"Thuyền cáng" trong cuộc hành quân thần tốc
của Hoàng đế Quang Trung
Thứ Sáu, 11/02/2011, 12:08 SA | Lượt xem: 353
Chiếc "thuyền cáng" trong cuộc hành quân thần tốc
của vua Quang Trung làm cho cuộc hành quân được
mau lẹ, tạo yếu tố bí mật, bất ngờ, góp phần không
nhỏ vào trận Đại thắng mùa Xuân năm Kỷ Dậu 1789.
Nó là một sáng tạo độc đáo trong nghệ thuật quân sự
tuyệt vời của Hoàng đế Quang Trung.
Theo Lê Triều dã sử thì khi tiến quân ra Thăng Long
đánh quân Thanh, vua Quang Trung đã bày cho quân
lính cứ 3 người 1 tốp, thay phiên võng (cáng) nhau
đi, thành ra quân trẩy liên miên không phải dừng mà
ai nấy đều được nghỉ.
Cứ 2 người võng (cáng) 1 người, thay phiên nhau mà
đi, nên suốt dọc đường ra Bắc lúc nào cũng hành
quân liên tục và lúc nào cũng có người được nằm
võng nghỉ cho lại sức. Cáng nhau làm sao đi nhanh
được?
Nhưng cũng có nhiều người tỏ ra nghi ngờ cách hành
binh này. Bởi vì mỗi người lính ra trận, ngoài binh
khí bắt buộc phải mang theo (giáo mác, hoả hổ...),
còn phải mang áo quần, tư trang, gạo nước cho nên
trên vai mỗi người ít nhất cũng phải 20 - 30kg. Rồi
lại còn phải trèo đèo, lội suối nữa. Vậy thì còn sức
đâu mà cáng người?
Tượng đài Quang Trung - Nguyễn Huệ
Trong tác phẩm nghiên cứu "Tìm hiểu thiên tài quân
sự Nguyễn Huệ", các tác giả Nguyễn Lương Bích -
Nguyễn Ngọc Phụng đã phân tích rất có lý: "Có tài
liệu như Lê Triều dã sử nói rằng, trong cuộc tiến
quân từ Phú Xuân ra Bắc lần này, để hành binh nhanh
chóng, Nguyễn Huệ đã cho quân dùng cáng, ba người
một tốp thay phiên cáng nhau, khiến mọi người đều
đi nhanh mà không bị mỏi.
Sự việc này không chắc có thật. Bởi vì cáng nhau mà
đi thì không thể đi nhanh được bằng đi bộ rảo cẳng,
càng không thể đi nhanh đều đặn trong thời gian
nhiều ngày liền.
Cho nên, chúng tôi cho rằng, việc cáng nhau mà đi
chỉ là câu chuyện người sau viết sách tưởng tượng ra
để giải thích tốc độ hành quân mau lẹ của Tây Sơn.
Hoặc giả có những bộ phận quân đội dùng cáng
chuyên chở quân trang, quân dụng, quân lương... để
đem đi được nhiều nên nhân dân trông thấy, tưởng
đoàn quân cáng nhau để hành quân nhanh (Tìm hiểu
thiên tài quân sự Nguyễn Huệ, NXB Quân đội Nhân
dân, 2003, tr 246 - 247). Cáng: Thuyền nan?
Quê tôi ở xứ Nghệ, nằm trên trục đường thiên lý Bắc
- Nam xưa. Thuở còn ấu thơ, tôi đã từng nghe các bậc
già cả trong làng truyền ngôn lại câu chuyện về cuộc
hành binh thần tốc kỳ lạ của vua Quang Trung:
"Quân dung đâu mới lạ thường/Mũ mao, áo đỏ, chật
đường tiến ra".
Sở dĩ quân lính của Quang Trung được trang bị mũ
lông (mũ mao) vì lúc này đang là mùa đông tháng
chạp, trời rất rét (1).