i ích đ u vì dân. Bao nhiêu quy n h n đ u c a dân... Chính quy nủ ợ ề ề ạ ề ủ ề
t xã đ n Chính ph Trung ng đ u do dân c ra... Nói tóm l i, quy n hành và l c l ngừ ế ủ ươ ề ử ạ ề ự ượ
đ u n i dân".ề ở ơ
C ch "Ð ng lãnh đ o, Nhà n c qu n lý, nhân dân làm ch " th c ch t là ph ng th cơ ế ả ạ ướ ả ủ ự ấ ươ ứ
t ch c n n dân ch xã h i ch nghĩa n c ta.ổ ứ ề ủ ộ ủ ở ướ
C ng lĩnh năm 1991 c a Ð ng và nh ng đi u b sung, phát tri n các quan đi m vươ ủ ả ữ ề ổ ể ể ề
Ð ng và Ð ng c m quy n qua các kỳ Ð i h i c a Ð ng và các khóa Trung ng t b yả ả ầ ề ạ ộ ủ ả ươ ừ ấ
đ n nay đ u xác đ nh: Xã h i xã h i ch nghĩa mà nhân dân ta xây d ng là m t xã h i doế ề ị ộ ộ ủ ự ộ ộ
nhân dân làm ch . Dân ch xã h i ch nghĩa là b n ch t c a ch đ ta; ph i xây d ng vàủ ủ ộ ủ ả ấ ủ ế ộ ả ự
t ng b c hoàn thi n n n dân ch xã h i ch nghĩa, b o đ m t t c quy n l c nhà n cừ ướ ệ ề ủ ộ ủ ả ả ấ ả ề ự ướ
thu c v nhân dân. Nhà n c ta là nhà n c pháp quy n xã h i ch nghĩa c a nhân dân,ộ ề ướ ướ ề ộ ủ ủ
do nhân dân, vì nhân dân, th hi n và th c hi n ý chí và quy n l c c a nhân dân. M tể ệ ự ệ ề ự ủ ặ
tr n T qu c và các đoàn th nhân dân có vai trò r t quan tr ng trong s nghi p đ i đoànậ ổ ố ể ấ ọ ự ệ ạ
k t toàn dân, đ iế ạ di n và b o v quy n và l i ích h p pháp c a nhân dân, có nhi m vệ ả ệ ề ợ ợ ủ ệ ụ
không ch đ ng viên, giúp đ đoàn viên, h i viên tham gia qu n lý nhà n c, qu n lý xãỉ ộ ỡ ộ ả ướ ả
h i mà còn th c hi n vai trò ph n bi n và giám sát. Ð ng C ng s n Vi t Nam là Ð ngộ ự ệ ả ệ ả ộ ả ệ ả
lãnh đ o Nhà n c và xã h i. Ð ng lãnh đ o b ng c ng lĩnh, chi n l c, các đ nh h ngạ ướ ộ ả ạ ằ ươ ế ượ ị ướ
v chính sách và ch tr ng l n; th ng nh t lãnh đ o h th ng chính tr , đ ng th i là bề ủ ươ ớ ố ấ ạ ệ ố ị ồ ờ ộ
ph n c a h th ng y. Ð ng g n bó m t thi t v i nhân dân, tôn tr ng và phát huy quy nậ ủ ệ ố ấ ả ắ ậ ế ớ ọ ề
làm ch c a nhân dân, ho t đ ng trong khuôn kh Hi n pháp và pháp lu t.ủ ủ ạ ộ ổ ế ậ
Ð i h i X c a Ð ng, khi đ c p nhi m v đ i m i và ch nh đ n Ð ng, đã đ t lên hàngạ ộ ủ ả ề ậ ệ ụ ổ ớ ỉ ố ả ặ
đ u nhi m v "Nâng cao năng l c lãnh đ o, c m quy n, ho ch đ nh đ ng l i, chầ ệ ụ ự ạ ầ ề ạ ị ườ ố ủ
2
tr ng, chính sách; t ch c th c hi n có hi u qu đ ng l i". Ð i h i cũng ch tr ng, vươ ổ ứ ự ệ ệ ả ườ ố ạ ộ ủ ươ ề
m t lý lu n, ph i ti p t c làm sáng t nh ng v n đ v xây d ng Ð ng và v đ ng c mặ ậ ả ế ụ ỏ ữ ấ ề ề ự ả ề ả ầ
quy n. Ði u quan tr ng h n n a là đ x ng đáng là đ ng c m quy n, Ð ng ph i làmề ề ọ ơ ữ ể ứ ả ầ ề ả ả
nh ng gì và làm nh th nào?ữ ư ế
C ng lĩnh năm 1991 c a Ð ng, trong khi nêu lên nh ng bài h c l n, đã kh ng đ nh: "Sươ ủ ả ữ ọ ớ ẳ ị ự
lãnh đ o đúng đ n c a Ð ng là nhân t hàng đ u quy t đ nh th ng l i c a cách m ngạ ắ ủ ả ố ầ ế ị ắ ợ ủ ạ
Vi t Nam". Ð ng không có l i ích nào khác ngoài vi c ph ng s T qu c, ph c v nhânệ ả ợ ệ ụ ự ổ ố ụ ụ
dân. M i đ ng l i, ch tr ng c a Ð ng ph i xu t phát t th c t , tôn tr ng quy lu tọ ườ ố ủ ươ ủ ả ả ấ ừ ự ế ọ ậ
khách quan. Ph i phòng và ch ng nh ng nguy c l n: sai l m v đ ng l i, b nh quanả ố ữ ơ ớ ầ ề ườ ố ệ
liêu và s thoái hóa, bi n ch t c a cán b , đ ng viên.ự ế ấ ủ ộ ả
T t ng H Chí Minh v xây d ng Ð ng và v Ð ng c m quy n ch c ch n s còn đ cư ưở ồ ề ự ả ề ả ầ ề ắ ắ ẽ ượ
làm sáng t h n n a trong các văn ki n Ð i h i XI c a Ð ng s p t i.ỏ ơ ữ ệ ạ ộ ủ ả ắ ớ
(Ngu n: Báo Nhân Dân)ồ
(*) Nh ng trích d n l i Bác trong bài đ u l y t "H Chí Minh tuy n t p", NXB Chính trữ ẫ ờ ề ấ ừ ồ ể ậ ị
qu c gia, Hà N i, ố ộ
3